EXPOSICION HISTÓRIGO-EÜROPEA 12.—^Retrato de Cosme de Médicis. 13-—Idem desconocido. 14. Idem id. 15.—Idem de D. Ramón Cabrera, presbítero, por Goya. 16.—Idem de señora desconocida. 17.—Idem id. id. 18.—Idem id. id. 19.—Idem id. id. 20.—Idem de Maria Luisa de Parma, princesa de Asturias. 21.—Idem de un señor desconocido. 22.—Idem de Felipe V. 23.—Casco con dorado, siglo XVI. celada de barras, grabado y 24- Dos tarjas grabadas, de la misma época. 25.—Seis espadas de taza, grabadas y caladas, siglo XVII. 26.—Cuatro dagas, de la misma clase, del mismo siglo. 27.—Cuatro ganchos y un cinturón de espada completo, de igual época. 28.—Veinticuatro medallas históricas y artísticas de los siglos XV, XVI y XVII. 29. —Veintisiete retratos pequeños con marcos dorados, con ó sin talla, y tres más de plata. Entre ellos los del Infante Cardenal D. Fernando, Infante D. Felipe, Duque de Parma, Carlos II, Mo¬ liere, Flortensia Mancini, Condesa-Duquesa de Olivares, Cle¬ mente XIV y D. Luis de la Cerda, Duque de Medinaceli. 30.—Retrato de señor desconocido. 31.—Idem de la Infanta Doña Isabel Clara Eugenia. 32.—Idem de Doña Margarita de Austria. 33. —Idem de personaje desconocido. 34. —Idem de Doña Isabel de Valois. 35. —Dos fichas de juego de damas con los retratos de los Empe¬ radores Maximiliano y Carlos V, siglo XVI. 36.—-Medallón. 37.—Retrato de señora desconocida, escuela holandesa. 38. —Retrato de un Papa. 39. —Idem de un caballero desconocido. 40.—^Idem del Emperador Carlos V, por Paritoja de la Cruz. 41.—Idem de señora desconocida. sala xx 42.—Retrato de Claudia de Médicis. 43.—Idem de D. Francisco de Rioja. 44.—Idem de Marco Antonio Colonna, de Pantoja de la Cruz. 45. —-Idem de señora desconocida, siglo XVI. 46. —Idem de Luis Vives. 47.—Idem de un fraile, de Ribalta. 48.—Idem de señora desconocida, escuela holandesa. 49.—Idem de Felipe III, siendo niño. 50.— Idem del Príncipe Baltasar Carlos. 51. — Idem de señora desconocida. 52.—Idem de la Archiduquesa. 53.—Idem de un caballero desconocido. 54.—Idem de Doña María de Austria, hermana de Felipe IV. 55. —Idem de personaje desconocido, del Greco. 56.—Idem del Licenciado D. Antonio Cobarrubias, del mismo autor. 57. —Idem de Doña Isabel de Borbón, mujer de Felipe IV. 58.—Idem del Cardenal Jiménez de Cisneros. 59.—Idem de caballero desconocido, de Claudio Coello. 60 —Idem de una niña, escuela alemana. 61.—Idem de Doña Juana la Loca, del pintor Michel. 62.—Cabeza de desconocido, de Holbein. un 63.—Dos sitiales de madera tallada, siglo XVI. Exposi'i'or: Excina. Sra. Marquesa de Molins 64.—Mueble italiano de marfil hecho en Nápoles en 1609; tiene grabados los retratos de los Reyes de Nápoles hasta Felipe III de España, varios mapas y planos de ciudades principales. 65.—Retrato de una señora. Escuela holandesa, original de Rave- notein. Expositor: Sr. D. Ricardo Hernández 66.—Retrato de caballero, original de Alonso Sánchez Coello, en tabla. EXPOSICIÓN HISTÓRIOO-EUEOPEA 74. 67. —Retrato del Cardenal Infante. Escuela de Velázquez. 68. —Retrato que se cree ser de la Duquesa de Ferrara, original del Bronzino. 09,—Un muchacho comiendo en una cazuela (parece representar glotonería). Escuela española del siglo XVII. la 70.—Otro muchacho con un perro bajo el brazo. Escuela española del siglo XVII. 71.—Retrato que se cree ser de Antonio Pérez, Secretario de Felipe II, original de Pantoja. Expositor: Sr. D. Guillermo Solier y Corana 72.—Marina con galeras y otras embarcaciones del siglo XVI, ata¬ cando y defendiendo fortificaciones de tierra. Autor, Juan de la Corte. 73..—Otra compañera de la anterior, que representa diferentes epi¬ sodios de asunto del mismo autor. análogo, original Cuadro al óleo representando á Galileo, según se cree, con un pergamino desarrollado en la mano izquierda, en el que se ven dibujadas varias figuras geométricas y á aquel personaje apo¬ yando la mano derecha en un reloj de arena: original de El Es- pañoleto. 75.—El Apóstol San Pedro, abrazado á una Cruz invertida, en lienzo: se supone que es de Murillo. 70.—Personaje de Ja corte de Carlos II de España, original de Claudio Coello, en lienzo. , Expositor: Sr. D. Mariano Hema^ido 77-78-79-80.—Cuatro cuadros en tabla, originales de Juan Breughel de Velour, que representan los cinco sentidos corporales. 81.—Retrato de Cristóbal Colón, al óleo en lienzo. Expositor: Excma. Sra. Condesa de Aguilar de Inesirillas 82.—Cuadro en tabla; representa al Señor maniatado en el Calva¬ rio, antes de la Crucifixión, la Virgen, las tres Marías y San Juan, Escuela flamenca del siglo XVII. sala xx 83.—Cuadro en tabla que representa la Virgen con el Niño. Escuela alemana. Expositor: Sr. D. Pablo Bosch 84.—La Virgen lactando al Niño. Tabla alemana del siglo XV. 85.—Santa Ana y la Virgen y el Niño. Atribuido á Memling, en tabla. 86.—La Sacra familia en el centro, y en las puertas, San Pedro y una Santa. Escuela florentina, tríptico en tabla. Expositor: Sr. D. Victor Hernández y Amores 87.—Retrato en busto de un Senador veneciano. 88.—Santa María Magdalena y San Jerónimo en penitencia, en lienzo. Expositor: Sr. D. Leandro Ah ear y Pedraja 89.—Vendimiador, atribuido á Velázquez, lienzo pintado al óleo. Expositor: Sr. D. Joaquín de Ezpeleta 90. —El Nacimiento del Hijo de Dios y la Adoración de los pasto¬ res. Escuela de Rúbens, en cobre. 91. —La Adoración de los Santos Reyes. Escuela flamenca, en tabla. Expositor: Sr. D. Francisco Durán 92. —La flagelación. Escuela flamenca, cobre. 93. —La Crucifixión. Escuela flamenca, en cobre. 94.- —El camino del Calvario. Escuela flamenca, en cobre. 95.—La Visitación, cuadro en lienzo al óleo. 98-97.—Dos paisajes. Escuela italiana, al óleo sobre lienzo. 98.—La huida á Egipto. Escuela española, autor Alonso del Arco, en lienzo. EXPOSICIÓN HI8TÓRIC0-EUR0PEA Expositor: Sr. D. Emilio Villacañas \ 99.—Ecce-Homo, tabla atribuida á Sebastián del Piombo. Expositor: Sra. Doña Isabel Martínez, viuda de Azua 100.—^San Juan, lienzo atribuido á Ribalta. 101.—Niño dormido, lienzo atribuido á Alonso Cano. Expositor: Sr. D. Antonio Olivares y Castillo 102.—La aparición de la Virgen á Santo Domingo, lienzo atribuido á Pereda. Expositor: Sr. D. 103.—^La Magdalena ofreciendo á Cristo un lienzo, cobre atribuido á Frank. Expositor: Sr. D. Joaquin Sigüenza 104.—La Sacra familia, lienzo atribuido á Murillo. 105.—La Virgen con el Niño Jesús en los brazos, lienzo atribuido á Murillo. Expositor: Sr. D. Gabriel Gironiy Cabra 106.—El descanso de la Sacra familia en la huida á Egipto. Escuela de Correggio, en lienzo. Expositor: Sr. D. Ciriaco Camargo 107.—La Magdalena, lienzo atribuido á Correggio. sala xx Expositor: Excma. Sra. Doña Teresa Pierrard, viuda de De-Gregorio 108 .—La Cena del Señor, tabla de Juan de Juanes. 109.—Retrato de señora, lienzo por A. Moro. Expositores; Exentos. S res. Duques de Vtllakermosa 110.—Retrato de D. Alonso de Aragón, hijo del Rey Don Juan II, Maestre 27 de Calatrava, primer Duque de Villahermosa, Conde de Cortes y de Ribagorza, Capitán general de los ejércitos de su padre en las guerras de Navarra y Cataluña. Nació en 1415. Copia de un original antiguo por Rolan del Mois. 111.—Retrato de D. Juan de Aragón, hijo del primer Duque de Vi¬ llahermosa, D. Alonso, sobrino del Rey Católico, Conde de Ri¬ bagorza, Duque de Luna, dos veces Virey de Cataluña, Virey y Lugar teniente de Nápoles, Capitán general de Aragón y Castilla y Gran Castellón de Amposta, que nació en 1457 y murió en 1528; por dicho autor. 112.—Retrato de Doña María López de Gurrea, llamada la Rica Hembra., hija única y heredera de D. Juan López de Gurrea, Gobernador de Aragón, mujer del Conde de Ribagorza Don Juan de Aragón; por el mismo. 113.—Retrato de Alonso Felipe de Gurrea y Aragón, Conde de Ribagorza, hijo del Conde D. Juan y de Doña María López de Gurrea, que murió en 1550. Copia de un original antiguo, por el mismo. 114.—Retrato de Doña Isabel Folch de Cardona, primera mujer del Conde de Ribagorza D. Alonso Felipe de Gurrea y Aragón. Copia de antiguo original, por el mismo. en 115.—Retrato de D. Martín de Gurrea y Aragón, hijo del Conde de Ribagorza, D. Alonso Felipe de Gurrea y Aragón, y de la ter¬ cera mujer de éste Doña Ana Sarmiento de Ulloa, Conde de Ribagorza, Duque de Luna, quinto Duque de Villahermosa, á quien llamaba Felipe II el filósofo aragonés, que nació en 1525; por dicho autor. 116.—Retrato del mismo personaje con armadura, original de el mismo autor. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA 117.—Retrato de la venerable Doña Luisa de Borja y Aragón, hija de D. Juan de Borja, Duque de Gandía y de Doña Juana de Aragón, nieta del Rey Católico. Hermana de San Francisco de Borja. Primera mujer del quinto Duque de Villahermosa, que nació en original del mismo. 1520; I ¡8.—Retrato de D. Juan Alonso de Aragón y Borja, primogénito del quinto Duque de Villahermosa D. Martín y de la primera mujer de éste, la Venerable doña Luisa de Borja, Conde de Ri- bagorza, que nació en 1547; original del mismo. I 19.—Retrato de doña Ana de Aragón y Borja, hija del quinto Du¬ que de Villahermosa D. Martín, y de la primera mujer de éste, la Venerable doña Luisa de Borja, á la edad de catorce años; na¬ ció en 1547; original del mismo. 120.—Retrato de D. Diego de Corral y Arellano, Caballero del hᬠbito de Santiago; original de Velázquez. El retrato de este señor es uno de los mejores que hizo el artista cuando volvió de Roma en 1631. En 20 de Mayo de 1632 falleció el retratado. 121.—Retrato de doña Antonia de Ipiñarrieta, esposa de D. Diego del Corral, viéndose también á D. Baltasar Carlos, Príncipe de Asturias, representado á la edad de tres años; original de Veláz¬ quez. Expositor: Excmo. Sr. D. Antonio Aguilar y Correa, Marqués de la Vega de Armijo y de Mos 122.—Armadura de acero con labores doradas; perteneció á Ale¬ jandro Farnesio, Duque de Parma, y procede de la casa de los Condes de Altamira. 123.—Armadura de acero con labores doradas; perteneció al Marqués de Leganés,procede de la casa de los Condes de Altamira. y 124.—Hacha; arma de procedencia americana, con cubo de enve¬ nenamiento. 125.—Hacha; arma de procedencia desconocida. 126.—Espada del Moro Abindarraez, vencido por D. Rodrigo de Narvácz. 127.—Espada de D. Rodrigo de Narváez, primer Alcaide y con¬ quistador de Antequera. 128.—Espada encontrada al perforarse los túneles llamados los Gai- tanes en el ferrocarril de Bobadilla á Málaga. sala xx Expositor: Excmo. Sr. Marqués de Castro-Serna 129.—Tapiz flamenco del siglo XVI representando la Verónica, con amplias orlas de ramaje. 130.—Tapiz del siglo XV, dividido en tres compartimientos; repre¬ senta la historia de un Rey. 131.—Tapiz flamenco del siglo XVI; figura la despedida de un Rey de una dama. 132.—La Crucifixión del Señor; tapiz del siglo XV. 133.—-Embarque de una dama ¿Cleopatra? tapiz del siglo XVII. Expositor: Ibno. Sr. D. Manuel CHado y Baca 134. —La Virgen de la Concepción, atribuida á Carreño. Expositor: Sr. D. Teodomiro Jimenez Verdú 135.—Virgen de la Concepción, firmada por Mateo Cerezo, en lienzo. Expositor: Sr. D. Ramóti Garcia-Rodrigo y Nocedal 136. —El Señor enclavado en la cruz; escuela española, siglo XVII. Expositor: Sr. Vizconde de Palazuelos 137.—San Pedro penitente; al óleo sobre lienzo, de Ribera (El Es- pañoleto.) Exposi tor: Sr. D. José Brun 138. —Retrato de señora, de medio cuerpo, con diadema, atribuido á Carreño. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUEOPEA Expositor: Sra. Condesa de Pardo Bazán 139-140"—Dos pistolas con abrazaderas y adornos de plata cin¬ celada. Expositor: Excma. Sra. Marquesa de Campo-Téjar 141.—Espada de Boabdil, con abrazaderas de plata dorada afili¬ granada y placas de esmalte. Expositor: Sra. Doña Mercedes Pérez de García 142.—Ejecutoria de los Reyes Católicos en el pleito entre el Mo¬ nasterio de Sahagún y D. Fadrique Enríquez de Cabrera, Almi¬ rante de Castilla. Valladolid, I2 de Agosto de 1503. Orla y ca¬ pitales con miniatura. 143.—Carta ejecutoria de los Reyes doña Juana y su hijoD. Carlos á favor del Monasterio de Sahagún, contra la villa de Almansa, sobre la jurisdicción y señorío de Canalejas, Calaberas, San Pe¬ dro de Sansoles y Cabrera. Valladolid, 5 Abril, 15x7. Con orla, miniatura y escudo real. 144.—Ejecutoria de Carlos I acerca de la hidalguía de Rodrigo Te- llez, vecino de Peñafiel. Valladolid, 15 de Enero de 1535; con orla y escudo iluminados. 145.—Carta ejecutoria del rey D. Carlos II relativa á ciertas apela¬ ciones interpuestas por el corregidor de la villa de Sahagún. Va¬ lladolid, 6 de Abril de 1542; con escudos y orla en miniatura. i 46.—Carta ejecutoria de Carlos I sobre un pleito del monasterio de Sahagún. Valladolid, 17 de Octubre de 1555; con orla é imáge¬ nes de dos santos mártires en miniatura. 147.—Carta ejecutoria de Felipe II sobre hidalguía de Juan Osorio, vecino de Meneses de Campos. Valladolid, 12 de Diciembre de 1570; conminiaturas y retratos. 148.—Carta ejecutoria del rey D. Felipe II relativa á la hidalguía de los hermanos Salazar, vecinos de Esquivias. Valladolid, 31 de Ju¬ lio de 1571; con miniaturas, orlas, escudos y retratos. sala xx 149.—Carta de Felipe II asegurando al monasterio de Sahagún de que no apartará de" su jurisdicción los lugares de Santervas, Galleguillos y Villafrades, por haber dado el monasterio 7.000 ducados. Madrid, 31 de Marzo de 1583; con orla y letra de adorno. 150.—Ejecutoria de Felipe III en un pleito de hidalguía entre Bar¬ tolomé de Morales, vecino de Pastrana y esta villa. Vallado- lid, 28 de Agosto de 1609; con escudo y letras de adorno. 151. —Privilegio del rey D. Felipe IV relativo al mayorazgo fundado por D. Agustín Daza. Madrid, 18 de Enero de 1622. ^ 152.—Certificación de D. Pedro de Salazar y Girón, Rey de Ar¬ mas, relativa al linaje y apellido de Esguerra y Contreras. Ma¬ drid, 13 de Mayo de 1652; con el escudo de los Esguerra y Con¬ treras iluminado. 152 —Real merced de la alcaidía del castillo de Ibros á favor de Juan de Rus y Arcos, vecino de Jaén. Madrid, i." de Julio de 1647; con miniaturas representando estampas y escudos. 153.—Certificación del Rey de Armas Francisco Gómez Arévalo de la nobleza de las familias Casas y Rebollo. Madrid, 29 de Agosto de 1670; con escudo y estampa en colores. 154.—Carta ejecutoria del rey D. Carlos II relativa á la hidalguía de D. Diego Suárez Cureño, vecino de la villa de Mojados. Va¬ lladolid, 23 de Diciembre de 1670; con retratos y una imagen de la Dolorosa. 155.—Certificación del Rey de Armas D. Juan de Mendoza de la nobleza de los apellidos y linajes de Villar, Lastra, Villabrille, Martínez, Serán y Fernández. Madrid, 24 de Enero de 1682; con imágenes, retrato de Carlos II, escudos y orlas en minia¬ tura. 156.—Título real de hidalguía á favor de Atanasio Estéban, vecino de Cabezón, por haber hospedado á la reina y por otros servi¬ cios. Madrid, 4 de Abril de 1707; el retrato ecuestre de Felipe V y numerosas orlas miniadas. Expositor: limo. Sr. D. Luis de Ezpeleta 157. —La Santa Cena, cuadrito en tela pintada y con relieve. 158.—La Anunciación, pintura sobre vitela. 158 (bis)—Apoteosis del Cristianismo, miniatura sobre pergamino. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA 159-—La Visitación de la Virgen en relieve de marfil y plata. 160-161.—Dos arquetas de concha con chapería y herraje de plata. 162.—Virgen pequeña de marfil. 163.—Templete de dos caras con Jesús y la Virgen. 164.—Templete pequeño que representa la Pasión. 165.—La Degollación de Sanjuan Bautista, placa de marfil en re¬ lieve. 166.—Asuntos de la Pasión de en urna plata. 167.—Cuadrito que contiene un Ecce-Homo en cera. 167 f"®).—La Magdalena en cera dentro de ébano. un precioso cuadro de 168.—Barco de esmalte con perlas, de fines del siglo XVI. 169.—Alhaja de esmalte con pedrería. Siglo XVI. 170.—Cuadritoque representa la Adoración de los Reyes. 171.—Un pastorcillo de marfil. 172.—Una Virgen con su peana de marfil. 173.—Una Virgen muy pequeña, de marfil. 174-175.—Dos relieves de marfil, que representan batallas. 176.—Estatua de Hércules, de marfil, con peana de ébano. 177.—Grupo de figuras esculpidas, de marfil. 178.—El Descendimiento de la cruz, placa de relieve en marfil. Si¬ glo XV. 179.—Chapa de plata repujada, representando el Nacimiento del Salvador. I 80.—Nacimiento en relieve, de marfil. 181.--Escena flamenca, relieve en marfil. 182.—Portapaz de plata repujada, representando á Sanjuan. 183 .—Medallón de marfil, representando la Anunciación en relieve. 184.—Virgen sentada, de marfil. 185.—Estatuita en marfil de la Virgen de la Concepción. 186.—Alto relieve de marfil en marco de terciopelo; representa á la Virgen y el Niño. 187.—Idolo mejicano, de marfil. 188.—Busto de Minerva, con casco, de marfil. 189.—Cuadrito figuras pequeñitas, de marfil, gótico. con tres 190.—Privilegio del Rey D. Martín de Aragón convocando á Cor¬ tes en Daroca para la jura de su hijo D. Martín, Rey de Sicilia. SALA XX —Zaragoza 6 Marzo 1398. Lleva al dorso un gran sello de placa deteriorado. 191.—Carta de Enrique III á los herederos de D. Gastón, Duque de Medinaceli, sobre abono de cierta cantidad que aquél había recibido con exceso el año motivo de la guerra con 1400, con Portugal.—Madrid 9 Febrero 1405. Al dorso lleva un sello de placa deteriorado. 192.—Carta de D. Juan de Navarra, Gobernador general de Ara¬ gón y Sicilia, á Pedro Gilbert, jurisconsulto de Zaragoza, man¬ dando decida la causa pendiente entre Jas aldeas de Daroca y esta ciudad.—Valencia 17 Julio 1437. 193.—Carta del Infante D. Alonso de Aragón, Capitán general de Cataluña, al Abad de Poblet, intimándole que venga personal¬ mente á su encuentro si quiere salvarse de peligro.—Campo contra Carreal l.° Abril 1471. 194.—Privilegio de D. Fernando I de las Dos Sicilias dando en venta al ilustre Pyrro de Baucio, Duque de Benusio y Condes¬ table de Sicilia, la tierra de Altamura, en la provincia de Bari, por precio de veintisiete mil ducados. (Pergamino).—Castelnuo- vo 16 Octubre 1482. 195.—Cédula de D. Fernando el Católico á la Comunidad de Da- rocaprohibiendo ejercer la medicina á las personas que no fue¬ sen examinadas en estudio general ó no tuviesen el grado de bachiller ó maestro en dicha ciencia.-—Valladolid 10 Agosto 15 09. Al dorso tiene señales de haber llevado sello de placa. 196.—Real Cédula de D. Fernando el Católico relevando de resi¬ dencia por cuatro meses á D. Fadrique Enrique de Ribera, Ade¬ lantado de Andalucía.—Hita 17 Septiembre 1510. 197.—Cédula de Carlos I excusando al Marqués de Tarifa, D. Fa¬ drique Enrique de Ribera, Comendador de Guadalcanal, de la residencia en su encomienda de la orden de Santiago, por cua¬ tro meses.—Madrid 19 Mayo 1517. 198. —Real Cédula de D. Carlos I libertando de residencia por cua¬ tromeses en su encomienda al Marqués de Tarifa, Comendador de Guadalcanal.— Valladolid 15 marzo 1518. 199. —Tres cartas de Carlos I á la villa del Puerto Santa María.— Años 1527 y 1528. 200-—Carta de la Reina de Portugal recomendando al Duque del Infantado y Marqués de Santillana el portador de la presente, Baltasar de Cuenca.—Xabiegas de Lisboa i.° Enero 1523. EXPOSICIÓN HISTÓKICO EUROPEA 201.—Carta de la Reina de Portugal, Infanta de Castilla, al Duque del Infantado rogándole que alce el destierro al pariente de la misma, Antonio de Sepúlveda, vecino de la villa de San Martín. —Burgos II Marzo 1524. 202.—Cédula de la Emperatriz Isabel, mujer de Carlos V de Ale¬ mania, á favor de la Condesa de Domira.—Almeirim 29 Ene¬ ro 1526. 203.—Carta de la Emperatriz Isabel, esposa de Carlos V, al Con¬ cejo del Puerto de Santa María sobre provisión de bastimento á los dominios de Portugal en América. — Burgos 12 Noviem¬ bre 1527. 204 .—Carta de la Emperatriz Isabel, esposa de Carlos V, al Duque de Medinaceli, relativa á las piraterías de los corsarios france¬ ses.—Toledo 15 Abril 1529. 205.—Carta del Emperador Carlos V al Marqués de Lombay, Lu¬ garteniente general en el Principado de Cataluña, relativa á la provisión de los oficios de justicia.—Ratisbona 6 mayo 1541. Lleva al dorso un sello en placa con las armas imperiales. 206.—Carta del Emperador Carlos V al Marqués de Lombay, Lu¬ garteniente' general en el Principado de Cataluña, relativa al vizcondado de Castelló.—Puerto Venerisa 11 Septiembre 1541. Lleva al dorso un sello de placa con el escudo imperial. 207.—Carta del Príncipe D. Felipe ordenando á D. Bernardino Pimentel, Contador mayor de la Orden de Santiago, que libre 4.000 maravedises al clérigo Juan Millán por haber servido en 1545 la iglesia de Valdemorales.—Madrid 5 Febrero 1546. 208.—Carta de la Princesa Regente Doña Juana, hermana de Fe¬ lipe II al Deán y Cabildo de la Iglesia de Avila sobre la renuncia de Carlos V.—Vallida 18 Marzo 1556.—Al dorso lleva un sello de placa con escudo imperial. 209.—Carta del Justicia de Aragón al Lugarteniente D. Diego de Morlanés encomendándole la visita de la cárcel.—Vardalluz 12 Noviembre 1564. 210.—Carta de Felipe II á la Marquesa del Zenete sobre el estado y condición de los lugares de su propiedad en el reino de Gra¬ nada.—Madrid 18 Diciembre 1570. 211.—Cédula de Felipe II ordenando á Fray Pedro Díaz Valente, caballero profeso de la orden de Caballería de Nuestro Señor Jesucristo, arme Caballero á Gramata Gualas, Caballero hidalgo de su Real Casa.—Lisboa (?) 24 Enero 1590. S^LA XX 212.—Carta de Felipe II al Duque del Infantado y Marqués del Ze- nete con motivo del fallecimiento de su hermaino el Cardenal.— Madrid 17 Febrero 1592.—Lleva al dorso un sello en placa con las armas reales. 21 S.^Carta cifrada del Príncipe Carlos Alberto á D. Carlos Coloma relativa al término de la tregua con Holanda.—Bruselas 31 Mar¬ zo 1621. 214.—Carta de Felipe IV á Su Santidad Urbano VIII con motivo del proceder de las de Francia en la República de Gèno¬ armas va.—Aranjuez 4 Mayo 1625. 215.—Carta del Conde-Duque de Olivares á D. Carlos Coloma sobre la rendición de Breda.—Madrid 5 de Julio 1625. 216.—Carta del Conde-Duque de Olivares á D. Carlos Coloma sobre la conquista del Brasil.—Madrid 8 Julio 1625. 217.—Carta de Maximiliano, Elector de Baviera, al Marqués de Aytona.—Mònaco 2 Marzo 1628.—Lleva un sello de placa del Elector. 218.—Carta cifrada del Conde-Duque de Olivares sobre asuntos de Estado.—Madrid 24 Abril 1630.—Acompaña el descifrado de la carta. 219.—Carta de la Reina Madre Doña Mariana de Austria al Mar¬ qués de Daitone (?) recomendando al Padre Chantiloube.—^Bru- selas 12 Enero 1635.—Al dorso lleva dos sellos en lacre. 220.—Carta cifrada de Felipe IV al Cardenal Albornoz encomen¬ de guerra así de S. S. como de la República dándole recoja gente de Venecia y demás príncipes coligados á título de la guerra de Hungría.—Berbejal 13 Mayo 1644.—Acompaña el descifrado de la Real carta. 221.—Navigatio ac itinerarium lohannis Hugonis Luiscotani in orientalem sive Lusitanorum Indiam. Hagse-Comitis, apud Algi- dium Elsevirum.—Anno 1599; fol., con grabados, encuadernado en pergamino. 222.—Pentateuco hebreo, desprovisto de su hoja primera, y margi¬ nado con la pequeña Masorah.—Siglo XIV. Encuademación contemporánea. Expositor: Excma. Sra. Duqii£sa de Bailén 223.—Venera de pedrería de la Orden de Santiago, regalo de Su Majestad el Emperador Carlos V. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA 224-—Estatua de plata, con adornos de esmalte y pedrería, de San Vicente Ferrer y arrodillado á sus piés D. Juan de Zúñiga y Pi- mentel, hijo de D. Alvaro de Zúñiga y Doña Leonor Pimentel, Duques de Arévalo y Plasència.— Siglo XV. Expositor: Catedral de Zaragoza 225.-—Matriz de sello ovalado, de bronce, con un doselete gótico y bajo él un brazo en actitud de bendecir; báculo á la derecha y cruz arzobispal á la izquierda. Alrededor se lee: «Sigillum curiae oficialatus Cœsaraugustae. » 226.—Idem id., id., doselete gótico y bajo él una imagen con un de la Viagen Maria lleva al niño Jesús en la mano izquierda que y un ramo de azucenas en la derecha. Al pie de la imagen se halla el escudo de armas de D. Hernando de Aragón, con bácu¬ lo abacial, y alrededor se lee: «D. | Ferdinandos • de | Ara¬ gon ; Abbas I Berolensis J .» 227.—Idem id., id., con un doselete gótico y bajo él una imagen de la Virgen María con el niño Jesús en su mano izquierda y un rama de azucenas en la derecha. Debajo de la imagen la letra B con corona y báculo abacial, y alrededor se lee: «Sigillum | Abbatus J Monesterii | Beata | Marise * de Berola ^ .» 228.—Idem id., id., con la letra B y la corona y la inscripción: «-1- Sigillum * Conventus « Beata * Ma. * Berola * .» 229.—Idem id. circular, grande, de bronce, con escudo de armas arzobispales y la inscripción: «-|- • Sanctos • Dei ■ Gratia • Archiepiscopus • Cœsaraugustanvs. » Este Arzobispo fué el pri¬ mer Obispo de Teruel y murió en 1585. 230 .—Idem id. ovalado, pequeño, de bronce. En el centro tiene actitud de bendecir y una mano en alrededor la inscripción: « •><• Capitvlvm * Oseen * Sede ■* vacante * .» 231.- Idem id. circular, pequeño, de bronce. Tiene un blasón de escudo partido. En el primer cuartel se ve una media luna, es¬ caqueada, con las puntas hacia abajo, y á su punta faja ajedre¬ zada. En el segundo, una barra le divide, y á cada lado, en su parte media, tiene un águila. El escudo es de forma de corazón. Alrededor se lee: « -f- : S : del : Concello de : Figueruelas : : .» 232 .—Idem id. pequeño, grabado en plata, para lacre, con escudo de armas del Arzobispo de Zaragoza, D. Diego de Castríllo, que murió en 1689. sala xx 233.—Sello en lacre del Obispo de Zaragoza, D. Hugo de Mata- plana. Siglo XIII. 234.—^Idem id. del cabildo del Pilar de Zaragoza. Siglo XIV. 235.—Idem id. del provisorato de Zaragoza con las armas del Ar¬ zobispo del mismo, D. Alonso de Argüello. Siglo XV. 236.—Idem id. del Prior del cabildo del Pilar de Zaragoza, D. An¬ tonio de Alpartir. Año 1432. 237.—Idem id. del Arzobispo de Zaragoza. D. Dalmau de Mur. Siglo XV. 238.—Cuatro sellos eclesiásticos, también en lacre, ignorándose de quiénes sean. Siglos XIV y XV. Expositor: Sr. D. yuatt Catalina García Sellos pontificios 239.—Sellos de plomo, de bulas, pertenecientes á estos Papas: Lu¬ cio III, Inocencio III, Honorio III, Inocencio IV, Gregorio IX, Honorio IV, Bonifacio VIII, Juan XXII, Gregorio XI, Clemen¬ te VII, Benedicto XIII, Martino V, Clemente VIII, Nicolás V, Pió II, Paulo II, Alejandro VI, Julio II, Julio III, Paulo III, Pió PV, Gregorio XIII, Sixto V, Urbano VIII, Inocencio X, Inocencio XI y Clemente XI. 240.—Sello de plomo de un Maestre del Hospital de Jerusalem. Siglo XVI. Sellos reales de Castilla, de plomo 241 .—Alfonso VIII. 242.-Del mismo. 243.—Fernando III el Santo (anverso). 244.—Del mismo (reverso). 245.—Del mismo (anverso). 246.—Alfonso X el Sabio (anverso). 247.—Del mismo (reverso). 248.—Fernando IV (anverso). 249.—Fernando IV (reverso). 250.—Alfonso XI. 251 .—Pedro I. EXPOSICIÓN HISTÓRICO EUEOPEA 252.—Enrique 11. 253.—Otro del mismo. 254.—^Juan I. 255.—Enrique III. 256.—Juan II. 257.—Del mismo. 258.—Enrique IV. 259.—Reyes Católicos. 260.—Doña Juana. 26 l.—D. Felipe III. 261 '''®.—D. Felipe IV. Sellos reales de cera y lacre 262.—Sancho IV, siendo Infante. 263.—Del mismo, siendo Rey. 264.—Fernando IV. 265.—Doña María de Portugal, mujer de Alfonso XI. 266.—D. Juan, hijo del Infante D. Manuel. 267.—Doña Berenguela, hija de Alfonso X. 267 —Felipe II, como Rey de España é Inglaterra. Sellos municipales 268.-•Cuenca. Siglo XIII. 269 — Alarcón. SigloXIII. 270 — Zamora. Siglo XIII. 271 — Guadalajara. Siglo XIII. 272 — Carrión (?). Sellos particulares 273 — Sancho Martínez de Leyva. Siglo XIV. 274.— La cofradía de Santa María del Pilar en Sevilla. Siglo XIV 275.— Gonzalo García de Estrada. Siglo XIII. • 276 — Conde de Medinaceli. Siglo XV. SALA XX 277.—Gonzalo Ruiz. Siglo XIII. 278.—Pedro Díaz, Juez de León. 279.—Domingo Ibáfiez de Villadiego. 280.—D. Juan, primer Obispo de Cuenca. 28 I.—D. Gonzalo, Obispo de Cuenca. Siglo XIII. 282.—D. Mateo, Obispo de Cuenca. Siglo XIII. 283.—D. Mauricio, Obispo de Burgos. Siglo XIII. 284.—D. Carci-López, Maestre de Calatrava. Siglo XIV. 285. —D. Bernardo, Obispo de Oviedo. 288.—D. Mateo, Obispo de Burgos. Siglo XIII. 287.—D. Gonzalo, Obispo de Cuenca. Siglo XIII. 288.—Abad de San Salvador de Leyre. 289.—Otro ídem id. 290.—D. Rodrigo Jiménez de Rada, Obispo de Sigüenza. Siglo XIII. 29 I .—Del mismo, como Arzobi.spo de Toledo. 292.—Cabildo catedral de Toledo. Siglo XIII. 293.—Idem id. de Avila. Siglo XIII. 294.—Idem id. de Sigüenza. Siglo XIII. 295.—Fray Gómez Perez, Maestre del Temple en Castilla y León. 296.—Cabildo catedral de Toledo. 297.-—Idem id., distinto del anterior. 298 .—D. Carda González, Maestre de Santiago. Siglo XIII. 299.—Domingo Pérez, Arcediano de Cuenca. Siglo XIII. 300 .—D. Juan, Arzobispo de Compostela. 301.—Cabildo catedral de Cuenca, distinto de los anteriores. Si¬ glo XIII. 302—D. Juan, Obispo de Orense. 303.—D. Fernando, Obispo de Coria. Siglo XIII. 304.—Un Obispo de Lamego. Siglo XIV. 305.—D. Pedro, Obispo de Cuenca. Siglo XIII. 306.—Alfonso Martínez, Arcediano de Cuenca. Siglo XIV. 307.—Pascasio, Abad de Ovila (provincia de Guadalajara). Si¬ glo XIV. 308. —Desconocido. 309.—Orden militar de Calatrava. Siglo XIII. 310 .—Maestre de la orden de Alcántara. Siglo XIII. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA 31 I.—Cabildo de Cuenca. Siglo XIII. 312.—D. García, Obispo de Cuenca. Siglo XIV. 313.—D. Fernando, Obispo de Sigüenza. Siglo XIII. 3 i 4.—D. Gonzalo, Obispo de Cuenca. Siglo Xni. 315.—D. García, Obispo de Cuenca. Siglo XIII. 316.—D. Gonzalo, Obispo de Plasència. Siglo XV. 317.—D. Gil de Albornoz, Arzobispo de Toledo. Siglo XIV. 318.—D. Blas ó D. Vasco, Arzobispo de Toledo. Siglo XIV. 3 i 9.—D. Gonzalo de Vivero, Obispo de Salamanca. Siglo XV. 320.—D. Diego, Obispo de Salamanca. Siglo XV. 321.—D. Gutiérrez Alvarez, Arzobispo de Toledo. Siglo XV. 322.—Monasterio de Sahagún. Siglo XV. 323. —D. Juan Martínez Contreras, Arzobispo de Toledo. Siglo XV. 324.—D. Alfonso, Obispo de Salamanca. Siglo XV. 325.—D. García, Obispo de Cuenca. Siglo XIV. 326.—D. Gonzalo, Obispo de Plasència. Siglo XV. 327.—Del mismo. 328. —General de los Dominicos. Siglo XVL 329.—Cabildo de San Juan de Letrán. Siglo XVI. 330.—Cardenal del siglo XVII. 331.—Desconocido. 332.—Cabildo catedral de Cuenca. Siglo XIV. Expositor: Srta. Doña Maria Luisa García y Pérez 333.—Crismeras de plomo historiado y con las armas del Cardenal Jiménez de Cisneros, principios del XVI. Expositor: Sr. D. José María Alcalde y Sánchez- Toscano 334.— Espada, gineta, que D. Fernando V el Católico donó á don Alonso, Alcalde de Baeza, el día deSanta María de la Candelaria del año 1513 después de venido de la guerra de Navarra con el Duque de Alba, la cual dicha espada era de la propia persona del Rey D. Fernando. sala xx 335.—Facultad real concedida á D. Alonso, Alcalde de Baeza, para la fundación del vínculo en Valladolid, por la Reina Doña Juana en 12 de Mayo de 1509 y testimoniada en Baeza en 1510 ante el escribano Gonzalo Rodríguez. 336.—-Testamento de D. Alonso, Alcalde de Baeza, y retratos de los Reyes Católicos. 337.—Varios documentos relativos á la fundación del vínculo de Monte-Frío. 338.—Flagelación de Nuestro Señor Jesucristo, grupo en bronce. Siglo XVII. 339.—Tabla con inscripciones árabes. 340.—Bolsa árabe. 341.—Varios documentos árabes. 342.—Libro de cuentos árabes. Expositor: Sr. D. Manuel G. de Laredo 343.—Cartas de baraja del año 1592, halladas en el sepulcro de doña Leonor de Sala, mujer de D. Gaspar Fernández, en el con¬ vento de San Juan de la Penitencia de Alcalá de Henares. Cosi¬ das todas formaban una caja donde se conservaban hojas de rosa y de laurel. 344.—Crucifijo pintado al óleo sobre una cruz de madera, atribuido á Carducho. 345-346 .—Cuatro chapines del siglo XVI encontrados en el sepul¬ cro de doña Leonor de Sala, mujer de D. Gaspar Fernández, en el convento de San Juan de la Penitencia de Alcalá de Henares. Están forrados de cuero estampado y corleado con delicada labor. Expositor: Excmo. Aymitamiento de Alcalá de Henares 347-348 .—Dos mazas de plata del Ayuntamiento de Alcalá de Henares, fines del siglo XVI. 349.—Privilegio del Arzobispo electo de Toledo D. Sancho, her¬ mano del rey D. Alfonso el Sabio, eximiendo, de acuerdo con el Cabildo de Toledo, de todo pecho y tributo á los habitantes de Alcalá de Henares, y reteniendo algunos de sus derechos en se- EXPOSICIÓN HISÏÓRICO-EUROPEA ñal de verdadero dominio. Pergamino. Brihuega, 13 de Junio del año 1256. Lleva pendiente de cintas deseda dos sellos en cera, ovalados, uno del Arzobispo «SIGILLUM SANCII TOLE- TANE SEDIS E...» y otro del Cabildo de Toledo «SIGILLVM CAPITVLI TOLETANI.» 350.—Privilegio del Arzobispo de Toledo D. Gonzalo eximiendo á la villa de Alcalá de Henares del tributo del almojarifadgo. Al¬ calá, 10 de Octubre de 1266. Lleva pendiente de cinta de seda un sello, ovalado en cera roja con contrasello del citado Arzo¬ bispo. 351.—Privilegio del Arzobispo de Toledo D. Gonzalo, confirmato¬ rio del otorgado por su antecesor D. Sancho en 1274 á favor de la villa de Alcalá de Henares. Alcalá de Henares, 3 de Julio de 1295. Lleva pendiente de cinta de seda un sello en cera roja, ovalado, con contrasello del arzobispo D. Gonzalo. 352.—Privilegio de D. Fernando IV confirmando el otorgado por el infante D. Sancho, luego Sancho IV, en 1283, concediendo libertad á los habitantes de Alcalá de Henares para viajar y co¬ merciar libremente por los dominios de Castilla. Burgos, 25 de Junio de 1308. Lleva pendiente de hebras de seda el sello en plomo del monarca mencionado. 353. Privilegio de D. Alfonso XI, relativo á los mercaderes de — Narbona y del Señorío del Rey de Francia. Guadalajara, 4 de Septiembre de 1338. Lleva pendierjte de hebras de seda un sello en plomo del Rey D. Alfonso. 354.—Privilegio otorgado por el Arzobispo de Toledo D. Gonzalo, con consentimiento del Deán y Cabildo de Toledo, á favor de Alcalá de Henares, cuyos fuero y privilegios confirma. Perga¬ mino. Alcalá, 7 de Octubre de 1338. Lleva pendiente de cintas de seda dos sellos, uno en cera roja, ovalado, del Arzobispo y otro circular, en cera negra del Cabildo mencionado. 355.—Ordenamiento de D. Pedro I de Castilla sobre alguaciles y monteros de su corte. Valladolid, 20 de Julio de 1351- Lleva pendiente de hebras de seda sello en plomo del Rey D. Pedro. 356.—Privilegio otorgado por el Arzobispo de Toledo D. Vasco á favor de Alcalá de Henares, cuyos privilegios confirma. Alcalá de Henares, 3 de Septiembre de 1353. Lleva pendiente de una cinta el sello, ovalado, en cera roja, con contrasello del Arzo¬ bispo D. Basto. 357.—Privilegio del Rey D. Juan I, confirmatorio de los otorgados á favor de la villa de Alcalá de Henares por sus antecesores. SALA XX Burgos, 8 de Septiembre de 1379. Lleva pendiente de hebras de seda un sello en cera del Rey D. Juan I. 358.—-Privilegio de D. Enrique III, confirmatorio de los otorgados á favor de la villa de Alcalá de Henares por sus antecesores so¬ bre exención de tributos. Burgos, 20 de Febrero de 1392. Lleva pendiente de hebras un sello en plomo del Rey D. Enrique. 359. —Privilegio del Príncipe D. Alfonso concediendo á la villa de Alcalá de Henares, á petición del Arzobispo Carrillo, una feria de treinta días. Arévalo, 29 de Febrero de 1468. Es muy nota¬ ble, tanto por la importancia de la concesión, cuanto por estar otorgado el privilegio con la firma «Yo el Rey» por D. Alfonso, el hermano de Enrique IV y de la Infanta doña Isabel, que en 1465 fué proclamado Rey en Avila por el Arzobispo Carrillo y otros magnates sublevados contra su hermano. 360.—Fuero otorgado á la villa de Alcalá de Henares por el Arzo¬ bispo de Toledo D. Fr. Francisco Jiménez de Cisneros. Alcalá de Henares, 6 de Febrero de 1509. Códice en pergamino con las letras capitales iluminadas. FxI'O.SITOR: Excma. Sra. Doña Carmen Fernájtdez de la Hoz 36 I.—Testamento original de D. Francisco de Quevedo y Villegas, firmado por el mismo, en cinco folios válidos. Expositor: Sr. D. Eduardo Tubilla 362.—Carta dotal otorgada por Miguel de Cervantes y Saavedra y su mujer Doña Catalina de Palacios y Salazar, de los bienes aportados por ésta al matrimonio, en Esquivias (Toledo) en 9 Agosto de 1586. Expositor: Sr. D. José Barrientos 363.—Historia de España hasta el reinado de Fernando III, escrita por disposición de D. Garci-Fernández Barrantes, Maestre de Alcántara. Siglo XIII. En folio, manuscrito, letra del siglo XV, — falta al principio y al fin. 364.—Epistolae totius anni secundum consuetudines romanae curiae. En folio, manuscrito, en vitela con orlas y miniaturas. EXPOSICIÓN mSTÓRIOO-EUKOPEA Expositor: Sr. D. Cirilo Alexandre 365.—Códice con los fueros del reino de Valencia. En vitela, con letras capitales miniadas, en folio. Expositor: Sr. D. Rafael Delgado Monreal 366.—Los dos libros de Geometría y Perspectiva por Antonio de Torreblanca. Manuscrito de 1616, con dibujos á pluma y encua¬ dernado en pergamino. Expositor: Sr. D. Justo Ulizartia 367.—Privilegio de Felipe II sobre venta de un juro del año 1597 con sello de plomo. Expositor: R. P. D. Florentino Sáinz 368.—Manuale Burgense. Burgos, impreso por el maestro Federi¬ co, alemán, 1501. En 4.°, letra gótica. 368 —Libro de rezo, en vitela, con miniaturas iluminadas, estilo francés. Expositor: Excmo. Sr. D. Antonio Pirala 369.—Privilegio del Rey D. Alfonso X otorgado al Consejo de Pa¬ lència relevándole del pago de la moneda. Burgos 23 de Junio de 1277. En pergamino, con sello de plomo colgado. Expositor: Sra. Dofia Emilia Peyron y Stern 370.—Ejecutoria de la hidalguía de Baltasar de Tejada. Vallado- lid 2 de Noviembre de 1538. En folio, pergamino, con adornos iluminados. sala xx Expositor: St-. Marqués de Argelita 371.—Dos tomes de dibujos, originales de Alonso Cano, Miguel Angel, Murillo, etc. etc. 371 '''L—Un libro de horas, impreso en París. Fines del siglo XV, en 8.°, con numerosas miniaturas y orlas en todas sus páginas. Expositor: Sr. D. Alberto Salcedo 372.—Una cruz de plata dorada, con el Salvador en relieve y me¬ dallones pintados. Siglo XV. 373.—Cabeza del Señor, pintada en tabla. Siglo XV. 374.—Estatuita de madera tallada y dorada de un santo Obispo. Siglo XVI. 375.—Cruz de madera y cobre esmaltado, así como la peana. Si¬ glo XVI. 376.—Díptico pintado en tabla con asuntos religiosos. Siglo XV. 377.—Copón de cobre esmaltado. Siglo XIII. 378.—Copón de plata repujada y cincelada. Siglo XV. 379. —Tres tiras bordadas en plata con medallones de santos. Si¬ glo XVI. 380.—Cuerpo superior de una custodia de plata repujada y cincela¬ da. Siglo' XVI. 38 i.—Estatuita, de marfil, de la Virgen y el Niño. Siglo XVI. 382.—Estatuita en marfil, con toques dorados, de la Virgen. Si¬ glo XVI. 383.—Dos chapas de marfil con asuntos religiosos en relieve. Si¬ glo XV. 384.—Virgen de marfil, sentada, con el Niño. Siglo XIV. 385.—Torrecilla-sagrario, de plata blanca. Siglo XV. 380. — Cruz pequeñade cristal de roca y bronce. Siglo XV. 387.—Dos esmaltes con asuntos religiosos. Siglo XVI. 388.—Custodia de plata dorada y repujada. Siglo XV. 389.—Cruz pequeña de cristal de roca. Siglo XVII. 390.—Hojas de díptico, de marfil, con asuntos religiosos. Siglo XVI. 391.—Dos bandejas de plata repujada. Siglos XVI y XVII. EXPOSICIÓN HISTÓRIOO-EÜROPEA 392.—Casulla de fondo de plata dorada y terciopelo verde con religiosos bordados en sedas.- Siglo XV. asuntos 393.—Dos capas de terciopelo encarnado, picado, bordadas. Si¬ glo XVII. 394.—Ocho bajorelieves, de marfil, con sus marcos de talla dorada y asuntos religiosos y profanos. 395.—Tira bordada en raso encarnado. Siglo XVI. 396.—Busto de Jesucristo en madera tallada y estofada. Siglo XVII. Expositor: Sr. D. Pedro Martín Galán 397 .—Astrolabio con brújula de bronce. Siglo XVI. Expositor: Sr. D. Sebastián López (Murcia) 398.—Brújula de bronce. Siglo XVI. Expositor: limo. Sr. D. José Bragat 399.—Privilegio de D. García, Arzobispo de Zaragoza, al pueblo de Andorra. Albalate 27 de Enero de 1388. En pergamino, con sello de lacre pendiente. 400.—Crónica de D. Alvaro de Luna. Manuscrito de principios del siglo XVI, en folio. ExpüSTIOR: Sr. D. Marcial Lorbés de Aragón (Zaragoza) 401.—Ceremonial de la consagración y coronación de los Reyes de Aragón, por D. Pedro III. En pergamino, folio, con viñetas y letras de adorno de miniatura; las tapas de madera, forradas de cuero, con labores arabescas. 402.—Devocionario que usó el Emperador Carlos V. Manuscrito en 8.°, en vitela, con viñetas y otros adornos miniados. Expositor: J?. P. D. Toribio Minguella 403.—Ara de serpentina encerrada en un pedestal de madera con relieves é inscripciones de marfil y cantoneras y otros adornos sala xx de filigrana de plata. De la inscripción en letra visigoda sólo se leen estas palabras: HANC ARAM SACRO... El interior está forrado de una tela oriental con figuras de animales. Siglos X al XI. Los relieves tienen notorio carácter árabe. 404.—Facsimil de uno de los marfiles del arca que guarda las reli¬ quias de San Millán de la Cogolla. Representa la predicción que hizo el santo de la destrucción de Cantabria. Expositor: Sr. D. Francisco Javier Pohl 405.—Arqueta de madera con incrustaciones de madera, hueso y metal. Expositor: Sr. D. Jnan José de la Morena 406.—Arquita de madera con chapería de relieves de hueso. Si¬ glo XV. Expositor: Sr. Arcipreste de Cuenca 407.—Atril de madera tallada. Siglo XV. Expositor: Sr. D. Ramiro Moya é Idigoras 408.—Esmalte en cobre representando la Virgen con el Espíritu Santo sobre fondo ovoidal. Expositor: Sr. D. Fra7icisco García Alegre 409. —Ecce-Homo pintado sobre marfil, en busto. Expositor: Academia provincial de Bellas Artes de Málaga 410.—Opus epistolarum D. Hyeronimi cum scholiis Erasmi. Pa¬ rís 1533. Folio, encuadernado en pergamino. 411.—Esmalte del siglo XVI que representa la pasión de Nuestro Señor Jesucristo en el huerto de las Olivas. Escuela alemana con marco dorado del siglo XVIII. exposición histórico-eueopea expositor: Sr. D. Francisco R. de Uhagón 412.—Vitela pintada representando en primer término un ángel que ofrece al cielo las grandezas humanas, y en el fondo á Abraham dando de comer y adorando á tres ángeles. Lleva la fecha de 1608 y la firma • L • 413—Díptico formado con dos pequeñas miniaturas de asuntos re¬ ligiosos. 414.—Libro de horas, impreso, dedicado al gran Duque de Alba. Las diez y ocho miniaturas que contiene y las orlas están dibu¬ jadas é iluminadas por Pedro Breughel y grabadas por Wiccriz. En 8.°. expositor: Sr. D. Luis Lacau 415.—Díptico de marfil. En una hoja lleva el Nacimiento y en la otra Cristo en el Calvario. Siglo XIV. expositor: i?. P. D. Francisco Grosse 416 .—Libro de horas manuscrito, en vitela, siglo XV, con miniatu¬ ras, orlas yletras capitales en oro y colores, encuadernado en tafilete rojo y adornos dorados. expositor: Sr. D. Victor Valdecantos 417.—Cuadrito con marco de concha, cuyo centro ocupa un relie¬ ve en madera pintada y dorada representando el Calvario: en la orla medalloncitos en relieve calado con asuntos religiosos. Si¬ glo XVI. expositor: Excma. Sra. Condesa de la Cortina 418.—Códice originaldel indio Pedro Ponce (1597). Es una rela¬ ción histórica español-mejicana. Pedro Ponce, indio noble de Tzompahuacán, escribió esta relación de los reyes, dioses y ritos sala xx del paganismo mejicano en tres cuadernos, por los cuales man¬ dó el Rey le fuesen dados por sus reales cajas tres mil ducados en oro, así como se ve en las fojas cuarta y quinta. Enero de 1600. Las primeras hojas del Códice están deterioradas. La letra es del tiempo y muy clara de leer. Está ilustrado con dibujos de gran interés. Expositor: Sr. D. Santiago Gómez 419.—Libro de horas. Manuscrito en vitela con miniaturas y orlas, con calendario en francés al principio, falto de principio y fin. En 8.°, forrado de terciopelo rojo. Expositor; Sr. Conde de Alba de Yeltes 420.—Tríptico, en tamaño muy pequeño, de madera tallada. Expositor: Sr. D. Carlos García Algar 421.—Cuadro en tabla que representa á San Joaquín y Santa Ana, escuela griega, con marco de incrustaciones de hierro y nácar. Expositor: Sr. D. Tomás Moreno 422.—El nacimiento del Hijo de Dios y la adoración de los pasto¬ res. Trabajo en marfil, del siglo XVII. Expositor: Sr. D. Matías Moreno (Toledo) 423.—Díptico en marfil con cubierta de incrustaciones en madera y metal. Su estilo es una mezcla del gótico y bizantino y sobre su autenticidad tienen dudas los críticos. Expositor: Sr. D. José García Monge 424.—Libro de horas latino, en 8.°, impreso en pergamino, con orlas yláminas grabadas y algunos adornos en oro y colores, incompleto. EXPOSICIÓN mSTÓRIGO-EUROPEA Exj'OSITOr: Sr. D. Maria7io Garcillán 425.—Colección de grabados que representan las logias del Vati¬ cano, en gran marquilla prolongada. Expositor; S;'. D. Tomás López Berges 426.—Sacra familia, Santa Ana y San Juan, pintada sobre papel. Siglo XVII. Expositor: Unto. Sr. D. Antonio E. Gómez Herrero 427.—Cáliz gótico de plata, grabado, con inscripciones. Siglo XV. Expositor; Sr. D. Manuel Cahnuntia 428. —Pebetero oriental en cobre repujado. Expositor; Srta. Doña María Ondovilla y Durá^i 429.—Códice en pergamino que contiene varias obras de San Bue¬ naventura, mitad del siglo XV, escrito á dos columnas en letra muy pequeña, con las mayúsculas en colores y la primera inicial iluminada. Expositor; Sr. D. José González 430.—Crucifijo con el pecho abierto, en forma de tríptico, con re¬ lieve diminuto. 431.-^Dolorosa pintada sobre cristal. Siglo XVIII. Expositor; Sr. D. Pedro A. Paterno y de Vera 432.—Pequeño escritorio de madera forrada de piel y pintada con dos leones y el águila de dos cabezas. sala xx Expositor; Sra. Doña Pjirificaciòn Berges de Barrasa 433.—Pequeño joyero en forma de arca, de filigrana gótica, de plata. De la segunda mitad del siglo XVI. 434.—Cestito de plata con los atributos de la Pasión. Pertenece á la segunda mitad del siglo XVI. Expositor: Sr. D. Fernando López y López 435.—^Jarro pequeño de plata repujada, con tapa. Siglo XVI. Expositor: Sr. D. Miguel Lozam 436 .—Dos libros de horas en un solo volumen, con viñetas, orlas y letras capitales en miniatura, en pergamino, en 4.°. 437.—Crucifijo de marfil con su peana. Expositor: Sr. D. Alejandro García 438.—Relieve en bronce, que representa la parábola: «El que esté libre de pecadoque le tire la primera piedra. » Del siglo XVI. Procede de la villa de Potes, provincia de Santander. Expositor: Sra. Doña Eloísa Díaz Sonioza de Solíer 439.—Tinaja mudéjar de barro. Expositor: Srta. Doña Dolores de la Torre y Calderón de la Barca 440.—Vitela con una miniatura que representa dentro de una au¬ reola de doble ojiva á Cristo triunfante presentando á Cristo crucificado: en los ángulos exteriores los símbolos de los Evan¬ gelistas. Es de principios del siglo XV. . EXPOSICIÓN HISTÓEICO EUROPEA Expositor: Sr. D. Alvaro Gil Maestre 441.—Un legajo que contiene los siguientes documentos: Libro registro de escrituras y fechos del Concejo de la villa de Salvatierra de Tormes; comprende desde Enero de 1468 (el 18 esla primera fecha de día visible) hasta fines de 1477: termina unas adiciones con de los años 78 á 90 y 71 á 77... Manuscrito, en 4.", pergamino. —Testimonio de cierta declaración prestada por Francisco Ortiz, ante el Alcalde de casa y corte de Trujillo y testigos que se citan. Trujillo 19 de Julio de 1480. —Carta de Don Fernando el Católico á la Reina Isabel, su mujer, recomendando á Gonzalo Arias de Saavedra, en quien había provisto el oficio de Alcaldía mayor de la ciudad de Se¬ villa. Barcelona 4 de Marzo de 1481. .—^Testimonio de lo acaecido en la ciudad de Andújar, con motivo de la estancia del Príncipe Don Juan, hijo primogénito de los Reyes Católicos, y de Doña Juana y Doña María sus hermanas, desde el 8 al 13 de Mayo de 1484. Andújar 13 de Mayo de 1484. —Idem de lo acaecido en la misma ciudad, con motivo de la entrada en Andújar de los Reyes Católicos, verificada el día de la fecha de regreso de la guerra de los moros e de gaiiar como ganaron este dicho año la cibdad de loxa e las villas e fortalezas de illora, e modia, e monte frió, e coloniera, e sagra, e montexi- car, e arenas; en compañía dél P-'íncipe Don Juan y de las In¬ fantas Doña Isabel, Doña Juana, Doña María y muchos Prela¬ dos y Caballeros. Andújar 18 de Julio de i486. —Instrucción dada por los Reyes Católicos al Prior de Aro- che, Canónigo de Toledo cerca del Deán y Cabildo de dicha iglesia, sobre la jurisdicción eclesiástica. Real de la Vega de Granada 3 de Agosto de 1491. —Provisión de los Reyes Católicos dirigida al Licenciado Montiel, Juez de términos en la ciudad de Sevilla, sobre sen¬ tencia en el pleito entre la ciudad y el Monasterio de San Jeró¬ nimo, s de Junio de 1492. —Instrucción dada por la Reina Católica á D. Diego de Mu¬ ros, Dean de Santiago, cerca del Arzobispo de Toledo, sobre la guerra de los franceses en el Rosellón. Segovia 20 de Agosto sala xx de 1503. Acompaña la carta dirigida por la Reina al Arzobispo Ximenez de Cisneros, participándole la misión con que envíe á D. Diego de Muros. Segovia 19 de Agosto de 1503. —Carta del Rey Católico dirigida á Doña Beatriz, mujer del Licenciado Pedrosa, del Consejo Real, difunto, disponiendo la sustitución de uno de los escribanos de la Audiencia de Galicia poco hábil para el dicho oficio. Guadalajara 8 de Abril de 1510. —Cédula del Rey Don Carlos I, haciendo merced á Diego Hurtado, vecino de Madrid, de 40.000 maravedises cada año por toda su vida en remuneración de sus servicios y los de su pariente Alonso de Barrionuevo, Secretario que fué de Su Ma¬ jestad. Barcelona 6 de Abril de 1519. —Disposición del Rey Felipe II, con los artículos de la re¬ prensión y corrección impuesta á los Doctores de la Real Au¬ diencia de Cataluña. Segovia 12 de Septiembre de 1566. —Petición de los procuradores del clero de España, relativa al pago de los frutos de los beneficios eclesiásticos á que se re¬ fieren ciertas letras apostólicas dadas por el Papa Clemente VIL Siglo XVI. Expositor; Sr. D. Juan Catuliadas (Barcelotia) 442.—Carta ejecutoria de Don Fernando el Católico, de haber ar¬ mado Caballero á Gaspar Fernández Hermosilla (?). Córdoba 7 de Septiembre de 1482. En pergamino. Expositor: Biblioteca provincial de Lérida 443.—Ordinarius secundum consuetudinem ecclesiae Illerdensis. (Siguen unas constituciones provinciales, en catalán, dadas por el Arzobispo de Zaragoza.) En 4.°, letra gótica, impreso sin lugar ni año: encuadernado en tabla. 444-—Usatici Barchinone patrie, en latín y lemosín con comenta¬ rios latinos. Códice en folio, en pergamino, con viñetas, orlas, iniciales y otros adornos en oro y colores. Siglo XV, con encua¬ demación móderna. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA Expositor: Sr. D. Aquilino Macho (Saldaña) 445.—Libro de la Cosmographia de Pedro Apiano, aumentado por Gemma Frisio, y traducido castellano. Amberes, en romance impreso por Gregorio Boncio, 1548. En 4.°, con grabados y en¬ cuademación del renacimiento. Expositor: Sr. D. José Parada y Santin 446. —Historia totius vitse Christi, á P. Hyeronimo Natali. Autuer- pise, Martini Nutii, 1595. Texto y colección de magníficos gra¬ bados en cobre, en folio, encuademación de la época. 447.—Vita et miracula S. Patris Benedicti. Roma 1597. Colección de grabados en cobre, en folio mayor, encuademación de la épo¬ ca, en pergamino. Expositor: Sr. D. Ramón Montero de Espúwsa castellano, 448.—Las obras de Xenofonte trasladadas de griego en por Diego Gracián. Salamanca, impresas por Juan de Junta, 1552. En folio, letra gótica. Expositor: Sr. D. Manuel Wals y Merim 449.—Cantoral en pergamino. Siglo XVI. En i6.°. Expositor: Sr. D. Pelayo Quintero y Mauri 450.—Carta de venta de unas casas y tierras otorgada por Juan del Busto, vecino de Talamanca, á favor de Ñuño de Gumiel, de la capilla de la Concepción de Burgos, fundada por tesorero Obispo D. Luis de Acuña. Burgos 16 Julio 1515- Pergamino. el 451.—Escritura otorgada por el prior y frailes del monasterio de San Pablo, de la ciudad de Burgos, relativa á la memoria per¬ petua fundada por García de Santa Cruz. Burgos 18 Marzo 1533. Pergamino. sala xx 452.—Sello episcopal ovalado, en cera roja, dentro de una caja de lata. Expositor: Sr. D. Javier Fuentes y Ponte 453.—Linterna de mano, de cuatro lados, de latón dorado y labra¬ do á martillo, con estuche de cuero labrado. Siglo XVIIÍ Expositor: Sr. Marqués de Casa Torres 454 .—Nider (Johannes).—Preceptorium divinae legis. Impresum Colonie per magistrum Johannem Koelhof de Lubik. Anno Do¬ mini M. CCCC. LXXII. Folio, letra gótica, 307 fol. sin numerar, á dos columnas de 39 líneas, con signaturas. Capitales en color hechas á mano. Después de la inscripción una tabla de mate¬ rias (28 fol.), y á continuación, á línea tendida: Sermo in festo anu7itiationes virginis Marie et ejusdemRoberti cum tribus aliis sermonibus sequentibus sed de predestinato numero damnatorum et de catheis (22 fol.). r T ^Yíe ;■ ï ^ Sí M?-; /" ? ' ■' '- ï/'·'·:* T tt."^ '■ ^ ' ,44rrVr» CfS^P ^ ■ ■ " Pm'¡w$^ ■ '-éjr^'L ^ *• » ■àí|^3«^iB$ï^í|fer*fíií^#V^ï^ íSttlSíáyS»,.^}^!; •■' - ■^ñ/Í;W> £^>ív·A«n»·ís sí? ~<2s.«-iií 1/ f ^ ' •«íj '■ ..... "* «, '''s'í^ k . rfe,;„.,*^rf:íax,2 . . ^ . -lí.J,.' . ,.v ■..AtJ*^.'r.::. .i,. í.-ríL ...Ñ*:.t:.. ' ' ífi'i.fí,^. <•.. "."-sa j.A'', —js.l^) ií-3j,.,. 'S■ M-.. .-^f .'-•' . .<-f. <« í:;."'V ' s - i' ' -f sW--4'í t rí;.íí''í:tj,.í 'àhi.-r..^.. ( ' C ' ■jv" .·vj-·.^f .■. ^.·. . 3k^ ,. kíi .. ■■■' '=? r.c>. S?.J. .--.l-í -... '- ». -y-·^SíS^r, .f .A..W4Î." f-rAeAf//»'", i A.'A, .SALA XXI Expositor: D. Nicolás Duque.—(Segovia) Colección de hierros de los siglos IX al XVin Consta de un gran número de objetos de hierro, que se han re¬ producido en el Album de fotografías que estará de manifiesto al público en la instalación, y se compone de clavos, aldabones, cerra¬ duras, llaves, bandas y adornos de puertas, rejas, arcas, joyeros, es¬ cudos, cruces, chapas repujadas para columnas, y varios utensilios distribuidos en iii cuadros en la forma que se reseña á continua¬ ción: 1.—Un herraje completo de puerta con 90 clavos de dos clases, mi¬ tad calados y mitad huecos.—Perogordo (Segovia). Siglo XV. 2.— Cuadro con 40 clavos variados de diferentes épocas. 3.—Un herraje completo con 42 clavos.—Sepúlveda (Segovia). Si¬ glo XV. 4.—Cuadro que contiene cinco chapas repujadas y doradas, bichas y adornos.—Siglo XIII. 5.—Un cuadro que contiene 78 llaves variadas de diferentes épocas. 6.—Un cuadro que contiene 100 llaves de diferentes épocas y un llavero. 7.—Herraje completo de 42 clavos bollonados, hechos á cortafrío.— Peóraza de la Sierra (Segovia). Siglo XIV. 8-—Cuarenta y dos id., id., id. 9.—Herraje completo de 56 clavos, bollonados, grandes, proceden¬ tes de la casa donde vivió Juan Bravo.—Segovia. Siglo XIV. I 0.—Herraje completo de 42 clavos de seis piezas cada uno.—Ma¬ drid. Siglo XVII. 11.—Cuadro que contiene tres preciosas cerraduras, la de en medio representa un escudo con las águilas imperiales.—Burgos. EXPOSICIÓN HISTÓRIGO-EUEOPEA 12.—Un herraje completo de 30 clavos repujados.—Medina del Campo (Valladolid). Siglo XIII. I 3.—Cuadro con siete chapas, finísima labor con bichas repujadas. —Soria. Siglo XV. 1 4.—Un herraje completo de 42 clavos, compuesto de siete piezas cada uno; son de chapa y un roel en medio.—Soria. Siglo XVII. I 5.—Cuadro repujado, semejante á los anteriores, y todos cuatro con profusión de bichas, alegorías y multitud de adornos. I 6.—Cuadro semejante al anterior. Varía el dibujo. I 7.—Un cuadro con 63 clavos repujados.—Siglo XVII. 1 8-19.—Dos rejas con defensas de la Iglesia de Sanjuan de los Caballeros. Es del siglo XI. Son muy altas y estrechas y están formadas por dos series verticales de hierros planos en forma de ¿7 ó de dobles volutas justapuestas por el palo de la C. 20-—Cuadro que contiene dos aldabones con dos lagartos (restau¬ rados). Siglo XIII. Adquiridos en Fuentidueña (Segovia). Su marco adornado con 28 clavos. 2 I.—Cuadro que busto ó medallón repujado en chapa contiene un de un Siglo IX, según otros VII ú VIII. centímetro de espesor. Aguilafuente (Segovia). Adornado su marco con 30 clavos. 22.—Cuadro que contiene una reja formada por hierros doblados en C, con los extremos encorvados en forma de volutas. 23.—Cuadro que contiene una cerradura del siglo XV, adornada con 42 clavos bullonados. 24.—Cuádro que contiene un león repujado y un castillo y toisón y cruz de la orden de Carlos III. 25.—Cuadro de grandes dimensiones, chapeado de hierro y con seis cariátides y bichas y otros adornos. Adquirido en Burgos. Siglo XVI. 28.—Reja gótica adquirida en Medina del Campo, siglo XV. Cons¬ ta de seis barras verticales torcidas ó arrolladas á modo de un cable, que sus extremidades con basa y capitel. En termina en el centro se abren los dos hilos del cable y figura que ftguran rombos, hasta once, que dibujan el adorno en el centro de la reja. Es notable por su elegancia y sencillez. 27.—Cuadro condiploma, rodeado de clavos de la puerta de un D. Rodrigo de Tordesillas, Regidor de Segovia, decapitado en el cerro de la Horca en el año de 1519, en uno de los alborotos de las Comunidades de Castilla. 28.—Cuadro pareja del nüm. 20. SALA XXI.—SECCIÓN AUSTRIACA 29.^—Cuadro que contiene una reja, pareja del núm. 21. 30.—Cuadro que contiene dos cruces y en medio un escudo corona¬ do, con las águileis imperiales, y en el centro el signo de Jesús. 31.—Un herraje completo de 56 clavos.—Madrigal de las Altas Torres (Avila). Siglo X. 32.—Cuadro que contiene un precioso aldabón gótico con la Cruz de Calatrava, y encima una inscripción gótica. Su marco, ador¬ nado con 22 clavos de tres piezas. Siglo XV.^—Adquirido en Sobrón. 33.—Un herraje completo judío hecho á cortafrío, de 56 clavos, de piezas cada uno.—Segovia. Siglo XV. siete 34.—Un cuadro semejante á los números 15 y 16. Varía el dibujo. 35.—Herraje mudejar hecho á cortafrío; consta de 42 clavos. De la casa llamada de doña Juana la Loca.—Segovia. Siglo XV. 36.^—Cuadro que contiene 6 chapas variadas, y todos sus adornos repujados. Estas chapas formaban los frentes de una columna exagonal. Siglos XV y XVI. 37.—Un herraje completo de la puerta de la calle de la Judería de Segovia. Son 30 clavos calados y bollonados, de grandes dimen¬ siones. Siglo XV. 38.—Cuadro que contiene útiles de justicia, compuesto de una cruz grande de procesiones, un dogal para el cuello, un cepo para la mano, unas esposas, tres pares de grillos deformes' para la mano y el pie, y otra cruz.—Segovia. Siglo XV. 39.—Cuadro que contiene tres cerraduras (una reformada) de los siglos XIII, XIV y XV.—Adquiridas en Sepúlveda, Riaza y Cuéllar (Segovia). 40 —Un herraje de 30 clavos diferentes. — Medina del Campo (Valladolid). Siglos XIII y XIV. 41.—Un herraje completo de 48 clavos macizos, de tres piezas cada uno.—Teruel. Siglo XV. 42-—Cuadro con 16 chapas ó adornos estampados.—Se adquirieron en Falencia. Siglo XVIII. 43.—Un cuadro que contiene siete adornos repujados. Si^lo XVII. 44-—Reja adquirida en Carbonero el Mayor (Segovia). Está forma da por hierros planos doblados en volutas. Siglo XIV. 45 —Cuadro que contiene un escudo grande de armas con un casco de guerra. Es repujado y pintado. El marco va adornado con un herraje de 40 clavos.—Arévalo (Avila). EXPOSICIÓN HI8TÓRIC0-EUE0PEA 46.—Un herraje completo con 42clavos, hechos á cortafrío y con bullones.—Pedraza de la Sierra (Segovia). Siglo XI. .47.—Cuadro que contiene cerradura con cerrojo, dos llaves y seis adornos. Siglos XV y XVI.—Castilla la Vieja. 48.—Cuadro que contiene 7 hierros repujados. Siglos XVII ó XVIII. 49.—Un herraje completo de puerta con 56 clavos repujados con bullones.—Zamarramala (Segovia). Siglo XVI. 50—Un cuadro que contiene 17 aldabones variados de los si¬ glos IX al XIV.—Adquiridos en la provincia de Segovia. 5 1.—Un cuadro con clavos variados. 52.—Un herraje completo de 72 clavos, de tres piezas cada uno, figurando rombos.—Cuéllar (Segovia). Siglo XVIII. 53.—Reja adquirida en Segovia (convento de las Dominicas). El armazón consta del cerco y dos barrotes verticales, entre los cuales aparecen hierros planos, unos en escuadra y otros encor¬ vadas sus volutas, formando varios cuadros. Siglos IX ó X. 54.—Un herraje completo de puerta con 42 clavos repujados.— Lastrilla (Segovia). Siglo XVI. 55.—Herraje de armario dorado á fuego, que consta de 30 piezas. Epoca de Felipe V, adquirido en el Escorial. 56.—Cuadro con 35 clavos variados, de diferentes épocas. 57.—Un herraje completo con 42 clavos con adornos alados figu¬ rando media naranja.—Toledo. Siglo XII. 58.—Cuadro que contiene bandas, bridas y otros herrajes de puer¬ tas; 15 piezas. Siglos XII al XIII. 59.—Cuadro con dos aldabones hebreos, su marco adornado con 18 clavos, adquirido en la Judería de Segovia. 60.—Un herraje completo de 42 clavos judíos, adquiridos en Se¬ govia, calle de la Judería. Están hechos á cortafrío, de dos pie¬ zas. Siglo XV. 6 I.—Reja con defensa, adquirida en Madrigal de las AltasTorres (Avila). Siglo X.—Del estilo de las anteriores, más ancha y está formada por cuatro series verticales de C. 62.—Cuadro que contiene un aldabón con una bicha alado. Si¬ glo XU.—Adquirido en Miranda de Ebro. Su marco adornado con 16 clavos. 63.—Cuadro compuesto de 59 clavos variados, de diferentes épocas. 64.—Cuadro repujado, finísimo, clasificado como de la escuela de Benvenuto Cellini. SALA XXI.—SECCIÓN AUSTRIACA 65.—Un cuadro con 22clavos donde están colocadas dos arquitas señaladas con los números 109 y iio. 86.—Cuadro que contiene tres aldabones del siglo XVÍI (restaura¬ dos); su marco adornado con 28 clavos calados.—Adquiridos en Valladolid. 67.—Cuadro con clavos variados, de diferentes épocas. 42 68.—Herraje completo de 72 clavos, cada uno consta de ocho pie¬ zas, que forman una semi-esfera, envueltas en seis alas meridia¬ nas cuya intersección cubre una clavera estriada. —Medina del Campo (Valladolid). Siglo XIII. 69.—Cuadro que contiene dos caprichosos aldabones con bichas y delfines, coronados sus remates superiores. Siglo XV. Su marco adornado con 24 clavos alados.—Se adquirieron en la Coruña. 70.—Cuadro ovalado con un castillo repujado y adornado con 46 clavos de dos dibujos diferentes. Siglo XVII. 7 I.—Cuadro que dice «Hierros viejos» y figura el Acueducto he¬ cho con clavos, estrellas y adornos del siglo XVII, procedentes de Roda (Segovia). 72.—Cuadro que contiene 21 piezas repujadas por Cristóbal de An¬ dino. En medio se lee 1570. Su dibujo está formado por orlas y bichas, adquirido en Toleda. 73.—Cuadro que contiene dos aldabones del siglo XV, su marco adornado con 18 clavos.—Adquiridos en Segovia. 74.—Un cuadro con 16 clavos góticos, centro de madera. Si¬ glo XV. 75.—Cuadro que contiene un busto de San Pablo, cuatro cariáti¬ des y 36 chapas repujadas por Andino. 76.—Cuadro que contiene aldabón ó león, un con un perro y dos medallones. Proceden de Cádiz. Siglo XIII. Su marco adornado con un herraje de 38 clavos. 77.—Cuadro adornado con 34 clavos, el centro y en una preciosa repujada. Siglo XV.—Adquirida cruz en Soria. 78.—Cuadro repujado. Pareja con el 72. 79.—Un cuadro con 16 clavos góticos, centro de madera. Siglo XV. Pareja del 74. 80.—Cuadro que contiene 45 clavos de diferentes épocas. 81.—Herraje completo de 56 clavos, de chapa gruesa.—Madrigal de las Altas Torres (Avila.) Siglo X. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA 82.— Cuadro que contiene dos aldabones (restaurados). Siglo XVI. —Adquiridos en Falencia. Su marco, adornado con 24 clavos. 83.—Un cuadro repujado que representa la Virgen con el Niño, adornado su marco con 24 clavos.— Burgos. 84.— Un herrajede puerta con 30 clavos repujados.—Toledo. Si¬ glo XIII. 85.—Un herraje completo de 42 clavos góticos de seis piezas cada uno.—Zaragoza. Siglo XV. 86.—Cuadro que contiene dos aldabones primorosamente repuja¬ dos y adornado su marco con 28 clavos. Los aldabones son del siglo XVI. 87.—Un herraje completo de 42 clavos con conchas repujadas. — Salamanca. Siglo XVI. 88.—Cuadro que contiene el herraje de un arca, cerraduras, asas y visagras, todo calado y grabado, y un grande medallón repuja¬ do, su chapa de un centímetro de grueso. Su marco adornado con herraje de puerta de 32 clavos. 89.—Cuadro que contiene dos aldabones hebreos; su marco ador¬ nado con 24 clavos adquiridos en la Judería de Segovia. 90. —Un herraje completo con 42 clavos de tres piezas cada uno.— Burgos. Siglo XIII. 9 I.—Cuadro conteniendo bandas, bridas y otros herrajes de puer¬ tas; 22 piezas. Siglo XII al XIII. 92.— Un cuadro que contiene un aldabón del siglo XVI. Adornado su marco con 18 clavos. 93. — Cuadro que contiene un castillo y un león. Epoca de Juan II.— Adquirido en Toledo. Su marco adornado con 30 clavos. 94.—Un herraje de puerta de 42 clavos repujados y seis distintos con alas.—Medina del Campo (Valladolid.) Siglo XII. 95. — Un herraje completo de 30 clavos bullonados. La clavera re¬ donda y estriada.—Falencia. 96.—Herraje completo de 48 clavos de dos clases ó dibujos.—Ad- quidos en Toledo. Siglo XIV. 97.—Cuadro que contiene un escudo de armas de hierro fundido.— Segovia. 98.— Cuadro que contiene once cerraduras variadas de distintas épocas. Tiene en el centro cuatro clavos.—Adquiridas en Sego¬ via y Valladolid. 99.—Cuadro que contiene tres preciosas cerraduras, cuatro visagras. SALA XXI.—SECCIÓN AUSTRIACA pestillos altos y uno grande bajo en forma de daga.—Fué del dos convento de la Merced de Segovia. Siglo XV. 100.—Herraje completo de una puerta con 48 clavos, adquiridos en Collado-Hermoso (Segovia.) Siglo XIII. 101-—Un herraje completo de 56 clavos de seis piezas cada uno, bien bollonados. Salamanca. Siglo XV. 102.—Un cuadro que contiene un herraje de 42 clavos alados con 'forma de media naranja. 103.—^Cuadro con 72 clavos de las puertas de la iglesia románica de San Blas, primer templo católico de Segovia. Siglo IX. ¡04.—Un herraje completo de puerta con 42 clavos. Toledo. Si¬ glo XIV. 105.—Herraje completo de 42 clavos estampados; ■ Toledo. Si- glo XVIII. 106.—Cuadro conteniendo un molde para hacer hostias. Siglo XV. —Adquirido las Huelgas de Burgos, adornado con 22 clavos. en 107.—Dos escopetas, trabajadas con esmero, con la caja de hierro y sus chapas grabadas y caladas con multitud de adornos. En una de ellas se ostentan las armas del emperador Cárlos V. Segovia. 108.—Una caja de hierro grabada al agua fuerte para guardar jo¬ yas y caudales. En su tapa tiene una cerradura descompuesta que consta de unas cien piezas.—Adquirida en Madrid. Siglo XVlI. 109.—Caja con relieves cincelados y cuatro bustos, nielada con oro y al rededor la siguiente incripción: «Mando facer para el ondra- do D. Fernando, Senior de Castiella é de Toledo é de Jaén et de Sevilla. Anno 1501. El Municipio de la Cibdad de Sevilla.» 11 0.—Caja repujada con cuatro cariátides y varias orlas y adornos. Siglo XVI. 111.—Caja de hierro para caudales. Está reforzada, tiene dos can¬ dados y una cerradura que consta de uneis cien piezas con once pestillos. En el frente un escudo de familia con castillos, aspas y barcas con remeros. Está corriente. Valladolid. Siglo XV. 11 2.—Caja forrada de cuero negro con tres cerraduras y pestillos góticos como todo su herraje.—Se adquirió en el convento del Parral de Segovia, á quien la cedió D. Juan Pacheco, marqués de Villena. Siglo XV. 113.—Una cruz repujada con peana y base. En medio el busto del Salvador, y en los tres extremos los tres apóstoles. Siglo XV. Adquirida en Burgos. i 14.—Un porta-joyas calado, gótico. Siglo XV. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA ] 15.—Hierro de hacer hostias. Siglo XIV. Segovia. 116-117.—Dos alabardas, pareja. II8-129.—Doce espadas. 130.—Un arcabuz. 131.—Una daga. 132.—Una partesana. 133.—Una alabarda. 134.—Una alabarda. 135-136. —Dos lanzas. 137.—Un tintero. Expositora: Doña Rosa Millenet 138.—Alfombra de Smirna. Siglo XVI. 139.—Idem, id., id. Expositor: D. Juan Lafora y Calatayud 140-—Alfombra de gusto árabe ó mudejar. Expositor: D. Gregorio González del Agua 141.—Alfombra mudejar con los escudos de los Reyes Católicos. Expositor : Excmo. Sr. Marqués de Castroserna 142.—Alegoría de la Fama, tapiz flamenco. 143.—Idem, id., id. SALA XXII Expositor: Excmo. Sr. D. Saturnino Esteban Collantes, Conde de Esteban Collantes. 1.—Bandeja de plata, de forma cuadrada, con armas y orla del Rena¬ cimiento, repujada, 2.—Bandeja de plata repujada, con retratos de Felipe el Hermoso y su hijo Fernando I de Alemania. 3.—Bandeja de plata repujada de tctoncillo con arabescos. 4 —Bandejas de plata repujada de tetoncillos con arabescos. 5.—Bandeja de plata repujada con retrato de Carlos V. 6.—Bandeja de plata repujada con el retrato de Felipe Augusto II. 7.—Lámpara de plata con las armas de los Reyes Católicos. 8.—Platito de plata repujada de tetoncillo, mediados del siglo xvn. 9.—Bandeja de plata repujada representando la creación de la Tierra. 10.—Bandeja de plata repujada, que representa la creación del Fir¬ mamento. 11.—Cuatro cuadros con medallas de plata. 12.—.\rqueta de plata, de fines del siglo xv. 13.—Virgen (sentada) de marfil y madera.—San José de talia,—Vir¬ gen de talla. 14.—Plato esmaltado con medallones. 15 ■—Jarrita con su plato de vermeil (florentina). 16.—Relojito dq esmalte sobre pie. 17 .—Dos cucharillas de marfil. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA 18 y19. —Dos esmaltitos. 20.—Reloj de oro repujado. 21.—Cruz de oro y piedras, bizantina. 22 y 23. —Dos crucecitas de cristal de roca. 24.—Virgencita de marfil. 25,—Coco montado sobre plata vermeil. 26 y 27 .—Dos placas en terciopelo con piedras duras y camafeos. 28.—Plato de Gubbio, atribuido á Giorgio. Siglo xví. 29.—Plato de Talavera. 30.—Plato de Talavera. 31.—Plato de Talavera. 32.—Plato español (transición del estilo italiano al español). 33.—Plato de Urbino, firmado Nicolo di Gabriele. Siglo xvi. 34.—Plato de Urbino, atribuido á Oragio Fontana. Siglo xvi. 35.—Placa de azulejo italiano. 36.—Plato español. Fines del siglo xv. 37.—Jarrita de Urbino. 38.—Jarrita de Urbino. 39.—Placa de azulejo. Carlin o Dolcci. 40.—Esmalte de Limoges. 41.—Esmalte español. 42.—Tríptico de marfil. Siglo xvii. 43.—Esmalte de Limoges. 44.—Triptico de marfil. Siglo xvi. 45.—Plato de Castel-Durante, atribuido á Martorio ó Marforio. Si¬ glo xvi. 46.—Plato de Nevers, i.^ época, tradición italiana, siglo xvii, atri¬ buido á Conrade. 47.—Plato Froli ó Forli, género solombino. 1480 á 1510. 48.—Plato de Urbino Francesco Xanto. Siglo xvi. 49.—Plata de Talavera. 50.—Plato florentino, firmado Domenico Ghirlandajo. Fines del xv. SALA XXII 51.—Plato de Urbino. 52.—Plato italiano. 53.—Plato de Faenza, firmado Baldasara di Manara. Siglo xvi. Junta provincial de Palència. Expositor: Convento de monjas de Santa Clara (Falencia). 54.—Alfombra arábiga, de terciopelo, del mismo carácter y dibujo que la del núm. 76. Expositor : Iglesia de San Pedro de Astudíllo. 55 .—Frontal de terciopelo bordado y exornado con pasajes religiosos y dibujos del Renacimiento. Expositor: Iglesia parroquial de Villalcázar. 56.—Capa pluvial de tisú con bordado á realce, sobre terciopelo. Expositor: Sr. D. José Sanabria (Falencia). 57 y 58 ■—Dos pinturas góticas en tabla (siglo xv). Representa la una el entierro de un Santo, y un asunto desconocido la otra. Expositor: Iglesia parroquial de Villalcázar. 59 y 60.—Telas de tisú (siglo xiii). Son dos hermosos fragmentos de un tejido de seda y plata dorada, de gusto y fabricación arábiga. Proceden de las vestiduras que cubrían las momias del Infante don Felipe, quinto hijo de San Fernando y primer Arzobispo de Sevi¬ lla, y de su segunda mujer doña Leonor de Castro, que yacen en suntuosos enterramientos en la iglesia de Villalcázar de Sirga. El Museo Arqueológico posee, y exhibe en la Exposición, el manto y el birrete de este Infante. EXPOSICIÓN HISÏÓPIGO-EURGPEA Expositor: Sr. D. Ricardo Castrillo (Ampudia). 61 y 62. —Dos pinturas góticas en tabla con marcos de la época (siglo xvi'). Representan los desposorios y la adoración de los Reyes. Expositor; Iglesia parroquial de Villalcázar. 63. —Porta-paz de cobre, dorado y cincelado, y alabastro; del Rena¬ cimiento. Expositor: Iglesia de San Miguel (Piña de Campos). 64.—Cáliz de plata, dorado, repujado y cincelado, de transición del gótico al Renacimiento. 1528. Expositor: Cabildo Catedral (Falencia). 65.—Arqueta arábiga de marfil, y armadura de cobre esmaltado (si¬ glo xi). Es un curiosísimo ejemplar que está siendo objeto de estu¬ dio por parte de los inteligentes. Sus dimensiones son 0,35 por 0,23 metro; es de madera revestida por extensas láminas de marfil, y debajo de ellas cuero dorado. La inscripción que, en caracteres arábigos, le rodea en su parte más alta, ha sido traducida por el reputado é inteligente arabista Sr, Amador de los Ríos y dice sustancialmente como sigue: «Hecha en Cuenca por mandado de Hosam-ud-Daulat Abó Mohámmad Ismail-ben-Al-Mámun Dzu-l-Machdain-ben-Ath-Tháfir-Dzu-l-Ra- yastain Abú Mohámmad-ben-Dzi-n-Nun el año 441 de la H. (1049 á 1050 de J. C.), obra de Abd-er-Rahman-ben-Zeyyan.» Expositor: Iglesia de San Miguel (Piña de Campos). 66.—Códice miniado. Contiene el canon y otras varias partes de la misa. SALA XXII Expositor; Iglesia parroquial de Amusco. 67.—Cruz parroquial, de plata repujada y cincelada (siglo xvi.) Per¬ tenece al más puro estilo ojival flamígero. Lleva la marca del pla¬ tero Pedro Vega, y el año en que fué hecha (1508) por encargo de cierta cofradía. Expositor: Iglesia de Santa Marta (Becerril). 68.—Cáliz de plata, dorado, repujado y cincelado, del Renacimiento. Expositor: Iglesia de San Miguel (Becerril). 69.—Cáliz de plata, repujado y cincelado (siglo xvi), del Renacimiento. Expositor: Iglesia parroquial de Villameriel. 70.—Ostensorio de plata, dorado, repujado y cincelado, del Renaci¬ miento. Expositor: Iglesia de Husillos. 71.—Virgen gótico-bizantina, de cobre esmaltado (siglo xiii). Ha sido relicario, destinado, probablemente, á conducir desde Roma un vestigio de la Virgen, que con otras importantes reliquias trajo á Husillos el Cardenal Raimundo, fundador de esta Abadía. Expositor: Convento de Dominicos de San Pablo (Palència). 72.—Cáliz gótico de plata, dorado, repujado y cincelado (siglo xv), con los escudos de sus donantes los Reyes Católicos,y el de la Orden de Santo Domingo. Expositor: Iglesia parroquial de Villameriel. 73.—Cáliz gótico de plata, dorado, repujado y cincelado (siglo xiv). EXPOSICIÓ^' HISTÓRICO-EUROPEA Expositor: Iglesia parroquial de San Cebriân. 74.—Porta-paz de cobre y marfil, gótico. Tiene esculpida, bajo triple arcada gótica, la Crucifixión del Señor. Expositor; Convento de Dominicos de San Pablo (Palència). 75.—Tríptico de piedra, gótico. Expositor: Convento de Monjas de Santa Clara (Falencia). 76.—Alfombra hispano-arábiga del siglo xv. Es de terciopelo de di¬ ferentes colores, con fondo azul. Tiene en el centro tres escudos heráldicos, orlados con anclas y cadenas, pertenecientes al Almi¬ rante Enríquez, abuelo del Rey Católico, que cop su mujer, la rica hembra, fué gran protector de este convento, que eligieron para su sepulcro. Se la considera de fabricación hispana, y probablemente proce¬ da de los telares de Chinchilla. Expositor: Sr. D. Francisco Simón Nieto (Falencia). 77.—Mueble (oratorio-escritorio) de madera, gótico (siglo xv). Expositor: Iglesia de San Pedro (Astudillo). 78 y 79 .—Dos pinturas góticas en tabla, con relieves tallados del mismo estilo. Contiene cada una dos Evangelistas en actitud de escribir. Expositor: Iglesia parroquial de Villaumbrales. 80 y 81. —Dos pinturas góticas en tabla. Contiene cada una las figu¬ ras de dos Profetas. SALA XXII Expositor; Iglesia de San Esteban (Castromocho). S2.—Lámina de cobre repujado j' dorado, de'0,87 por 0,64 metro. Representa el martirio de San Esteban. Expositor; Iglesia de Ampudia. 83. —Tríptico gótico. En el centro aparece el cuerpo del Señor, sos¬ tenido por la Virgen, rodeado por distintas figuras. Expositor; Sr. D. Ezequiel Rodríguez (Palència). descendimiento de Jesús. 84.—Pintura gótica en tabla (siglo xv). El 85.—Bajo-relieve de madera (nogal) del Renacimiento. San Pedro. Expositor; Cabildo Catedral (Falencia). 86.—Tapete árabe. Expositor; Iglesia de Santa Cruz (Rioseco). 87.—Cruz parroquial, de plata dorada, repujada y cincelada (si¬ glo xvi), estilo ojival. Expositor; Iglesia de San Hipólito (Támara). 88.—Viril gótico florido de plata, dorado, repujado y cincelado. Expositor; Iglesia parroquial de Villameriel. 89. —Cruz parroquial, de cobre, esmaltada (siglo xiii), transición del bizantino al gótico. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA Expositor: Iglesia parroquial de Villamuera. 90 ■—Cruz parroquial, de plata repujada y cincelada, de gusto plate¬ resco. Expositor: Iglesia de San Esteban (Valdespina). 9!.—Cruz parroquia], de plata repujada y cincelada, estilo del Rena¬ cimiento. Expositor: Iglesia de Santa Eugenia (Astudillo). 92.—Viril gótico florido de plata, dorado, repujado y cincelado, obra de Padilla. Lleva en distintos sitios la firma de Padilla, su autor. Expositor: Iglesia parroquial de Villameriel. 93.—Arqueta de madera tallada, gótica (siglo xv). De 0,24 por 0,40- y 0,15 metro, lleva talladas en todas sus caras airosas ojivas con fondo dorado. 94.—Alfombra arábiga, de terciopelo. Expositor: Iglesia de San Juan ( Villaumbrales). 95.—Paño de púlpito de terciopelo rojo, bordado con sedas y oro. Expositor: Iglesia de San Francisco (Falencia). 96.—Capa de raso blanco con bordados á realce en sedas de colores representando flores, y el escudo de armas de su donante, rodeado de bandera?. Expositor: Iglesia de San Hipólito (Támara). 97.—Casulla de terciopelo azul, bordada con oro y sedas de colores, formando cinco tarjetones, con imaginería. SALA XXII 98.—Dalmática de tisú moderno, con hermosos bordados, en oro y se¬ das, del siglo XVI, representando en un tarjetón á San Hipólito, y en el opuesto el escudo de armas de España bajo la corona imperial. 99.—Casulla de terciopelo encarnado, bordada con oro, plata y sedas, con medallones de pasajes de la vida y martirio de San Hipólito. , Expositor: Iglesia de San Francisco (Falencia). 100.—Dalmática de raso blanco bordada en oro y sedas, con las ar¬ mas heráldicas de su donante. Expositor: Iglesia de Villalcázar. 101.—Casulla de terciopelo picado de color morado, bordada con oro y sedas, con imaginería. Expositor: Iglesia de Santa Cruz (Rioseco). 102.—Dalmática de tisú con medallones que contienen los escudos del Almirante D. Fadrique Enríquez y de la Orden Franciscana. Expositor: Iglesia parroquial de Santoyo. 103.—Casulla de terciopelo picado verde, con dibujos en sedas, de es¬ tilo gótico. Expositor: Iglesia de San Esteban (Valdespina). 104.—Dalmática de terciopelo encarnado, con dibujos bordados en seda y oro, de gusto del Renacimiento. Expositor: Iglesia de San Francisco (Falencia). 105.—Casulla de lama de plata. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA Expositor: Iglesia de San Esteban (Valdespina). 106.—Casulla de terciopelo encarnado, con tira central bordada de imaginería. Expositor: Iglesia de San Pelayo (Villaumbrales). * 107 .—Dalmática de terciopelo encarnado, con bordados que repre¬ sentan pasajes de la vida de San Pelayo. Expositor: Iglesia parroquial de Torremormojón. 108.—Casulla de terciopelo encarnado. Expositor: Sr. D. Eladio Aguado (Palència). 109.—Atlas geográfico de Ortelio, dedicado á Felipe II. Ambe- res, 1574. 110.—Registnm historiciim hiijus operis libri chronicarum cuni figuris et imaginibus ab initio nmndi.—Nuremberg, 1493. 111.—Missale Romanum.—Lion, 1526. 112. —Historia Bethica de Granatensi regno per invitissimos reges Ferdi- nandiim et Elisabeth expugnato et crudelissimo vulnere eideni Barchinone Hiato.—Roma, 1492.—Tiene armas de los Reyes Católicos. las Ferdinandus sírmfiís.—Salamanca, 1499. Contiene versos latinos en honor de los Reyes Católicos. Elegía latina á la muerte del Príncipe D. Juan. Salamanca, 1499. Expositor: Cabildo Catedral (Falencia). 113.—Libro impreso que contiene: Crònica del Santo Rey D. Fernando, tercero de este nombre, 1540.—Crònica del Rey D. Fernando IV, Valladolid, 1554.—Relación sacada de varias historias, acerca de los servicios hechos por Falencia á los Reyes de Castilla, y de cómo el Cid fué vecino de Falencia. No consta el año ni el lugar de la impresión. SALA XXII 114. —Gerardo Roo.—Annales rerunibelli domique ab Austriacis Habspurgice gentis principihus à Riidnlpho I usque ad Carolum V gestaruni.—Oeni- ponti excudebat Joannes Agrícola, 1592. Expositor: Sr. D. Balbino Casado Tejido (Falencia). 115.—Manuscrito del siglo xvi, de autor anónimo, titulado: Tratado de las reales exequias que en esta insigne, populosa y muy leal cuidad de Sevilla se celebraron en la muerte de la Serenísima Reina de España Doña Isabel de la Paz, Señora nuestra, con numerosos y artísticos dibujos á pluma. 116.—Enseba Casariensis de tempore.—Venecia, 1483. A dos tintas. 117.—Jacobus Philippus Bergomensis.— Opus praclarum suplementum chronicorum vulgo appelatum.—Venecia, por Bernardino Ricio de Nevaria, 1492. Expositor: Sr. D. Aquilino Macho (Saldaña). 118.—Georgius Braun Agrippinensis.—Givitates orbis terrarum.-—Colonia, 1587 á 1597.—Seis tomos en folio llenos de grabados. 119.—Scolastica Historia magistri Petri comestoris.—Impresa Argenti¬ ne, 1515. 120.—Fray Diego de Deza.—Novarum defensionum doctrina angelici do¬ ctoris Beati Thomœ de Aquino, super quarto libro sententiarum quœstio- nes profundissima ac utilissima feliciter incipit.—Sevilla, por Jacobo Cromberger. Expositor: Iglesia de Lantadilla. 121.—Breviario de la iglesia Palentina en el siglo xvi. En vitela á dos tintas. 122.—Juan Dulaert.—Qucestiones super octo libros phisicorum Aristoie- lis necnon super libros de calo et mundo.—Salamanca, Lorenzo de Lion, 1518. Expositor: Cabildo Catedral (Falencia). 123. —Gursus Quator Mathematicarim artium liberalium: quas recolhgit atqne correxit magister Petrus Giruelus Darocensis Theologus siniul et philosophus, 1528. 1 EXPOSICIÓN IIISTÓEICO-EUROPEA Expositor: Sr. D. Cristobal Ferriz. 124.—Palma (Jacopo). 71 Vecchio. 1480-1548.—La Adoración de los Reyes, dibujo á pluma, con una ligera mancha de tinta clara.— Dimensiones: 27-11. 125.—Buonarrotti (Michel Angelo) Escuela de.—Siglo xvi.—El Padre Eterno sosteniendo á, Jesucristo muerto y el demonio huyendo ven¬ cido, dibujo á pluma.—24-19. 126.—Escuela italiana.—Siglo xvi.—Un ángel, aguada de tinta clara, terminada á pluma con otra tinta más obscura.—i6-g. 127.—Escuela italiana.—Siglo xvi.—La Anunciación, dibujo á pluma, ligeramente manchado con una aguada de tinta sepia.—20-15. 128.—Giordano (Etica).—1632-1705.—Judit, tanteado el dibujo lige¬ ramente con lápiz y manchado el claro-obscuro con una tinta par¬ da.—16-16. 129.—Escuela italiana.—Siglo xvii.—La Cananea, aguada de sepia, terminada con pluma.—19-15. 130. —Escuela italiana.—Siglo xvii.—Una mártir, dibujo manchado con una tinta clara, repasado con lápiz y retocado con blanco.—27-20. 131 .—Escuela italiana.—Siglo xvii.—Episodio de la fábula de Jasón y Medea. El claro-obscuro indicado con sepia y terminado el dibu¬ jo con pluma.—31-27. 132.—Escttela francesal—Siglo xvi.—La Anunciación, dibujo hecho con aguada y pluma.—11-7. 133 .—Pacheco (Francisco).—1571-1654.—La Visitación, dibujo hecho con pluma y tinta negra.—15-14. VSi.—Pereda ó Perea (Antonio).—1599-1669.—Sueño de la Vida, di¬ bujo á pluma con tinta negra. Composición distinta, pero del mismo asunto que el cuadro exis¬ tente en la Academia de San Fernando.—19-16. 135 .—Cano (Alonso).—1601-1667.—Retrato, dibujado á dos lápices, negro y rojo.^—20-15. 136 .—Cano (Alonso).—1601-1667.—Monumento de Jueves Santo, aca¬ so el que pintó para el convento de San Gil de Madrid. Hecho á pluma y terminado con una aguada de varios tonos.—37-23. SALA XXII 137 .—Rizi (Francisco).—1608-1681.—Representación alegórica en la Plaza Mayor de Madrid, dibujo á pluma, terminado con una agua¬ da de tinta clara; cuadriculado con tinta.—29-26. 138. —Rizi (Francisco).—1608-1681.—Portada decorativa, que parece haberse hecho para un libro. Indicada á pluma y terminada con una aguada de tinta clara.—37-25. 139. —Rizi (Francisco].—1608-1681.—Estudio para la bóveda de San Antonio de los Portugueses de Madrid. Aguada de sepia retocada con pluma.—37-27. 140.—Herrera (Francisco de), el Mozo.—1622-1685.—Portada, estudio para el agua fuerte, grabada por el mismo Herrera para el libro de Torre Parían, sobre las fiestas celebradas en Sevilla con mo¬ tivo de la canonización de San Fernando.—Sevilla, viuda de N. Ro¬ dríguez, 1671.—30-28. 141.—Cabezalero (Juan Martín).—1633-1673.—Díptico con dos asun¬ tos de la Pasión: Cristo coronado de espinas, y el Encuentro de Jesúsy la Verónica en la calle de la Amargura. Mancha de sepia acabada á pluma.—18-13. 142.—Coello (Claudio).— » -1693.—La Concepción, dibujo á plu¬ ma, con el claro-obscuro indicado con lápiz.—14-10. 143.—Coello (Claudio).— » -1693.—Santa Gertrudis la Magna, di¬ bujada á lápizretocada con una tinta clara.—14-13. y 144.—Escuela española.—Siglo xvii.—Composición alegórica. En un medallón se lee este verso: «guando de opuestas huestes.» A pluma con tinta clara, y cuadriculado como si hubiera servi¬ do para ejecutar alguna pintura.—33-23. 145.—Escuela española.—Siglo xvn.—La coronación de la Virgen, tan¬ teado el dibujo con lápiz y manchado y retocado con tinta clara.— 21-14. Escuela española.—Siglo xvn.—La Magdalena, indicada ligera- . mente con una aguada rojiza y retocada con lápiz negro.—26-19. 147.—Escuela española.—Siglo xvii.—San Felipe de Neri? Estudio á lápiz para una bóveda.—18-17. 148.—Escuela española.—Siglo xvn.—Rompimiento de Gloria, apunte á lápiz en forma de medio punto.—26-14. 149.—Escuela española,—Siglo xvii.—Santo arrodillado. Fragmento EXPOSICIÓN mSTÓRICO-EUROPEA de un dibujo mayor, claro-obscuro indicado con sepia y terminado á pluma. 150.—Escuela, española.—Siglo xvii.—La Visitación, dibujo á pluma, manchado ligeramente con una tinta clara; cuadriculado con lᬠpiz.—18-16. 151.—Escuela española.—Siglo xvii.—La Transverberación de Santa Teresa, indicado el dibujo con lápiz y terminado con una aguada de tono rojizo.—25-ig. 152.—Escuela española.—Siglo xvii.—Las Virtudes teologales, dibujo • á pluma con tinta negra.—31-23. 153. —Escuela española.—Siglo xvn.—La Virgen del Rosario, Santo Domingo de Guzmán, Santa Rosa de Lima y Santa Catalina de Sena, aguada de tinta clara retocada á lápiz.—30-19. Expositor: D. Adolfo Herrera. 154.—Busto del Cardenal Rodrigo de Castro á la derecha. Reverso: La Fe. 155.—^ nverso: Carlos II, de cuerpo entero, apoyando el pie derecho en un león. Reverso: María Luisa de Borbón, de pie, volviendo la cabeza á la derecha. Medalla italiana firmada por IB. FISCHER. (Bronce.) 156. —Anverso: Busto de Cosme de Médicis á la derecha. Reverso: Representación de la Etruria. (Bronce.) Medalla italiana fechada en 1561. 157. —Anverso: Busto del Cardenal Granvela á la izquierda. Reverso: Entrega del estandarte de la Liga á D. Juan de Austria en 1571. (Bronce.) •158.—Busto de Cosme II, Duque de Etruria. (Bronce.) Está firmado por G. DP. (Guillermo Dupré), 1613. 159. —Busto del Abate Nesfuille á la derecha. (Bronce.) Medalla francesa firmada por Varín. 160. —Busto del Cardenal Portocarrero á la izquierda. Reverso: Estatua de la Fama. (Bronce.) Medalla italiana firmada por Juan Hamerano. SALA XXII 161. —Busto de Luis XIII á la derecha. Reverso: Busto de su mujer, Ana de Austria, ála derecha. (Bron¬ ce dorado á fuego.) Está firmado por Guillermo Dupré. 162 .—Anverso: Tres naves navegando á la izquierda. Reverso'. Caballo sobre un globo. (Plata.) Medalla holandesa del año 1602. 163. —Anverso: Busto del Cardenal Vicente Costagutus á la derecha. Reverso: Vista de la Villa del Cardenal. (Bronce.) 164. —Anverso: Busto de Carlos V á la derecha. Reverso: Los Titanes escalando el Olimpo. (Bronce.) 165.—Busto de Jerónimo Hoitzsehver á la derecha. Reverso: Escudo de armas. Medalla alemana del año 152g. 166.—Anverso: Busto de Felipe II á la derecha. Reverso: El globo terráqueo, y encima dos manos atando yugo (alude á la pérdida de la escuadra Invencible). (Bronce.) 167. —Anverso: Busto de Berrazzano á la derecha. Reverso: Alegoría aludiendo á la fortaleza y educación de la niñez. Medalla italiana. 168. —Anverso: Busto de Felipe II á la izquierda. Reverso: Templo de Jano (alude á la paz de Europa en 1559). (Bronce dorado á fuego.) 169.—Busto de Cosme III, Duque de Etruria, á la derecha. Reverso: Alegoría representando al Duque como protector de las artes. Medalla italiana. 170.—Busto de Luis XIII á la izquierda. Es obra del grabador francés J. Varín. 171.—Anverso: Busto de San Ignacio de Loyola á la izquierda. Monograma de Jesús. (Bronce dorado.) Reverso: 172.—Anverso: Bustos de Cornelio y Juan Witt, mirándose. Reverso: El pueblo representado por varias fieras en el acto de asesinar á estos dos famosos diplomáticos. (Bronce.) Medalla holandesa. 173.—Anverso: Busto de Bernardino Perfette á la derecha. Reverso: Alegoría tomada de la Eneida. Medalla italiana. EXPOSICIÓN IIISTÓEICO-EUROPEA 174.—Anverso: Bustos superpuestos de Carlos V y Felipe II ála derecha. Reverso: Las columnas de Hércules. (Bronce.) SEXjXZEVJÍIS. 175.—Circular en bronce representando el combate de los centauros. Siglo XVI. X'OlsTIDXIDaA.Ii. 176.—Media libra de Tolosa del año 123g. Representa por el anverso un castillo de tres torres, y por el reverso una torre .que remata en una cruz. C3-EÍ-A.S-A.nDO. 177.-Caja de gafas del siglo xvi. Es de cobre, y contiene las armas de las provincias de Flandes y España grabadas á buril. 178.—Colección de 188 clavos de hierro y bronce para puertas. Pertenecen á los siglos xiii y sucesivos. Expositor: Sr. D. Enrique Gómez. 179.—Pedazo de tela gótica, encarnado y oro. 180.—Tira bordada en plata y sedas, con bichas, del Renacimiento. 181 al 192.—Colección de doce esmaltes pintados del siglo xvi. Re¬ presentan la Pasión y muerte de Nuestro Señor Jesucristo. 193.—Cuadro bordado en plata y sedas sobre terciopelo encarnado, con bichas; tiene en el centro un medallón que representa la Virgen. 194.—Capa pluvial, gótica, color encarnado y oro. 195 y 196 .—Dos tiras de casulla gótica, bordadas en oro, con tres medallones cada una, que representan Santos. 197.—Cuenco de loza polícroma con la historia de Diana y Acteon. 198.—Tira bordada en plata y sedas sobre terciopelo encarnado, con bichas. 199 .—Alzacuello bordado con plata y sedas sobre terciopelo encarna¬ do, con un medallón que representa á San Pablo. 200.—Capillo bordado con plata y sedas sobre terciopelo encarnado, con un medallón que representa la Virgen, Santa Ana y San Joaquín. SALA XXII 201.—Tabla que representa á Jesús y María. 202 á 212 .—Un Apostolado en once cuadros en lienzo, con moldu¬ ras doradas. 213.—-Tabla que representa á Jesús, María y José en el Valle de Na- zaret. 214.—Tabla que representa á Jesús, María, José y San Pedro. 215.—Retrato de señora flamenca, en lienzo. 216 .—Diez paños de terciopelo encarnado, y ocho de damasco del mismo color. 217.—Bargueño de dos cuerpos. 218.—Cuadro en tabla que representa á Santa María Magdalena. 219.—Arca tallada del siglo xvii. 220.—Dos jarrones de la fábrica de Talavera, con asas, pintados en colores, con flores y fuentes. Expositor; Sr. D. Pedro Torres.- 221.—Tinaja de barro, italiana, fábrica de Gubbio. Año de 1580. Expositor: Doña Cecilia de Elias, viuda de Anchorena (Madrid). 222.—Ecce-Homo en tabla, escuela de Morales. Expositor: Sr. D. JVlariano Hernando. 223.—Tapiz llamado de las Coronas. 224.—Tapiz llamado del Nacimiento, gótico. 225.—Tapiz llamado del Apocalipsis. Expositor: Sr. D. José Villa-amily Castro. 226.—Bajo-relieve de alabastro, con el nacimiento de la Virgen. Si¬ glo XV. 227.—Medallón de mármol con el retrato del Emperador Carlos V. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA 228.—Colección de azulejos del siglo xv: proceden de la Rocha Blanca de Padrón (Coruña). 229.—Ladrillo sepulcral médico del siglo xvi. de un 230.—Vitrina con los restos de las vestiduras del Arzobispo D. Ber¬ nardo; proceden de la iglesia-convento de Saar de Santiago, donde está el sepulcro del Prelado. 231.—Privilegio rodado, otorgado por San Francisco al monasterio Cisterciense de Meyra (Lugo) en 1231; pergamino. 232.—Libro de aniversarios (Menioñale cinniversaviomni) de la iglesia de Lugo, abierto en el siglo xiii; en pergamino. 233.—Cartulario del monasterio de Villanueva de Lorenzana, escrito en el siglo xin; en pergamino. 234.—Ordenanzas antiguas de los cambiadores de Santiago, hechas en 1490. 235.—Carta autógrafa de Felipe IV á Sor María de Jesús de Agreda, con la contestación marginal de ella. (Inédita.) 236.—Cuadro con una hoja impresa en Orense ó Monterrey en 1488, conteniendo la Bula de indulgencia al Santo-Cristo. 237.—Cristo de pila, obra alemana del siglo xvii. 238.—Copa con la marca «de mano de Ledesma». Siglo xvi. 239. —Libro de horas de Nuestra Señora, escrito en Bruselas en 1667. Expositor: Sr. D. Antonio Rodriguez Calamita (Zamora). 240. —Los siguientes documentos en pergamino: —Privilegio rodado de Alfonso X, confirmando las donaciones y mercedes hechas por sus predecesores al monasterio de Valparaí¬ so.—Burgos 24 de Febrero de 1255. —Privilegio de Pedro I confirmando á dicho monasterio la merced de no pagar yantar.—León, Mayo de 1352.—(Tiene sello de plomo pendiente.) —Privilegio de Juan I confirmando á dicho monasterio la expresa¬ da merced.—Cortes de Burgos, 22 de Agosto de 1379.—(Con sello de plomo pendiente.) —Igual confirmación de Enrique III. — Cortes de Madrid, 15 de Diciembre de 1393.—(Con sello de plomo pendiente.) —Confirmación general de mercedes hechas antes al monasterio SALA XXII referido y otorgada ahora por Juan II.—Valladolid, 26 de Enero de 140g.—(Con sello de plomo pendiente.) —Testimonio de una confirmación semejante de la Reina Doña Isabe·l la Católica.—Valladolid, 4 de Abril de 1481.—(La fecha del testimonio es de 15 de Mayo de 1487.) '241.—Dos estribos de bronce, mexicanos. 242 y 243 .—Una espada con vaina y otra sin ella. 244.—Biblia en folio y pasta: Ad Vetustissima Exemplaria mine Reims castigata, etc. 245.—Tesoro de Caballería, antiguo y moderno modo de armar caba¬ llero de cualquier orden militar.—Madrid, por D. Diego Díaz de la Carrera, 1642. Expositor: Archivo Provincial de Hacienda (Zamora). '246.—Cédula real de D. Juan II al Concejo de Zamora sobre el des¬ poblado de Monzón.—Valladolid, 20 de Diciembre de 1453.—(Pa¬ pel. Firma autógrafa del Rey. Letra cortesana.) 247 .—Los Reyes Católicos confirman la sentencia dada en un pleito sobre la manga y corral de Lenguar.—Salamanca, 9 de Diciembre de i486.—(Pergamino. Firma autógrafa de los Reyes. Letra cor¬ tesana.) 248.—Cédula de los Reyes Católicos para que no se entierre ningún feligrés de la iglesia de Santa María.—Valladolid, 28 de Noviem¬ bre de 1488.—(Papel. Firma autógrafa de los Reyes. Letra corte¬ sana.) 249 .—Licencia de la Reina Católica á los Condes de Nieva para sa¬ car unas casas demayorazgo.—Alcalá de Henares, 5 de Julio su de 1503.—(Papel. Firma autógrafa de la Reina. Letra cortesana.) 250.—Ejecutoria de los Reyes Católicos en el pleito sostenido por el monasterio de Valdebusto y la villa de Ampudia (Palència).—Va¬ lladolid, 30 de Marzo de 1504.—(Pergamino; 14 hojas; iniciales iluminadas. Letra redonda.) 251.—Cédula del Rey Católico al Prior del monasterio de Montamar- ta, autorizándole para que dé al Conde de Alva Aliste los fondos necesarios para la compra de plata.—Burgos, 29deMayode 1512.— (Papel. Firma autógrafa del Rey. Letra cortesana.) EXPOSICION IIISTÓRICO-EUROPEA Expositor: Excmo. Ayuntamiento de Zamora. 252.—Libro empastado que contiene varios privilegios concedidos á Zamora por varios Reyes de España. 253.—Una campanilla de bronce. Expositor: Ilustre Ayuntamiento de la Ciudad de Toro (Zamora). 254.—Un libro de ordenanzas, encuadernado en pergamino. 255.—Estandarte bordado en oro y plata y fondo carmesí, con las armas de Toro y España. Expositor: Sr. D. Juan Rodriguez Lorenzo (Toro)'. 256.—Cobre que representa una Dolorosa. 257.—Cobre que representa á San Francisco de Asís. Expositor: Sr. D. Mariano de las Heras y Aguado (Zamora). 258. —Escritura del año 1491, de arrendamiento de una heredad por el monasterio de Montamarta, por el fraile profeso Obispo del monasterio de Santa María de Montamarta, en nombre y con poder del Prior, frailes y convento, respecto de una heredad en la aldea del Lenguar, que hoy no existe. 259.—Escritura del año 1483, de venta de una heredad por dicho monasterio. Expositor: Director del Instituto de 1.°' enseñanza (Zamora). 260.—Crónica de España, por Florián de Ocampo, sin portada.— Impresa en Zamora, año de 1543, por Juan Picardo. 261.—Genealogia Joannis Boccatti, en 'Venecia, 1493. SALA yXTT 262. —Comentarios de Santo Tomás de Aquino sobre el libro De Con- solatione, de Boeccio, impreso en 1481. 263. —Catena áurea sobre los Evangelistas, por Santo Tomás de Aquino.—Impreso en Venecia, 1482. 264 y 265.—Dos tomos; uno titulado Perlustvatio Santi Bonaventim, y el otro Elucidatio Santi Bonaventure in tercium librtim sententiarum. Expositor: Universidad Literaria de Santiago. 266.—Reloj de bolsillo, con tapas de esmalte y los retratos de Feli¬ pe IV y dos de sus hijos. Siglo xvii. 267.—Llave esmaltada del mismo. 288. —Jarroncito de cristal grabado, con armadura de bronce fina¬ mente labrada. Siglo xvi. 269.—Copa de cristal grabado, con refuerzos de metal y toques de esmalte. Siglo xvi. 270.—Bandeja de la misma materia, con .armadura de metal. Expositor: Sr. D. Antonio Pirala. 271.—Campanilla de bronce fundido, con relieves é inscripciones. Siglo xvi. Expositor: Sr. D. Bonifacio Sáez. 272. —Cruz bizantina de cobre, con una planchita de esmalte. Expositor : Parroquia de San Vicente de Raspeig (Alicante). 273.—Crucifijo de oro, y en la cruz piedras y esmalte. Expositor: Sr. D. Miguel Elizaicin (Alicante). 274.—Lápida de piedra, en la que existen esculpidos un escudo y una inscripción en lemosín. EXPOSICIÓN HISTÓRIGO-EUEOPEA 275.—-Tiozo de azulejo del Renacimiento. 276.—Sandalia de cuero de Córdoba labrado. 277.—Picaporte de hierro. Expositor; Sr. D. Manuel Crespo. 278. —Cruz de bronce grabado, con esmaltes, del siglo xii al xni. Expositor ; Sr. Párroco de Santa María de Alicante. 279.—Cofrecito de plata dorada, con el monograma IHS grabado. Expositor: Sr. D. Emilio Mansberger. 280.—Bandeja de plata repujada, con escudo en el centro. Expositor: Exorno. Sr. Marqués de Heredia. 281.—Retrato en busto de Antonio Moro. 282.—Cuadro que representa la mujer de Carlos V, de Alberto Du- rero. 283-286. —Dos tiras y dos casullas bordadas. Siglo xvi. 287-239.—Dos espadas y un casco. 290.—Tríptico de marfil, firmado por Fornet. 291.—Plato de cristal de [roca, montado en bronce y esmalte, gra¬ bado. 292.—Plato de cobre esmaltado, con asuntos mitológicos. 293.—Cruz gótica. Expositor: Sr. D. Domingo Guerrero y Polo. 294.—Peto cincelado, del siglo xvi. 295 y 296. —Bordados de dalmáticas en terciopelo rojo. 297.—Tira de frontal bordada, del Renacimiento. 298. —Paño de jacintos de terciopelo encarnado, con bordados plate¬ rescos. 299.—Otro paño de terciopelo, con la cruz de Santiago y bordados. 300.—Otro paño de terciopelo verde picado. 301 303. —Tres escudos bordados. 304.—Cruz de cobre, bizantina, cincelada y con esmaltes. 305. —Dos tiras de terciopelo rojo, del siglo xv, con bordados de pla¬ ta en realce. Expositor: Excmos. Sres. Marqueses de Viana. 306.—Espada árabe, con empuñadura de marfil y arabescos, y vaina de cuero. 307. —Vesta de terciopelo rojo, con cinturón de cuero. 308.—Espada árabe, con riquísima empuñadura de filigrana, esmal¬ tes y marfil, y vaina de la misma con abrazaderas, tirantes y con¬ tera de igual preciosa labor que la empuñadura. 309.—Turbante de lino blanco. 310.—Escarcela de cuero para guardar el Corán, con filetes é inscrip¬ ción bordados en oro. 311.—Otra escarcelita de cuero, bordada en oro. 312.—Puñal árabe, con empuñadura de marfil y vaina de cuero y fili¬ grana. Este traje y estas armas, que ocupan una vitrina, pertenecieron á Boabdil, último Rey de Granada, y fueron donados por los Re¬ yes Católicos á Diego Fernández de Córdoba, Alcaide de los Don¬ celes. 313. —Mesa de chapería de plata repujada, con medallones, cenefas y escenas diversas. El medallón central representa á Diana contem¬ plando á Endimión dormidoi Siglo xvi. Expositor : Excmo. Sr. Marqués de Falces. 314.—Bastón de Condestable del antiguo reino de Navarra: se cree que perteneció á Mosén Pierres de Peralta. 315.—Espada llamada tizona. Algunos autores dicen que perteneció EXPOSICIÓN HISÏÓRICO-EÜEOPEA al Cid. En la hoja, una la fecha borrosa, en la que inscripción con se pretende leer la era de la inscripción es castellana. 1040; pero 316.—Media armadura, compuesta de peto, hombreras, brazos, ma¬ noplas, gola y capacete. Todas estas piezas son grabadas. Expositor; Sr. D. Fernando Molins y Sada. 317-334. —Armas: Un capacete grabado. Dos ídem lisos."Dos cascos con celada. Un peto grabado. Una ballesta. Dos espadas. Un rom¬ pe-cabezas de cadena. Otro ídem, ó maza de armas. Tres partesa¬ nas. daga. Dos medias balas, rompe-velas. Resto de una llave Una de arcabuz, grabado. 335-337. —Hierros: Una cerradura con su llave. Un llavero con nue¬ ve llaves. Tres candados. 338-346. —Bronces: Cuatro platos repujados. Un cuadro con una chapa (armas de León), repujada. Un cuadro representando la Sa¬ grada Familia. Resto de una campanilla del año 1609. Un sello del convento de San Juan de las Abadesas (Cataluña). Una caja grabada. 347-359. —Cerámica: Una fuente. Un plato con la cruz de Malta. Otro Un plato pequeño con ídem, reflejos metálicos. Dos fruteros. una Virgen pintada en su fondo. Dos hueveras. Un jarro. Dos ja¬ rrones, reflejos metálicos. Un salero. Una ensaladera. 360-366.—Objetos varios: Una caja de madera, dorada, estilo gótico. Otra ídem id. Otra ídem, forrada de cuero. Otra ídem de alabastro. Una Virgen de talla. Una tabla representando á Jesucristo después de azotado (talla). Un Cristo en su cruz de madera y plata calada. 367 y 368.—Un armario secreter, mudéjar. Un arcón de nogal. Expositor: Sr. D. Juan Vilardell. 369.—Tríptico en tabla pintada, la Sacra Familia. 370.—Cuadro en cobre al óleo, la Sacra Familia. Expositor: Sr. D. Fernando TJrrechu y Rada. 371.—Tríptico de relieve en madera dorada y estofada: el cuerpo cen¬ tral representa el Calvario, y en los laterales se ven los retratos de los devotos con sus escudos de armas. SALA XXII Expositor: limo. Sr. D. Angel Avilés.- 372. —Casco de hierro, con labores grabadas. Expositor: Excmo. Sr. Marqués de Alcañices. 373 y 374. —Dos pistolas con la caja de marfil esculpido. Expositor : Excmo. Sr. D. José Rodríguez Rey. 375.—Ballesta de torno, en marfil incrustado y hierro grabado. Expositor: Sr. D. Cristobal Pérez Pastor. 376. —Maza de armas. Siglo xvi. Expositor: Sr. D. Antonio Rotondo. 377.—Crucifijo de alabastro sobre una cruz de mármol con peana encerrado en una urna de cristal. Siglo xvii. 378 y 379. —Dos cañones de hierro. Expositor: Excmo. Sr. Conde del Asalto. 380.—Tabla gótica, siglo xv, que representa el Nacimiento del Señor; en la parte superior hay un San Juan. 381.—Tabla pintada, que representa la Resurrección. 382.—Dos tablas con dos Apóstoles respectivamente. Siglo xv. 383.—Tabla, también pintada, del siglo xvi, que representa á dos monjes en pie. 384.—Cuatro estaciones, de Van Liut le Vieux. Escuela flamenca. Siglo XVII. 385.—Dolorosa, de Alonso Cano. Siglo xvii. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA 386 .—La Virgen de la Silla, de Sassoferrato; pintura en lienzo. Si¬ glo xvn. 387.—Cobre pintado, que representa la Anunciación. Principios del siglo XVII. 388.—Panoplia, que contiene las siguientes piezas: Un casco de pico de gorrión; dos mandobles; dos ballestas; medio peto; dos alabar¬ das; un cranequín; un bocado, y unas espuelas. Todo ello de los siglos XV y XVI. 389.—Mueble del siglo xv, pintado y dorado. 390 .—Ménsula de talla, que tiene dos cabezas de ángeles. Siglo xvii.. 391 .—Talla del siglo xv, pintada y dorada, que representa un San Jorge á caballo. 392 .—Colección de treinta platos de cobre repujado, de los siglos xv y XVI. 393 .—Tres casullas: una blanca, otra encarnada y otra verde, con tiras bordadas en oro y sedas; dos de ellas Santos. Siglo xvi. con 394. —Dos capas, una encarnada y otra morada, de tisú de oro, cort tiras de Santos, bordadas en oro y sedas. 395.—Frontal de altar, amarillo, de tisú de oro. Siglo xv. 396.—Dos tiras de casullas, fondo negro, con aplicaciones de ramajes y escudos. Siglo xvi. 397.—Pequeño tapiz de terciopelo azul, siglo xvi, en que están re¬ presentados en aplicación un Cristo con la Virgen y San Juan á los pies. 398. —Tira de fondo encarnado, con aplicaciones de ramaje amarillo y oro. Siglo xvii. —Otra Siglo xv. ídem, fondo perla, con escudos. 399. —Dos escusones de capas pluviales, el uno con dos Apóstoles, el otro representando la Anunciación, bordados con oro y sedas. Si¬ glo XVI. 400.—Tira con Santos bordados, en muy mal estado de conservación, del siglo XVI. 401. —Trozo de tira, que representa á San Jorge á caballo, bordado con oro y sedas. Siglo xvi. 402. —Dos cruces de metal, esmaltadas, bizantinas. SALA XXII 403. —Crónica de los Reyes Católicos, por Hernando del Pulgar, si¬ glo cartulario del siglo xiii. xvi, y un 404.—Consuetudes, del Duque de Borgoña. Siglo xvi. 405.—Virgen de marfil, pintada y dorada, con el Niño Jesús en los brazos, siglo xv, dentro de un marco tallado del xvn. 406. —Naveta, porta-incienso é incensario de plata. Siglo xv. Expositor: Sr. D. Francisco Mayoral del Campo. 407.—^Bargueño de dos cuerpos, con portada en el centro y columnas de madera. Expositor: Excma. Sra. Condesa de Foxâ. 408.—Crucifijo de marfil, de pieza, con su una cruz y peana. 409.—Cestita de plata filigrana, del siglo xvi. 410.—Plato de plata filigrana, del siglo xvi. 411.—Cajita de plata filigrana, crismera de principios del siglo xvi. 412.—Urna de cristal de Venecia. Siglo xvi. 413.—Tres sellos de gran módulo, dos de ellos ovalados y uno circu¬ lar, representando á Cristo en la cruz, en cera roja. Siglo xvii el uno, y los ovalados del siglo xvi. 414.—Medalla de oro, con los bustos, en gran relieve, del Rey D. Fe¬ lipe V y su esposa Doña María Luisa. Año 1707. Expositor: Sr. D. Narciso Foxâ Rodríguez de Arellano, Conde de Foxâ. 415.—San Jerónimo, relieve en mármol. 416.—Dos espadas: una persa, con inscripciones; la otra, llamada espada de cinto, se cree sea de fabricación catalana del siglo xiii. 417.—Casco del siglofabricación catalana. xiii, 418.—Frasco para pólvora, que gastaban los antiguos arcabuceros. 419.—Carta de Juan I de Aragón á Bernardo Serva, bailío general de Cataluña, sobre restitución del lugar de Bornis. Barcelona 12 de Mayo de 1395. EXPOSICIÓN HISTÔRICO-EUROPEA 420. —Carta del marqués de Lombay (San Francisco de Borja), lugarteniente general de Cataluña al Emperador. Barcelona i6 de Setiembre de 1541. 421.—Crónica Troyana. Manuscrito, á dos columnas, en cuadernos, con reclamos, de papel y vitela. Traducción catalana hecha del latín por el Protonotario Jaime Conesa, comenzada divendres á XVIII del mes de juyn del any M CGC LXVII. Letras capitales en colores, y en oro y colores las del folio i.°, en cuya margen inferior se ven dos escudos del gran compte (tal vez el Conde de Ampurias) quien encargó á Conesa la traducción en romance. Un vol. en 4.°, encuad. en tabla forrada de cuero labrado. Expositor: Sr. D. Vicente Paredes Guillén (Plasència). 422 y 423. —Monetario hispano-árabe. Expositor: Excma. Sra. Doña Teresa Pierrard, viuda de De-Gregorio. 423 bis.—El festín del Hijo Pródigo, cuadro en tabla. Expositor: Sr. D. Juan C. Gobel. 424.—Armadura completa del último tercio del siglo xv, procedente de la Armería del Sr. Duque de Osuna. 425.—Armadura completa de justa con varias piezas de refuerzo, principio del siglo xvi, procedente de la Armería del Sr. Duque de Osuna. 426.—Ocho clavos de hierro calado para puerta, de dibujo de-hoja¬ rasca movida y rayas cinceladas. Siglo xv. 427.—Ocho clavos también calados para puerta, cuyo dibujo lo for¬ man cuatro bullones, terminando cada uno en dos cabezas de clavo. Siglo XV, 428.—Escudo de hierro de tres cuarteles: en el del centro hay una fortaleza en relieve, y en los laterales dos perros también en relieve. Siglo xv. SALA XXII 429.—Dos círculos en representando dos cabezas, hierro repujado, una romana y cubierto con casco. Siglo xvi. otra de guerrero 430 —Peto finamente grabado á fajas con figuras: lleva en la parte superior de la principal de dichas figuras que representa una mujer con un amorcillo; la inscripción siguiente: Aniore vinci coyor. 431. —Cinturón de espada con gancho, broche y hebilla cincelada. Siglo XVI. 432.—Espada de hoja estrecha y empuñadura de lazo con fino gallo- neado, hecho á lima. Siglo xvi. 433.—Espada de hoja estrecha y empuñadura de lazos con nudos á trechos y pomo representando cabeza de hombre. Siglo xvi. 434.—Espada de hoja ancha y empuñadura de lazo con varios rama¬ les que los unen, tres en forma de S y pomo en forma de pera. Siglo XVI. 435.—Espáda de taza con dos fajas circulares caladas.Siglo xvi. 436.—Espada de taza grabada con figura de animales 3' recortada en parte alta por bajo del rompepuntas en semicírculos. Siglo xvi. su 437. —Daga con rompepuntas y sobrepuesto en el guardamano, calado y cincelado. Siglo xvi. 438.—Daga de guardamano en forma de concha. Siglo xvi. 439.—Daga calada y cincelada con un busto en el centro del guarda¬ mano en alto relieve, principio del siglo xvii. 440.—Rodela de borde galloneado y doble estrella, hecha á buril en el centro. Siglo xvi. 441.—Daga italiana de cazoleta. Siglo xvii. 442.—Espada afloretada, con cuatro medallones cincelados, repre¬ sentando personajes armados á caballo. Siglo xiii. 443.—Espada de taza lisa con el rompepuntas cincelado. Siglo xvi. 444.—Espada afloretada, calada y cincelada. Siglo xvii. 445.—Espada de taza con rompepuntas, calada y cincelada toda ella. Siglo XV i. 446.—Espada afloretada, calada y cincelada, representando varios animales. Siglo xvii. 447.—Espada afloretada y calada, con pequeños círculos repujados. Siglo XVII. EXPOSICIÓN PIISTÓRIGO-EUROPEA 448.—Espada llamada de arandela, calada y grabada, con la cruz galoneada y retorcida. Siglo xvii. 449. —Tres tiras de hierro, caladas y repujadas; ancho, 25 centíme¬ tros; largo, 1,75 metro. Siglo xvii. 450. —Escudo bordado en plata y sedas, con las armas de la Inquisi¬ ción y corona de Marqués. Siglo xvi. 451.—Tres tiras bordadas en plata sobre seda. Siglo xvi. 452.—Cuatro leones y dos castillos bordados en plata. Siglo xvi. 453.—Diez y siete platos de 23 á 24 centímetros de diámetro, en loza hispano morisca de los siglos xv y xvi. 454. —Plato de 23,05 centímetros de diámetro, de loza policroma es¬ pañola, probablemente de fabricación andaluza del siglo xv. 455. —Dos botes de farmacia, de loza hispano-morisca. Siglo xv. 456.—Espada de lazo nielado en oro. Siglo xvi. 457.—Espada de taza con rompepuntas, puno y pomo finamente ca¬ lado y cincelado, cuyo dibujo lo forman flores y botones. Siglo xvi. 458.—Casco ó salaolo de acero. Siglo xv. 459. —Plato de 40 centímetros de diámetro, de loza hispano-morisca. Siglo XVI. 460. —Plato de 41 centímetros de diámetro, de loza hispano-morisca. Siglo XVI. Expositor: Comunidad de religiosas carmelitas descalzas del Corfus Christi de Alcalá de Henares. 461.—Los desposorios de Nuestra Señora, cuadro en cobre, escuela flamenca. Expositor: Excmo. Sr. Marqués de Cubas 1.—Cruz de plata del siglo XV, con aplicaciones de plata dorada: en la parte anterior la Virgen, y San Juan á los costados y sobre la cabeza un ángel: en la parte posterior un bajo relieve represen¬ tando á San Martín y los símbolos de los Evangelistas. 2.—Cruz de hierro dorada con nudo del siglo XVI, estilo del Rena¬ cimiento, calada. 3.—Cruz, tránsito del ojival al Renacimiento. 4.—Cruz de cobre esmaltada y repujada del siglo XII, con gra¬ bados. 5.—Cruz del siglo XIII, de cobre dorado: en el anverso el Crucifijo y fondos grabados, el reverso, dantro de una estrella, el y en Salvador; el resto con hojas grabadas. 6." —Cruz de madera con aplicaciones de cobre y esmalte. Siglo XIII. 7.—Cruz de bronce, guarnecida con grabados y la imagen del Sal¬ vador-también grabada. 8.—Cruz de bronce dorada y rameada, del siglo XV, sin crucifijo ni signo. 9.—Cruz de bronce dorada, con esmaltes del siglo XIII, con nudo, en el que hay seis cabezas, crucifijo esmaltado; y en el reverso, imagen de la Virgen con doselete, y en los brazos, los símbolos de los Evangelistas. 10 .—Cruz del siglo XIII, de bronce dorado, forma cilindrica, sin adorno en el anverso; tiene en el reverso la imagen de la Virgen con repisa doselete. y I I.—Cruz de plata del siglo XV, repujada lo mismo que su nudo, y en él ocho medallones grabados; en los brazos bajos relieves de San Juan y de la Virgen; al pié Adán, y sobre la cabeza el EXPOSICIÓN HISTÓEIGO-EUEOPEA pelícano; por el reverso ornatos de la época con símbolos de los Evangelistas. 12.—Cruz de bronce dorado y esmaltado del siglo XII, con crucifijo é imágenes fundidas de San Juan y de la Virgen; cuatro bandas esmaltadas y otras imágenes. 13.—Cruz de cobre dorado del siglo XIII; fondos grabados, cru¬ cifijo é imágenes fundidas ó grabadas. 14.—Cruz del siglo XI, de cobre dorado, crucifijo esmaltado y con piedras en los ojos y en la cintura, florones con piedras en los brazos de la cruz. 15.—Cruz de bronce dorado del siglo XII, con crucifijo é imágenes, en los brazos cuatro bandas esmaltadas con figuras; en el rever¬ so plancha esmaltada fondos grabados. y 16.—Cruz de bronce dorado.de la misma época que la anterior con crucifijo, fondos grabados é imágenes de relieve. 17.—Cruz de bronce del siglo XI, fondos grabados, crucifijo con corona, tres medallones con cristales; en el reverso toscamente grabada de ornato y el Salvador en el centro. 18.—Cruz pequeña de bronce de la misma época; crucifijo con co¬ rona; al reverso, grabados análogos á los de la anterior. 19.—-Cruz de metal plateado del siglo XVI, con nudo de diez lados y dos cuerpos con cabezas de relieve, fondos fundidos y cince¬ lados de ornato con cabezas repujadas, no tiene crucifijo. 20.—Cruz del siglo XV, de bronce dorado con nudo de seis meda¬ llones lisos; crucifijo en el centro. 21.—Cruz de plata del siglo XVI, con nudo de dos cuerpos y seis facetas, repujada, con crucifijo, medallón en el fondo gon imáge¬ nes así como en los brazos. 22. — Cruz de hierro repujado con nudo calado del siglo XV, con la santa faz, dos cabezas repujadas y á los extremos superior é in¬ ferior dos calaveras; por el reverso análogo ornato. 23.—Cruz de cristal de roca y plata cincelada con nudo análogo; le faltan dos adornos de el centro. Siglo XVI. ángulo en 24- Cruz de bronce dorado y esmaltado con piedras del siglo XIII, — fondos grabados, crucifijo y cuatro medallones con piedras y una banda esmaltada con el I. H. S. 25.—Cruz de plata repujada del siglo XVI, con nudo esférico, cru¬ cifijo y los atributos de los Evangelistas y Adán, teniendo un medallón con San Miguel en el centro. SALA yynr 26.—Cruz de bronce del siglo XVI, con nudo de distinta el centro medallón época; en con el calvario, á los extremos los Santos Padres. 27.—Cruz de altar en cristal de Bohemia tallado y bronce dorado del siglo XVI, en el nudo y en un medallón incrustado la imagen de San Miguel en bronce dorado y esmaltado. 28.—Gran cruz procesional plata, siglo XVI; tiene nudo y gran en peana, toda cincelada y repujada; el nudo de forma cilindrica con adornos y figuras; la peana, de ocho lados, dividida en co¬ lumnas, representando en sus espacios asuntos de la vida de Je¬ sús y estatuas de los Apóstoles, con inscripciones, relieves, etc. 29.—Cruz de madera forrada con plata, estilo ojival, siglo XV, re¬ pujada y cincelada, con crucifijo y atributos de los Evangelis¬ tas; en el reverso, el Salvador en el centro, la Santísima Virgen y San Juan; al pie Adán la cabeza el pelícano. y en 30.—Cruz de plata, estilo del Renacimiento, siglo XVI, sin cruci¬ fijo; en el centro, la Asunción de la Virgen y cuatro Santos Pa¬ dres á los extremos; en el reverso centro muy posterior y tres medallones con santos. 31.—Pequeña cruz de plata, estilo ojival, siglo XV, cincelada, con crucifijo. 32.—Crucifijo de bronce, esmaltado, sin cruz, siglo XI. 33.—Cruz de bronce, que fué esmaltada, con crucifijo, medallones, uno con piedras, siglo XI; en el reverso imágenes grabadas. 34.—Cáliz de plata, dorado, con nudo dorado y calado con gruesos rubíes. Siglo XV. '35.—Otro de pláta, dorado, con nudo calado y seis medallones es¬ maltados; en el pie, grabados posteriores de los atributos de la Pasión. ' 30.—Otro de plata, copa ojival con inscripciones; pie de época pos¬ terior. 37.—Otro cáliz de plata, tránsito del estilo ojival al Renacimiento, siglo XVI; pie circular cincelado. 38.-—Otro de plata dorada del siglo XVI, cincelado y grabado. 39.—Cáliz de plata repujada. Siglo XVI. .40.—Custodia de plata cincelada y grabada. 41.---Dos grandes llaves del siglo XII; 3' otra de gentilhombre ale¬ mán del siglo XVI. 42.—Tríptico de madera tallada, con asuntos de la vida de la San tísima Virgen y riert-p ¿g plata esmaltada. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA 43.—Tríptico estofado, siglo XIV, de hueso, con marco y pie de madera con incrustaciones; en el centro la Virgen con el Niño, coronado por los Angeles y otras figuras. 44.—Tríptico en marfil del siglo XV, con imaginería de gran relie¬ ve y ornato arquitectónico, terminando con tres escudos de ar¬ mas coronados; el centro representa á Cristo crucificado, y á sus lados la Virgen, San Juan, la Magdalena y José de Arimatea, y al pie tres cabezas, pareciendo la del centro la Santísima Virgen. 45. —La Virgen y el Niño, talla en madera, pintada y estofada. Si¬ glo XV. 46.—Santa Isabel, tallada en nogal. Siglo XV. 47.—Imagen de nogal de la misma época; representa la Santísima Virgen. 48.—Imagen de Nuestra Señora del Pilar, esculpida en alabastro; siglo XVI; tiene el manto flordelisardo y el escudo de armas de Enrique IV. 49.—Bajo relieve en nogal representando una de las caídas de Cris¬ to con la cruz. Fin del siglo XV. 50.—Pequeña cruz de madera esculpida por ambas caras y los cos¬ tados, representando diez y ocho asuntos de la vida de Jesús. Siglo XIII. 51.—Un bajo relieve de marfil, representando la sacra familia. Si¬ glo XVI. 52.—Bandeja de plata con diez y siete bajorelieves en marfil, del siglo XVII; la montura moderna. 53. Copa de plata, con diez y seis relieves en marfil, estilo análo¬ - go á la anterior. 54.—Alto relieve en marfil, representando la Virgen con Jesús en los brazos. Siglo XVI. 55.—Bajo relieve representando la Visitación. Siglo XVII. 56.—Estatua de marfil, representando la Anunciación. Siglo XVII. 57.—Arqueta de cobre esmaltado y repujado, cerrádura de oro con crestería esmaltada, tiene asuntos religiosos, entre ellos la muerte de la Santísima Virgen. Siglo XII. 58.—Otra análoga á la anterior y de su época, también con cres¬ tería y entre los asuntos se halla el entierro de Jesús. 59.—Otra con esmaltes sobre fondo verde, figuras grabadas; en la parte superior ángeles orantes, en la inferior ángeles y santos. Siglo xni. SALA xxin 60-—Otra de hueso y concha con incrustaciones en la tapa; tiene 20 figuras y cuatro ángeles en tres lados de la caja, y en otro cabezas en la tapa. 61.—Otra de madera con imaginería de estuco estofado. Siglo XVI. 62.■—Una caja de marfil y ébano, con incrustaciones, con cinco ba¬ jos relieves compuestos parte de ellos de cuatro pedazos, y en la tapa grupos de genios. Siglo XVI. 63.—Otra caja de nácar y herraje de plata. 64.—Otra de cobre grabada y calada con imaginería. 65.—-Otra de chapería de nácar, herrajes finos de plata, estilo del renacimiento. 66.—Arca de nogal tallado, herraje de hierro dorado, estilo del re¬ con bajos relieves en sus caras. nacimiento, 67.—Arca de ébano con chapas de plata. Siglo XVI. 68.—Un calienta piés del mismo estilo y clase. 69.—Copón de plata dorada. Siglo XIV, con imaginería grabada con su cubierta. 70.—Copón de madera pintado y dorado. Siglo XVI. 71.—Copón de plata con cruz movible é inscripción en el cuerpo central: Est Corpus meum, cincelado y repujado. Siglo XVI. 72.—Copón-custodia de bronce, plata y esmaltes azules. Siglo XVI. 73.—Copón-custodia ojival del siglo XV. 74.—Esmalte sobre cobre representando el casamiento de dos santos. Siglo XVI. 75.—Gran esmalte champlevé, en el centro representa la Crucifixión y al pié y los costados escenas de la Pasión. Siglo IX. 76.—Placa de esmaltes champlevé^ representando á San Marcos. Siglo XI. 77.—Incensario sin cadena, de bronce, arte románico. 78.—Incensario de plata con cadena. Siglo XVI. 79-80-81-82.—Incensarios de cobre y bronce, estilo ojival. 83. —Paz que representa el nacimiento de Nuestro Señor. Siglo XVI. 84.—Otra paz representando el Salvador del Mundo. Siglo XVI. 85.—Otra paz que representa la Asunción. Siglo XVI. 86.—Placa de paz del siglo XII, de cobre dorada y esmaltada. 87-88.—Dos copas de unicornio montadas en plata, regaladas por losReyes Católicos á Fray Tomás de Torquemada, primer in¬ quisidor general. EXPOSICIÓN HISTÓRIGO-EUROPEA 89.—Joyero de oro y esmalte con asuntos paganos, siendo el prin¬ cipal, Diana. Siglo XVI. 90.—Copa de plata repujada del siglo XVI. 91.—Bajo relieve en alabastro representando el Nacimiento, época ojival. 92.—Bajo relieve en barro pintado y dorado con seis figuras, arte ojival. 93.—Bajo relieve en alabastro representando á Susana y los dos Viejos. 94.—Jarro de plata del siglo XVI; procede del Monasterio de Santo Domingo de Silos, cincelado, dorado y grabado. 95.—Vaso de plata del siglo XVI, del mismo origen. 96.—Vaso igual al núm. 94. 97.—Gran bandeja de plata cincelada y dorada, con gran relieve en el centro de cuatro figuras y orla de ñores y frutos. 98.—Bandeja de plata, que estuvo dorada, grabada, de la misma procedencia de los jarros anteriores, con escudo de armas de la Abadía. Siglo XVI. 99.—Bandeja de plata repujada, época del Renacimiento, centro con mascarón y ornato y orla de tarjetones ornatos y bichos. 100.—Bajo relieve en mármol representando el Descendimiento de Nuestro Señor Jesucristo, con Adán y Eva en el fondo. 101.—Caja relicario de plata dorada, oro, esmalte y guarnecida de esmeraldas, topacios, rubíes, turquesas y ópalos. 102.—Temo de terciopelo blanco, compuesto de casulla, dos dal¬ máticas y dos collarines de imaginería del XVI, hecho por Alon¬ so Redondo y Kasusín liernando, el mayor. 103.—Casulla de terciopelo encarnado con franjas de imaginería de seda y oro, fines del siglo XIV. 104.—Casulla de terciopelo morado, principios del siglo XVI, de imaginería de seda y oro. 105.—Temo de tercipelo encamado del siglo XVI, bordado en oro y compuesto de casulla, dos dalmáticas y dos collarines, 106.—Temo sin restaurar del siglo XVI, de terciopelo encarnado, compuesto de capa con faja y capucha, de imaginería de oro y còlores, dos dalmáticas y casulla y collarines de ornato de colo¬ res y oro. i 07.^—Capa de terciopelo rojo (sin restaurar) con un capillo borda¬ do, de imaginerías de sedas. Siglo XIV. SALA xxin 108.—Capillo de la misma y de análogo bordado. 109.—Trozo de seda árabe, roja, que sirvió para capa de coro. Si¬ glo XIV. 110.—Frontal del siglo XVI, de imaginería, fondo de terciopelo rojo, bordado de seda y oro, compuesto de tres temos, fondo de brocado de plata y colores. 111.—Colcha de raso blanco, bordada de colores y oro con episo¬ dios del descubrimiento de América y gran medallón central re¬ presentando á Cristóbal Colón en Barcelona ante los Reyes Ca¬ tólicos. Siglo XVIII. 112.—Tapete de raso, oro viejo, con encaje de seda de colores, fines del siglo XVI. 113. —Casulla de terciopelo negro con fajas, de imaginería de oro y sedas. Siglo XVI. 114.—Casulla de terciopelo blanco, con faja de imaginería de orna¬ to y vistas de seda fondo terciopelo verde. Siglo XVI. y oro, 115.—Casulla de tira azul, ornatos blancos y faja de imaginería de oro y sedas sin usar, principios del siglo XV. 116-117.—Dos candelabros de plata. Siglo XVI. 118.—Virgen de marfil, arte mejicano, sigloXVII, con corona de plata. 119.—Copa de barro esmaltado, con guarnición de plata. La santísi¬ ma Virgen con el niño. Siglo XVI. 120.—Par de guantes blancos, de Obispo, bordados de oro y azul. Siglo XV. 121.—Arqueta de sagrario. Siglo XVI. 122.—Dos dálmaticas con sus capillos, bordadas. Siglo XVI. 123.—Templete de plata y cristal, siglo XVI, con esculturas micros¬ cópicas de la pasión de Ntro. Señor Jesucristo. 124.—Cruz de madera, con imaginería tallada. Siglo XIII. 125128. —Dos campanillas de bronce. Siglo XVI. 127.—Naveta de metal. Siglo XVI. 128.—Naveta de plata. Siglo XVII. 129.—Medalla relicario de plata. Siglo XV. 130.—Escultura del Niño de Dios, de fines del siglo XVI. 131 ■—Cubierta de incensario de bronce. Siglo XV. 132. —Arqueta de cuerno y plata. Siglo XIII. 133.—Copón de plata. Estilo del Renacimiento. 134.—Dos tiras bordadas de dálmaticas y dos encajes. Siglo XVI. EXPOSICIÓN HISÏÓRICO-EUROPEA Expositor: Sr. Don Fernando Alvarez Guijarro 135.—Breviario Cisíerciense.—Manuscrito en vitela, letra gótica, si¬ glo XV, con cincuenta y dos miniaturas, orlas, letras capitales y otros adornos en número extraordinario. En 4.° menor. J36.—Oficio de la Virgen.-—Manuscrito en vitela, orlado en colores y profusamente adornado con letras iniciales, capitales y de menor tamaño; tiene seis miniaturas del tamaño de las páginas y varias viñetas también miniadas: siglo XVII, en sus comienzos. 137.—Les euvres de Sicler medecin spagirique comancées dans Pa¬ rís r an 1644. Manuscrito en papel, que está dividido en cuatro libros y gran número de tratados, escritos en su mayoría en fran¬ cés con citas latinas, griegas, italianas y españolas, y otra parte en guarismos, signos cabalísticos, al parecer, y astrológicos y le¬ tras hebreas y árabes; en 16." 138. —Carta ejecutoria de D. Eernando y Doña Isabel sobre el pleito ganado á la ciudad de Vitoria por los Capellanes de la Iglesia de San Martín de Mendoza. Valladolid, 30 de Julio de 1491. Con escudo de armas y portada miniada en oro y colores, or¬ lada de flores, animales fantásticos y pavos reales en la segunda hoja, que es donde comienza el texto, ostentando, además, el es¬ cudo de los Reyes Católicos antes de la conquista de Granada. 139. —Carta ejecutoria de D. Carlos I de España y V.de Alemania en nombre de su madre Doña Juana en el pleito seguido por la villa de Fernanmentales con la ciudad de Burgos sobre exención de portazgos. Escrito sobre vitela, con portada miniada en colo¬ res y con el escudo y las águilas imperiales. En el texto otros escudos heráldicos. 140.--Carta ejecutoria del pleito seguido por D. Pedro de Liborna y Echevarría y recaída á su favor en el pleito que sostuvo con la villa de Cifuentes sobre hidalguía, vizcainía y nobleza. En vi¬ tela con escudo de nobleza miniado en la primera página. Por¬ tada representando una Purísima y orlada con ornamentación variada y miniado todo colores. en 141.—Cédula con las firmas autógrafas de los Reyes Católicos. Ma¬ drid, 17 de Diciembre de 1496.—Carta del Rey Católico á su primo el duque del Infantado, participándole la llegada á la Co- ruña de la Reina y los Príncipes sus hijos. Granada, 8 de Mayo de 1501.—Carta de la Reina Católica mandando que la digan el número de gente de armas que tiene el duque del Infantado para SALA XXIII reuniria con la que tienen algunos nobles y disponer de ella, con firma autógrafa de la Reina. Toledo, 26 de Agosto de 1502. —Car¬ ta de la Reina Doña Juana (La Loca), con firma autógrafa de la Reina. i.° de Junio de 1526.—Provisión de D. Carlos y su madre Doña Juana. Ocaña, 30 de Marzo de 1531.—Carta en que se hace constar la nota que se tomó sobre 15.000 ducados que debía darse al tesorero Alonso de Baeza para cumplir cosas de su cargo. Por mandado de su madre, firma autógrafa del Rey. Toro, 23 de Diciembre de 1550. 142-—Privilegio pergamino otorgado por los Reyes Católicos. en 143.—Cristo de mármol de la primera mitad del siglo XVI. 144.—Grupo esculpido en mármol, de la Virgen, abrazando el cuerpo de Nuestro Señor Jesucristo. Siglo XVI. 145.—Retrato de Santa Teresa de Jesús, grabado en hueco sobre cristal de roca. 146.—Arqueta de hierro cincelada y grabada con águilas, grecas, hojas y otras labores; cerradura articulada. Fué hallada en To¬ ledo llena de monedas de oro de los Reyes Católicos. Siglo XVI. 147.—Espuela ó acicate de bronce; la púa del acicate se asienta so¬ bre la cabeza de una figura de fantasía. Siglo XVI. Fué hallada en las ruinas de la casa que habitó el Gran Capitán en Córdoba. 148.—Cucharilla de cornerina y cristal de roca con abrazaderas de plata cincelada y sobredorada del siglo XVI. 149. —Trozo de astrolabio de bronce. 150. —Campanilla de bronce. Siglo XVI. Í5I. —Cuadro al óleo representando á la Virgen con el niño Jesús en brazos. Pintura sobre tabla. Autor Jean Gossaert, llamado Mauberge. Alto, 21 centímetros; ancho, 15. 152.—Cuadro al óleo representando á la Virgen con el niño Jesús en brazos. Escuela española, en lienzo. 153.—La Virgen con el cuerpo de Nuestro Señor Jesucristo sobre las rodillas. Escuela granadina, pintura sobre lienzo. 154.—Cuatro medalloncitos pintados al óleo sobre cobre, represen¬ tando á San José con el Niño Jesús, San Juan Evangelista, San Francisco y la Virgen de Guadalupe. 155.—San Jerónimo en el desierto orando y haciendo penitencia, bajo relieve en bronce, que estuvo dorado. 156.—Alto relieve en barro cocido y pintado que representadla Magdalena en actitud de orar, sentada sobre unas peñas; en el reverso lleva la fecha de 1620. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA 157.—Grupo esculpido en marfil. San Juan besando los piés al niño Jesús. 158.—Cuatro trozos de tul bordados con sedas de colores. 159.—Trozo de taracea árabe. Estilo granadino, I 60.—Pasador árabe esmaltado. 161.--Escudilla de loza de Talavera. 162.—Otra hispano-árabe. 163.—Dos trozos de terciopelo encarnado bordado con sobre¬ puestos. 164.—Cajita de madera prolija y finamente tallada. Sobre la tapa hállanse esculpidas unas insignias episcopales encerradas en un . escudo, y en la otra cara un compás, una escuadra y un nivel también encerrados en unescudo. Siglo XVII. Expositor: Sra. Doña Elvira Alvarez de Alvarez 165.—Joyel esmaltado en oro con piedras finas y dos medalloncitos representando á Santiago y San Jorge. Expositor: Sra. Doña Laura Alvarez de Ansorena ¡66.—Colección de medallas religiosas. Expositor: Sra. Doña Magdalena Gil de Herrera 167.—Colección de piedras duras grabadas. Expositor: Sra. Doña Josefina Alvarez Guijarro 168.—Monedas hispano-árabes y cristianas. Expositor: Sr. Don Carlos Alvarez y Guijarro 169.—Un códice de El Fuero Juzgo, en castellano, pergamino, letra gótica del siglo XIII, con iniciales y viñetas miniadas que repre¬ sentan reyes godos. SALA XXIII 170.—Crónica de la invasión de los árabes en España, manuscrito en papel de algodón, letra del siglo XIV. 17 I.—Cuentas originales de lo que se gastó en la armada de Don Juan de Austria, que partió de Barcelona en Julio de I57C con la firma autógrafa del Infante. 172.—Autos originales del segundo proceso seguido por el Santo Oficio contra Fray Luis de León. 173.—Manifiesto que Don Juan de Austria (segundo de este nom¬ bre) dirigió contra el Padre Everardo Nithard, firmado por su autor. 174.—La historia del Rey Canamor y del Infante Turian su hijo. Impreso Burgos, en en casa de Felipe de Junta. Año de iSS^- 4°, letra gótica. 175.—La historia del buen caballero Fartinuples, Conde del Casti¬ llo de Blés, que fué Emperador de Constantinopla. Burgos, por los herederos de Juan de Junta. 4.°, letra gótica. 176.—La historia de los nobles caballeros Oliveros de Castilla y Artús de Algarbe. Burgos, en casa de Felipe de Junta. Año de 1553. 4.°, en letra gótica. 177.—La crómica de los nobles caballeros Tablante de Ricamente y de Jofre, hijo del Conde Don Nasson. Burgos, por los herederos de Juan de Junta. Año 1558. 4°, letra gótica. 178.—La historia del muy valiente y esforzado caballero Clamados, hijo de Marcaditas, Rey de Castilla, y de la linda Clarmonda, hija del Rey de Toscana. Burgos, por Felipe de Junta. 4.°, letra gótica. 179. —La historia del noble caballero el Conde Fernán-González, con la muerte de los Siete Infantes de Lara. Burgos, por Felipe de Junta. Año de 1562. 4.°, letra gótica. 180. —La historia de la Poncella de Francia y de sus grandes hechos, sacados de la crónica real por un caballero discreto enviado por Embajador de Castilla á Francia por los serenísimos Reyes Don Fernando y Doña Isabel, á quien la presente se dirige. Burgos, por Felipe de Junta. Año de 1562. 4.°, letra gótica. 181.—La historia de la Reina Sevilla. Burgos. 4.°, letra gótica. 182. —La historia de Brisel y Mirabella, con la disputade Torrellas y Brazaida, la cual compuso Juan de Flores. Impreso en casa de Felipe de Junta. Año de 1562. 4.°, letra gótica. 183. —La historia de Henrique, hijo de Doña Oliva, Rey de Jerusa- EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EÜROPEA lem y Emperador de Constantinopla. Burgos, en casa de Juan de Junta. Año de 1563. 4.°, letra gótica. 184.—Libro del Infante Don Pedro de Portugal, el cual anduvo las cuatro partidas del mundo. Burgos, en casa de Felipe de Junta. Año de 1563. 4.°, letra gótica. 185. —La historia de los enamorados Flores y Blancaflor. Año de 1564. 4.°, letra gótica. 186.—«Este es el pleito de los Judíos con el perro de Alba y la burla que les hizo; nuevamente trovada por el Bachiller Juan de Trasmiera, residente en Salamanca.» 4.°, letra gótica. 187.—«Obra nueva llamada las angustias de la bolsa. Ahora nue¬ vamente compuesta para se reir y pasar tiempo; con un villan¬ cico al fin.» 4.°, letra gótica. 188.—«Aquí se contienen treinta y seis preguntas ó enigmas con sus declaraciones muy sentidas y graciosas.» 4.", letra gótica. 189-—«Romance nuevamente hecho por Andçés Hortíz, en que se tratan los amores de Floriseo y de la Reina de Bohemia; con un villancico.» 4.°, letra gótica. 190.—«Aquí comienzan unos villancicos muy graciosos de unas comadres muy amigas del vino.» 4.°, letra gótica. i 9 I.— «Las partidas de la gran ciudad de Granada en metro ó en manera de perqué; hecho por Sebastian Martínez, vecino de las Mesas que es en el marquesado de Villena; con un villancico.» Año de 1550. 4.", letra gótica. 192.—« Farsa del Sordo.»—«Comienza la farsa llamada del Sordo, en la que se introducen las personas siguientes; un pastor y una moza y Bartolomé loco, un ermitaño y un galán y un paje y un viejo sordo y un bobo, la cual es muy graciosa y muy apacible á todos los oyentes.» Burgos en casa de Felipe de Junta. Año de 1561. 4.", letra gótica. 193 — «Romance del Conde Birlos y de las grandes aventuras que hubo; ahora nuevamente añadidas ciertas cosas que hasta aquí no fueron puestas. Y una glosa de mi libertad en sosiego.» Año de 1562. Burgos, en casa de Felipe de Junta. 4.°, letra gótica. 194.—«Obra nuevamente hecha sobre el desastrado suceso que á las galeras de España y Levante sucedió, lunes 19 de Octubre de 1562 años en el puerto de la herradura. Hechos por Fer¬ nando Moyano soldado de la Infantería española del Tercio de Flandes; el cual se halló presente á todo, que escapó en una de las tresgaleras que escaparon, las cuales van declaradas en la presente obra. » 4. ', letra gótica. SALA XXIII 195.—«Obra nuevamente compuesta sobre una admirable victoria que hubo D. Francisco Luxán contra D. Juan de Aclés, lutera¬ no, capitán de la Reina de Inglaterra. Compuesta por Alvaro de Flores, natural de Málaga, vecino de Sevilla.» Burgos, por Pedro de Santillana. Año de 1570. 4°, letra gótica. I 96.— «Relación del espantable temblor y tempestad de rayos que ahora ha sucedido en el mes de Enero próximo pasado deste año de setenta y uno en la ciudad de Ferrara. Y juntamente cómo en Flandes se anegaron de una creciente cien villas y lugares. Com¬ puesto en verso Bartolomé de Flores, natural de castellano, por Málaga y Martín Mu¬ vecino de Córdoba; impreso en la villa de ñoz, por gótica. Lorenzo de Soto.» Año de 1571. 4.°, letra 197.—«Aquí se contiene una admirable relación que trata déla pujantísima armada que la Majestad Real del Rey Don Felipe nuestro señor ha juntado en el presente año de ochenta y la de¬ claración y cosa admirable de navios gruesos y galeras, basti¬ mentos y artillería y las suertes y maneras de municiones y aparatos é invenciones de guerra nunca vistos, y la diversidad y gran cantidad de gente de guerra que cierto es cosa de admi¬ ración y cosa tan señalada y digna de contar.» Impreso en Bur¬ gos, por Pedro de Santillana. 4.°, letra gótica. 198.— «Relación verdadera que trata cómo doscientos cristianos y turcos que andaban al remo se levantaron con una galera lla¬ mada la capitana del Turco, matando y quemando los demás tur¬ cos que venían en ella, y cómo los ochenta turcos que venían al remo pidieron bautismo y fueron bautizados los más de ellos en Palermo. La cual galera está ahora en el río de Sevilla y la re¬ cibió Marco Colon na y puso sus armas en ella.» Impreso con li¬ cencia este año de 1580. 4.°, letra gótica. 199.—«Coplas y chistes muy graciosos para cantar y tañer al tono de la vigüela. Ahora nuevamente hechas por Gaspar de la Cin¬ tera, privado de la vista, natural de Ubeda y vecino de Grana¬ da. » Valladolid por Diego Fernández de Còrdova. Impreso en Año de1580. 4.°, letra gótica. 200-—«Traslado de una carta enviada al Duque de la clarísima Se¬ ñoría de Venecia y después á caballeros principales de Barce¬ lona en la cual se entiende la grandísima tempestad que en tie¬ rras del Gran Turco y principalmente en Constantinopla hubo, con otras cosas de saber. Compuesta por el maestro Diego Ló¬ pez. Y así mismo un caso sucedido en el reino de Aragón de la justicia que se ha hecho de treinta bandoleros que mataron un EXPOSICIÓN lUSTÓRIGO-EUKOPEA caballero y por ello fueron castigados. » Impresa con licencia en Bilbao y ahora en Valladolid por Mateo.Alonso de Becerra. Año de 1580. 4.°, letra gótica. 201.—«Obra nuevamente compuesta por Antonio de Govea, lu¬ sitano, que trata de la grande y terrible mortandad que hubo en este presente año de 1581 en el Gran Cairo, y en toda la Tur¬ quía, de mal de pestilencia jamás oida, ni vista, de que Dios Nuestro Señor nos libre, con un villancico al cabo muy sentido. Juntamente la gran destrucción de 20 naves gruesas y otros na¬ vios que se hundieron, las cuales iban de Alejandría á Constanti- nopla con muchas riquezas y mercaderías, en este año de ochen¬ ta y uno. » Impreso con licencia en Valencia en este presente año de ochenta y dos. 4.°, letra gótica. 202.—«Aquí se contienen dos obras, en las cuales hay dos casos nuevamente sucedidos en este presente año de 15 84. El primero trata de la maravillosa batalla que con muy poca gente el señor Don Martín tuvo con mil y quinientos turcos que venían á correr la tierra y la victoria que tuvo y cómo murieron más de seis¬ cientos turcos con muy poca pérdida de los nuestros. Y la segun¬ da trata cómo los moriscos de un lugar que llaman la Losa que está tres leguas de la ciudad de Valencia vendieron al rey de Ar¬ gel un pueblo que llaman Chinches y de la justicia que el viso- rey mandó hacer de los que halló culpantes. Nuevamente com¬ puesta por Vicente de Mirabet, en este año de 1584.» Impreso con licencia del mismo visorey, en Valencia. 4.", letra gótica. 203.—«Relación muy verdadera que trata de las bravas y cruelísi- mbs batallas y valerosos rencuentros y la cruda muerte de tantos y tan soberbios turcos valerosos y capitanes, y famosos baxanes que en las batallas ha dado el valeroso rey de Persia al soberbio y poderoso campo nunca visto que el Gran Turco envió á la Persia con ánimo de destruir y tomar venganza del persiano y darle total destrucción, y cómo fué roto y destruido su campo y armada con tan gran número de muertos de á pie y de á caballo y destrucción de tierras y provincias quedando el persiano tan rico y victorioso cómo se contará; ahora nuevamente, en este presente año de ochenta y seis.» Impreso en Burgos, por Saiiti- llana. 1586, 4.° 204.— «Obra nuevamentecompuesta, donde por maravillosa orden se cuenta los grandes y bravos bastimentos, géneros y cantidad de carnes y pescados de diversas suertes y maneras que van en la brava y poderosa armada que el rey Nuestro Señor ha man¬ dado juntar en Lisboa. Junto con los muchos y espantosos inge- SALA XXllI nios y aparatos de guerra. Junto con la grande suma y cantidad de bravos y valientes soldados y capitanes y poderosos y gran¬ des señores que con tanta bravosa braveza y gallardía la siguen, la muy grande y soberbia cantidad de artillería y suertes y gé¬ neros de municiones, cosa nunca oida. A la cual Jesucristo guar¬ de y dé victoria y su magostad guarde en su santo servicio, Amén. Compuesto por Juan de Mesa.» Impreso con licencia en Lisboa y ahora en Burgos, por Santillana. Año 1588, 4.° 205.—^«Relación muy verdadera del diluvio y gran daño que vino en la villa de Pastrana, día del glorioso y bien aventurado San Agustín, lunes á 28 de Agosto de este presente año de 1589. Compuesta por el Licenciado Marco Antonio Ramirez. Impresa con licencia del Vicario general de Alcalá y ahora por Diego Fernandez de Còrdova, impresor en Valladolid.» 4.°, letra gótica. 205 (bis.)—«Trata la presente historia de cómo dos hijos de mosen Faro, general que fué del ejército de Mandoma, fué muerto en el cerco de Rúan por un soldado español; los hijos hicieron voto y homenaje de vengar la muerte del padre en el reino de España dentro de Bearne, asalariaron cuatro ingleses luteranos para el efecto; y de los crueles hechos que hicieron entrando en el reino de Cataluña, especialmente el domingo de carnestolendas en un devoto Cristo y una imagen de Sanjuan y de nuestra Señora que hicieron crueldades jamás no vistas. Fué sacada esta historia del proceso de sus confesiones. Compuesto por Juan de Mesa, el cual me someto só el gremio y corrección de la Santa madre Iglesia. Vistas y examinadas por el P. Fr. Lorenzo, de la orden de los predicadores. Impresa con licencia del provisor en Hues¬ ca, por Juan Pérez, con un romance de la justicia que les hicie¬ ron á los luteranos en la villa de Marmendal; en este presente año de quinientos noventa y cuatro.» 4.°, letra gótica. 206 — «Relación muy verdadera que un caballero cautivo, natural de la ciudad de Sevilla trujo, en que se dá cuenta del rigoroso martirio que los moros dieron en la ciudad de Argel á un man¬ cebo natural de la ciudad de Burgos, llamado Andrés de Here¬ dia, juntamente con otros ocho cautivos cristianos y una donce¬ lla, hija del renegado á quien servían, que enamorada de Andrés de Heredia se convirtió á nuestra Santa Fé, y queriéndose venir á España los cogieron y el rey los sentenció cruelmente; y por un milagro que Nuestra Señora de la Victoria obró en la donce¬ lla, su padre se arrepintió de haber ofendido á Dios y recibió cruel martirio con los demás á once del mes de Marzo, año de noventa y cuatro. Compuesto por Lorenzo Hurtado, natural de EXPOSICIÓN HISTÓEIGO-EUROPEA Málaga.» Impreso con licencia en Granada, por Pedro Francés, con una letra nueva de unos amores. 4.° 207.—«Obra nuevamente compuesta, en la cual se trata el doloroso llanto y sentimiento que el Turco ha hecho por la pérdida y des¬ trucción de su armada. En el cual llanto nombra todos sus más principales y altos hombres que fueron muertos y presos en la batalla y quejándose de Mahoma. Nombra así mismo todos sus imperios y reinos, con dos sonetos y un villancico. Todo com¬ puesto en graciosos Bartolomé de Flores, natural de versos por Málaga y vecino de Sevilla. » Impreso en Salamanca, casa de Pe¬ dro Laso. Año de 1572. 4.°, letra gótica. 208.—Un pliego suelto que contiene varios romances, el primero de ellos comienza: «De cólera y rabia ardiendo...» 209.—« El suceso del viaje que su Alteza del invictísimo Príncipe nuestro señor ha hecho desde que embarcó en Castellón hasta que salió de la ciudad de Trento. Con los recibimientos y triun¬ fos que se han hecho en Cénova, Milán, Mántua, Trento' y en otros lugares, este año 1549.» Impresa en Valladolid, en casa de Francisco Fernández de Còrdova. 4,°, letra gótica. 210-—«Pragmática y ordenanza del cristianísimo rey de Francia sobre la reformación y reducción de los luteranos á la unidad de la Santa Iglesia católica y apostólica romana. de la Traducida lengua francesa á nuestro vulgar castellano. A dó se cuenta la maravillosa orden y mandato para que los luteranos sean redu¬ cidos á Santa Fé católica.» Impreso con licencia en Burgos, por Pedro Santillana. Año de 1585. 4.° 211.—Perdón publicado por mandamiento de la S. C. R. majestad del rey nuestro señor en la ciudad de Zaragoza á diez y siete días del mes de Enero del año de 1592. Impreso con licencia ! del Excmo. Sr. D. Miguel Martínez de Luna, conde de Morata, lugarteniente y capitán general de S. M. en el presente reino de Aragón.» En Valladolid por Diego Fernandez de Còrdova, impresor del Rey nuestro señor. 4.° 212.—« De imitatione Christi.» Tomás de Kempis. Impreso en Ar¬ gentina. Año de 1587. Expositor; Sr. D. Antonio Vives 213-218.—Los manuscritos arábigos siguientes: Tratado de lógica con comentarios de Husam-ed-din y notas marginales, siglo XVII. sala xxm Exposición de la máquina de lanzar (al aire) ó manual del tirador deballesta, por el Cheik Mohy-ed-din ben Abu Bequer. Autógrafo en Damasco el último día del mes de Dzulcadah del año 1095 (1684 de J. C.) Devocionario del siglo XV, manuscrito en letra africana. Parte de los Prolegómenos de Aben Khaldun, en letra siria del siglo XVII. Expositor: Sr. Don Francisco Rozabal 217.—Crónica del rey Don Jaime I de Aragón, por Ramón Munta¬ ner. Barcelona, de Jaime Cortey. Año de 1562. en casa 218.—Un tomo de cartas reales, encuadernado en pergamino, con autógrafos del Rey Don Carlos 11 y de la Reina Regente su madre. 219.—Un tomo encuadernado que contiene entre otras obras «El libro XX de la segunda parte de la general historia de las In¬ dias, por Gonzalo Fernández de Oviedo.» Impresa en Vallado- lid por Francisco Fernández de Còrdova. Año de 1557. Expositor: Sra. Doña Antonia Fames de Rozabal 220.—Album de dibujos. 221.—Album de grabados. Expositor: Sra. Doña Magdalena Alvarez 222.—Libro de grabados. Expositor: Excmo. Sr. Marqués de Alcañices, Duque de Sexto 223.—Temo de terciopelo encarnado y bordado, con el escudo de la Casa de la Cueva: pertenece al colegio de Nuestra Señora de la Presentación (Madrid). 224.— Cristo de marfil en cruz de ébano. 225.—Cruz de cristal de roca labrada, con anillas de bronce, base elipsoidal. *« EXPÒSIOIÓN HISTÓRICO-EUROPEA 225 (bis.)—Qqs candeleros de cristal de roca labrada, base elipsoidal y prisma exagonal. 226.—Relicario en forma de retablo con placas de ágata, columnas de la misma materia, esmaltes azules y una cruz del Renaci¬ miento. 227.—Pila para agua bendita, de bronce, con Virgen y un niño una sobre una media luna, flanqueado de dos ángeles. 228.—Niño de marfil con una corona en la mano. Siglo XV. 229.—Corazón de boj con relieves, representando de un lado á Cu¬ pido con arco y flecha, y al otro lado una mujer con un corazón ardiendo en la mano. 230.—Bandeja de plata, de 1731; lleva la marca del platero. 231.—Cuadro de cobre adornado de coral; en el centro una Virgen dentro de una elipse: perteneciente á Ntra. Señora de la Portería de Avila. 232.—Dos albas de encaje finísimo, de Ntra. Señora de la Portería Siglo XVIII. de Avila. 233.—Seis cabezas de relieve en marmol. Siglo XVII. 234.—Organo con caja de concha, procedente de Ntra. Señora de la Portería de Avila. 235.—Casulla de raso grana con bordados de flores y hojas de la misma pertenencia. Casulla de terciopelo grana con aplicaciones y bordados en oro y sedas. Idem, id. Casulla de raso verde con flores, hojas, canastillos y fuentes. Idem, id. 236. —Cruz de altar de balustrade, con chapas de mármol sanguí¬ cuatro estatuitas doradas y plateadas. neo, y 237.—Placa de plata repujada con marco de ébano representando la muerte de un guerrero. Siglo XVI. Idem. id. Otraplaca de plata repujada, que representa la batalla en que Josué hizo detener el curso del sol. Idem, id. 238.—Cajita rectangular de tapa semicilíndrica de madera, recubier¬ ta de plata con dos escudos. 239.—^Jarroncito de vidrio napolitano. 240.—Niño de marfil. 241.—Caja de concha con incrustaciones de plata. 242.—Candelero de bronce con adorno de corales. sala xxm 243.—Arqueta de madera chapeada de concha y plata. Pertenece á la iglesia parroquial de Cadereita (Navarra). 344.—Dos jarrones de Talavera con pinturas. 245.—Tapices y reposteros que adornan toda la sala. Los tapices son de Bruselas y los reposteros italianos. Los primeros proce¬ dentes de la casa de los Ralbases y los otros de la de Albur¬ querque. Expositor: Exmtos. Sres. Condes de Superunda 246-247 —Treinta y cuatro piezas de antigua Talavera, de las cua¬ les son ocho jarrones de colores, cuatro cuencos de color, ocho jarrones blancos y azules, un cuenco de los mismos colores, una jarrita blanca y azul, dos conchas de azul y blanco, ocho platos redondos de varios colores y dos platos ochavados tam¬ bién de colores. Ocupan dos vitrinas murales. Expositor: Sr. Don José Camelo 248.—La Virgen con el Niño, escuela de Vinci: en tabla. 249.—Sacra Familia, atribuida al Parmesano; en tabla. Expositor: Sr. Don Gabriel del Campo 250.—Cuadro en lienzo que representa la Virgen con el Niño en brazos. Expositor. Junta provincial de Zamora 251 .—El Descendimiento: pintura en tabla de la primera mitad del siglo XV.- Expositor: Sr. Don Blas González Garda (Valladolid) 252.—^La Virgen con el Niño; pintura en cobre. Expositor: Sra. Doña Josefa Fiol 253.—Retrato pintado en lienzo. EXPOSICIÓN HISTÓEIOO-EUROPEA Expositor: Sr. Don Joaquin Castellà 254.—La Virgen, el Niño, San José y Santa Ana, boceto á claro oscuro, en tabla: atribuido por algunos á Andrea del Sarto. Expositor: Sr. Don Ricardo Hernández 255.—Tríptico de Escuela alemana, siglo XVI. Expoitor: Sra. Doña Cecilia de Elias 256.—El Nacimiento del Señor, pintura en tabla. 257.—La Magdalena, pintura en lienzo. Expositor: Excma. Señora Doña Maria del Carmen Fernández de la Hoz de Buergo 258.—La Magdalena, pintura en lienzo. Expositor: Sr. Don Luis de Ezpeleta 259.—La caída de Jesús con la cruz á cuestas: cuadro en tabla. Expositor : Sr. Don Manuel Lop y Pep 260.—Un tablero con los siguientes objetos: Crucifijo de madera; tablita con la imagen del Salvador; esmalte del siglo XVI re¬ presentando la flajelación; medalla con el busto del emperador Carlos V, en bronce; cuatro clavos artísticos de la misma mate¬ ria del siglo XVI y otro con el monograma de Jesús. Expositor: Sr. Don Mariano Martinez del Rincón 261.—Cofre hispano-árabe forrado de cuero bordado. SALA xxra Expositor: Sr, Cura párroco de la Misericordia de Alicante 262.—Cuadro que representa la Virgen y el Niño en brazos, en ta¬ bla. Siglo XVI. Expositor: Sr. D. José M. Aguado y de Rojas 263. —Boceto del cuadro de 1^ Lanzas, de Diego de Velázquez. En opinión de algunos críticos es el boceto original, pero otros lo niegan. Expositor: Sr. D. Antonio Castillo y Olivares 264.—La Virgen leyendo, cuadro al óleo. Expositora: Sra. Doña María Huidobro y Huidobro 265.—Casulla bordada con plata sobredorada en terciopelo encar¬ nado y picado. Fines del siglo XV. Expositor: Sr. D. Esteban López de Silva 266.—Placa de cobre dorado y repujado, que representa el bautis¬ mo del Salvador. Italiana. Siglo XVII. Expositores: Exentos. Sres. Cotides de Guaqui, Duques de Vista- hermosa 267. —Arca de hierro del siglo XVI, revestida en la parte interior de la tapa con unas chapas de hierro caladas y grabadas. Expositor: Sr. D. Manuel Pérez 268.—Clavicordio español, inventado por Fray Raymundo Trucha- do en el año de 1625. Lleva pinturas de la época en el interior de la tapa y es muy interesante por las circunstancias de su me¬ canismo, voces, etc. 269-270.—Dos grandes faroles de forma arquitectónica. Siglo xvn. EXPOSICIÓN HISTÓBIGO-EUEOPEA Expositor: Sr. D. Felipe Jiménez Plaza 271 —La . Virgen de la Manzana; pintura en tabla. Expositor: Sr. D. Manuel Pérez 272.—-Un libro compuesto de 33 fragmentos de hojas de pergami¬ no del siglo Xni al XIV, con curiosas miniaturas de la época y canto llano, escrito pentágramas de cuatro líneas. en 273.—Libro de canto llano, impreso en Toledo en 1563. 274.—Libro de horas de fines del siglo XV, impreso sobre vitela en Francia, con grabados é iluminaciones de la época. 275.—Cruz de cristal de roca de una pieza, con remates de plata dorada. 276.—Esmalte del siglo XVI, que representa un paisaje de la Pa¬ sión de Jesucristo y un pequeño paño bordado en colores. Atri¬ buido á Fierre Raymond. 277.—Azulejo escudo de armas. con 278.—Libro de Fábulas, impreso en 1482. 279-—Biblia ilustrada con grabados, impresa en París en 1560. 280.—Dos encuademaciones ó cubiertas de libros del siglo XV. 281.—Libro de Numismática, con grabados de familias romanas, impreso en Roma el año 1577. 282.—Libro de las familias romanas que constan en las medallas, según Nicolás Antonio. 283.—Una carta ejecutoria. 284.—Sentencia y carta ejecutoria de hidalguía de Rodrigo Seda- no. Año 1567. 285.—Colección de encajes. Expositores: Excmos. Sres. Marqueses de Mondéjar 286.—Cuadro en tapiz que representa un Ecce-Homo, con caballete. Autor, Antonio Castro. 287.—Espada regalada por Inocencio VIII al Conde de Tendilla, con la empuñadura y vaina de plata sobredorada, calada y con SALA xxm esmaltes, y jubón que llevaba aquel magnate en el sitio de la Goleta. 288-—Daga del mismo con empuñadura de hierro. 289-—Mandoble de combate, de hierro cincelado, del mismo mag¬ nate. 290.—Título de Marqués de Adege, con ricas tapas de plata dora¬ da y sello real. 29 I.—En una vitrina central los siguientes documentos originales: Instrucción dada por los Reyes Católicos al Conde de Tendi- 11a y á D. Juan Gayano en asuntos relacionados con los Reyes de Nápoles, sus hermanos. 8 de Febrero de i486. Tres cartas de los Reyes Católicos á su Embajador en Roma, el Conde de Tendilla, fechadas respectivamente en Córdoba á 13 Mayo i486, Marzo 1487, y Málaga, 2 Junio 1487. 21 Carta de losReyes Católicos á Francisco de Coalla, ordenan¬ do preste juramento en presencia de Pedro Rojas con motivo de la toma de Granada. Granada, 20 Febrero, 1492. Merced hecha por los Reyes Católicos al Conde de Tendilla D. Iñigo López de Mendoza de la fortaleza de Bidataubin de Granada. Córdoba, 29 Mayo, 1492. Tres cartas de los Reyes Católicos á su Embajador en Nápo¬ les, fechadas respectivamente en Tortosa, Almazán y Toledo, á 7 Enero, 1496, 26 Mayo, 1496, y 12 Mayo, 1492. Merced hecha por los Reyes Católicos á D. Iñigo López de Mendoza, Conde de Tendilla, de la Capitanía general de Grana¬ da y Ocaña. 4 Marzo, 1499. Merced hecha por los Reyes Católicos al Conde de Tendilla, Capitán general de Granada, del oficio de Regidor de la Ciudad, Granada, 11 Octubre, 1501. Carta de la Reina Doña Juana confirmando al Conde de Ten¬ dilla la merced de Capitán general del reino de Granada. Bur gos, 3 Noviembre, 1506. Cédula de la Reina Doña Juana nombrando Capitán general del Reino de Granada á D. Iñigo López de Mendoza. Burgos, 12 Agosto, 1512. Cédula del Emperador Carlos V, haciendo merced al Conde de Tendilla de la fortaleza de Peza y su Tenencia. Valladolid, 14 Mayo, 1542. Rey D. Carlos I, nombrando á D. Iñigo López de Cédula del Mendoza, Conde de Tendilla, Capitán de cien lanzas ginetas de la Capitanía de Granada. Valladolid, 14 Mayo, 1542. EXPOSICIÓN mSTÓBICO-EUEOPEA Título de Capitán general del Reino de Granada á favor del Conde de Tendilla, expedido por el Rey D. Carlos I. Palamós, 4 Mayo, 1543. Título de Capitán general del reino de Granada, expedido á favor del Conde de Tendilla por la Princesa Doña Juana. Valla¬ dolid, 8 Agosto, 1556. Cédula del Rey D. Felipe II, nombrando Capitán de cien lan¬ zas ginetas de la Capitanía de Granada á D. Luis Hurtado de Mendoza. Madrid, 2 Marzo, 1562. Expositor : Excma. Sra. Doña Teresa Pierrard, viuda de De-Gregorio 292-293.—Dos floreros de Arellano. SâLA X,XI¥ Expositor:./^. Pedro Bosch 1.—Escuela de Rubens.—Retrato ecuestre de Felipe II. 2.—Atribuido á Carreño.—Retrato de Carlos II. 3.—Mazo.—Santa Clara. 4.—Tobar.— Sacra familia. 5.—Escuela de Morales.—Puerta decorativa; seis figuras. 6.—Giordano.—Tránsito de la Virgen. 7.—Tabla gótica. Una santa mártir. 8.—Idem id. La Visitación. 9.—Idem id. La Anunciación. 10.—Idem id. La Asunción. 11 .—Idem id. El Nacimiento. 12.—Escuela flamenca.—Tríptico. 13.—Giordano.—Alegoría de un combate. Í4.—Vander Weyden.—La piedad. — 15.—Atribuido á Hobbema.—Paisaje. 16.—Atribuido á Ruysdael.—Paisaje. 17.—Brueghel.—Virgen y Niño en orla de flores. 18.—Escuela italiana.— Ven'ns y Adonis. 10.—Escuela Brueghel.—Virgen y Ángeles. 20.—Antolinez.—Sacra familia. 21.—Bosco.—PMntasia. 22.—Bosco.—Fantasia. — 23.—Snyders.— Cacería. 24.—Escuela flamenca.—Bodegón. 25.—Idem id.—Idem. \ EXPOSICION HISTÓEICO-EUEOPEA 26.—Murillo.—San Antonio, orando. 27.—Vaccaro.—Magdalena. 28.—Tabla románica. Alegoría de la Paz. 29.—Rafael.—Sacra familia; que perteneció á la Galería de la réina Isabel Farnesio. 30.—Desconocido. —La Virgen, el Niño y Santa Isabel. 31.—Murillo.— Dolorosa. 32.—Atribuido á Vinci.—Magdalena. 33-—Sassoferrato y Arellano.—Virgen y orla de flores. 34-—Porbus.—Retrato de Dama. 35.—Zurbarán.—Sacra familia. 36.—Murillo.— San Diego de Alcalá. 37.—Escuela de Tiziano.—Retrato de Tiziáno y Violante. 38.—Tabla italiana. Asunto religioso. 39.—Atribuido á Piombo.—La mujer adúltera. 40.—Tabla italiana.—Adoración. 41.—Castillo.—Purísima Concepción. 42.—Tintoretto.—Asunto desconocido. 43.—Desconocido.—Santa Rosalía. 44.—Atribuido al Guercino.—^Jesús bendiciendo el pan. 45.—Escuela de Murillo.—Un Santo Anacoreta. 46.—Escuela italiana.—Familia de Jesucristo. 47.—Veroncs.—Retrato de Dama. 48.—Escuela flamenca.—Angeles adorando al niño Dios. 49.—Mueble de ébano con bronce. 50.—Idem id. id, 51. —Mueble de ébano bronce y con cristales pintados. 52.—Mueble de madera y concha con bronce. 53.—Un arcagótica de hierro. 54.—Arca gótica de madera tallada. ^ 55.—Idem, id., id. 56.—Idem, id., id. 57.—Arquita árabe. — 58.—Llamador de hierro, siglo XIII. 59.—Puerta de madera tallada, siglo XVII. 60.—Relieve de madera representando El Nacimiento, siglo XVI. sala xxiv 61.—Capa pluvial y dos dalmáticas. 62. —Una tira de terciopelo bordado. 63.—Arquita de plata, Renacimiento. 64.—Cajita de madera y marfil. 65.—Arma persa. 66.—Cuenco Talavera. 67.—Plato hispano-árabe. 68.—Plato italiano. 69.—Idem id. 70.—^Jarrón alemán, siglo XVI. 71.—Virgen de marfil, sentada, siglo XVII. 72.—San Antonio. 73.—Cajita con esmaltes. 74.—Jarroncito árabe. 75.—Virgen gótica de loza de Talavera. 76.—Tríptico de madera. El Calvario, siglo XVI. 77.—Frontal en terciopelo bordado, siglo XVII. 78.—Cuadrito de Van den Velde, un corderito. 79.—Paño de terciopelo cortado. 80.—Tira de terciopelo bordado. 81.—Tres tapices flamencos. Asuntos de la Historia de Vespasiano. 82.—Tapiz. 83.—Mesa española con hierros, siglo XVII. —— Expositor: Excmo. Sr. Marquès de Monistrol 84.—Un retablo de los llamados de batea, dividido en comparti¬ mientos de tabla pintada, 'siglo XV. 85-91.—Siete arcones del siglo XV y XVI. 92.—Un tríptico, escuela ú original de Van Eyk (con caballete). 93.—Un cuadro en tabla, original ó escuela de Van der Veyden. 94.—Otra tabla de H. Holbein. 95.—Un cuadro pintado en piedra. (Lapiz-lázuli.) 96.—Una tabla de escuela catalana del siglo XV. 97.—Un arcabuz todo adornado con marfil y figuras grabadas en el mismo. (Alemán.) EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA 98.—Una ballesta de la misma clase. 99.—Un báculo de marfil del siglo XV. Expositor: D. Luis de Navas 100.—La adoración de los Pastores, del Greco. 101.—El amor, de P. Veronés. 102.—Cacería, de P. de Vos. 103.—Bodegón, de Hedda. 104. —Tres tablas del siglo XV, que representan la Adoración de los Reyes. 105.—Retrato de Felipe IV, cuadro de Velázquez. Expositor: Excmo. Sr. Conde de San Rafael de Luyanó 106.—Un cuadro que representa Santa Cecilia, bordado en tapiz. (En caballete.) 107.—-Otro que representa la Virgen María, el niño Jesús y un án¬ gel. El autor es «Perugino.» Expositor: Excmo. Sr. Marqiiés de Flores-Dávila 108.—Un retrato pintado en tabla, original de Antonio Moro. 109.—Gran pila bautismal de loza, de forma octógona, estilo mudé- jar, del siglo XV,con escudos y emblemas religiosos, presentan¬ do los realces esmaltados en verde y en el interior sellada por impresión con una pequeña mano abierta repetida en relieve y con esmalte en los cuatro lados: lleva inscripciones con caractè¬ res góticos. El ancho borde está enriquecido por una greca mu¬ dé) ar de alto relieve. Expositor: Sr. D. Mariano Herttando 110.—Un cuadro de Ribera que representa á San Bartolomé. Expositora: Doña Elvira Alvarez il.—Mesa de mármol con taracea é incrustaciones, labor ñorentina. SALA XXR' Expoí-itor: Excmos. Sres. Condes de Supe7'iinda 112.—Escritorio con chapería de bronce grabado. Expositora : Doña Mercedes Puyade I 13.—Crucifijo tallado en madera y con la Magdalena á los piés; . ésta de época posterior. Expositor : Don Luis de Navas I 14.—Magdalena penitente; escultura en madera. Expositor: Don Efnilio Piorno I 15.—Escritorio adornado de incrustaciones de maderas finas re¬ presentando arabescos y perspectivas. Expositor: Exorno. Sr. Duqtie de Sexto, Marqíiés de Alcañices I 16.—Tapiz flamenco, siglo XVI, representando el triunfo de un general romano. i 17.—Cuatro tapices con las armas del Marqués de los Balbases general español del siglo XVU, al que pertenecieron. I 18.—Repostero heráldico sobre terciopelo rojo. SALA XXV Expositor: Excmo. Sr. Marqués de Castrillo Vitrina central primera 1.—Colcha de damasco azul, bordada en oro. Epoca de Carlos V. 2.—Tira de brocatel, forrada en seda, con flores de lo mismo. 3-—Espada de cazoleta en forma de concha. Siglo XV. 4.—Otra ídem id.Siglo XVI. 5.—-Cota de malla. 6.—Otra ídem. 7.—Ballesta de caoba. 8.—Otra ídem. 9.—Otra ídem, pequeña de acero. I O-—Ballesta completa con incrustaciones de marfil. I I.—Morrión cincelado con clavos dorados. Siglo XVI. 12.—Casco cincelado. Siglo XVI. 13.—Capacete de hierro con clavos dorados. 14.—Otro ídem id. id. 15.—Otro ídem id. id. 16.—Un bocado de piezas caladas. 1 7.—Rodela de hierro repujaba, formando medallones. Siglo XVI. 18.—Espada con guardamano calado, de principios del siglo XVII. 19.—Otra ídem de taza. 0.—Otra ídem de cazoleta en forma de concha. 2 I.—Media armadura cincelada. Siglo XV. 22.—Casco de torneo. Principios del siglo XV. 23.—Maza de armas acanalada, formada por planchas dentadas. EXPOSICIÓN HISÏÓRIGO-EUROPEA 24. — Hacha de armas de acero cincelado. 25.—Tronquete de montar ballestas. 26.—Otro ídem id. en forma de horquilla. 27.—Otro ídem id. id. 28.—Hacha de armas de forma de hierro de alabarda. 29.—Maza de armas, de forma de globo, con incrustaciones de plata. 30. —Otra ídem pincho é incrustaciones de oro en la base. con 3 I.—Maza de de hierro cincelado, con pinchos, en forma de armas pirámide cuadrangular. 32.—Maza de combate de hierro con inscripción de plata. 33.—Daga incrustada de piafa, de fines del siglo XVÍ. 34.—Daga de hierro calada, de fines del siglo XVI. 35.—Ballesta. Siglo XVII. 36.—Espada de taza cincelada. Siglo XVI. 37.—Espada. Siglo XVI. Vitrina central segunda 38.—Media armadura cincelada. Siglo XVI. 39.^—Casco de torneo de empavonado, con labores cinceladas acero en oro, de fines del siglo XVI. 40.—Casco borgoñeta de hierro repujado. Siglo XVI. 41.—Modelo de cañón de bronce con su cureña de madera de nogal chapeada. Siglo XVII. 42.—Otra ídem id. id. 43.—Trofeo de tres espadas con cazoleta calada y rompe puntas. 44.—Idem de tres montantes lisos. Siglo XV. 45.—Idem de tres espadas con cazoleta calada. Siglo XVII. 46.—Idem de dos espadas, una con cazoleta y otra cincelada. 47.—Idem de dos espadas con cazoleta cincelada. 48.—Idem de dos espadas, una con cazoleta lisa y otra cincelada, con la cruz de Calatrava. 49.—Idem de dos espadas, con guarnición de lazo, una dorada. 50.—Un par de pistolas con cañón cincelado y chapeadas de oro y plata, repujadas. Siglo XVII. SALA XXV 51.—Un par de espuelas de hierro cincelado. Siglo XVI. 52.—Un par de estribos de hierro cincelado en forma de hojas. Si¬ glo XVI. 53.—Un par de estribos árabes cincelados y dorados. Siglo XVI. 54.—Bocado de hierro y casquillo de bronce. Siglo XV. 55.—Puiial de hoja calada. Siglo XIV. 56.—Hierro de alabarda labrado. Siglo XVII. 57.—Hacha de armas, de forma romana, con boca cincelada. 58.—Otra ídem con mango cincelado. 59.—Trofeo de dos espadas, puñal y daga. 60.—Otro ídem de dos espadas, cuchillo de monte y daga. 61.—Hacha de armas con labores de plata cinceladas. 62.—Otra ídem con labores á cincel, representando episodios ci¬ negéticos. 63.—Hierro de alabarda, labrada á cincel, con una inscripción en castellano antiguo. Siglo XIV. 64.—Hacha de combate con incrustaciones de oro, rematando con la figura de un gallo. 65. —Otra ídem con labores también doradas. Vitrina tercera 66.-—Caja de madera con incrustaciones de marfil y relieves de la misma materia. Siglo XV. 67.—Pequeña escultura de mujer acostada, en marfil, le faltan las piernas. 68.—Cerradura gótica, con llave de hierro cincelado. Siglo XV. 69.—Cerradura gótica, con llave de hierro cincelado. 70.—Jarro de plata del siglo XV. 71.—Otro ídem. 72.—Cofre de ébano con chapa de plata repujada. 73.—Estatua de madera de San Miguel Arcángel, de gran tamaño; le falta un brazo. Siglo XV. 74.-—Perfumador pequeño de plata dorada repujada. Siglo XVII. 75.—Pequeña paz de esmalte azul, de cobre esmaltado, represen¬ tando la Anunciación. Siglo XVI. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA 76.—Pequeña arquita de hierro, con cerradura de hierro gótica, siglo XIII, con figuras de hierro forjado. 77.—Crucifijo de plata dorada, sobre placa, representando el Cal¬ vario.Siglo XVI. 78.—Fragmento gótico de marfil. Siglo XV. 79.—León gótico de marfil. Siglo XV. 80.—Caja grande de marfil y madera, con incrustaciones y figuras^ alegóricas. 81.—Cerradura gótica de hierro. Siglo XIII. 82.—Cuatro platos de cobre repujado. Siglos XIV y XV. 83.—Llave grande de hierro con los atributos de la Inquisición. Siglo XVI. 84.—Relicario de cristal de roca con marco y cadena de plata. 85.—Cuadro de madera con nueve esmaltes, representando escenas de la Pasión. Siglo XVI. 86.—Placa de marfil, con el Calvario grabado. 87.—Dos de relicario de plata marcos repujada y labrada. 88.—Dos ídem id. id. ' 89.—Relicario de plata dorada con el Crucificado, y al reverso la Virgen y el Niño. 90.—Pilas de agua bendita en plata sobre marco del mismo metal. 91.—Recipiente de incensarlo de plata repujada. Siglo XVI. 92.—Pequeño crucifijo bizantino de chapa de cobre esmaltado. 93.—^Jarro de plata dorada con su bandeja. Siglo XVI. 94.—Virgen de plata repujada con el Niño en brazos. Siglo XVI. 95.—Hostiero de plata agallonada. Siglo XVI. 96.—Una dalmática de terciopelo grana, bordada en oro, con dos medallones en sus centros y dos imágenes tejidas sobre fondo de oro. 97.—Cuatro centros de casulla de terciopelo rojo, bordado en oro;, medallones en el centro. Siglo XVI. 98.—Cuatro tiras de casulla bordadas en forma de medallones. 99.—Dos bandas de capa pluvial tejidas en oro en terciopelo rojo, formando medallones. Siglo XVI. í 00.—Tapete de mesa credencia de felpa, bordado en sedas de co¬ lores. Siglo XVI. I o I.—Estandarte bordado en oro sobre fondo de damasco crema. SALA XXV 102.—Casulla de damasco crema con centros de raso bordados en oro, y en cada uno un medallón tejido sobre sedas y oro. Si¬ glo XVI. 103.—Frontal de terciopelo rojo, bordado á realce, con cuatro me¬ dallones y columnas los intermedios. Siglo XVI. en 104.—Dos collarines de dalmática de terciopelo rojo, bordado á realce, con un medallón en el centro, tejido en oro y sedas. Si¬ glo XVI. Vitrina cuarta 105.—Incensario gótico de cobre. 106.—Arca gótica de hierro forjada del siglo XV. 107.—Naveta de plata del siglo XVII. 108.—Pequeña Virgen de madera con el niño Jesús en brazos. Si¬ glo XVII. 109.—Naveta de plata del siglo XVII. 110.—Caja de madera con relieves, representando luchas primitivas. En la tapa una pequeña escultura que parece ser la estàtua de Cleopatra. Siglo XVI. 111. —Incensario de metal. Siglo XIII. 112.-—Arqueta de hueso con atributos de caza en relieve, de hueso y madera. Siglo XV. J13.—Libro de milagros de los santos en verso provenzal y con pin¬ turas alegóricas, en pergamino. Siglo XIII. 114.—Arqueta de alabastro con guarnición de hierro dorado. Si¬ glo XVI. 115.—Virgen bizantina de madera tallada y estotada. Siglo XIII. 116.—Arca gótica de madera chapeada de hierro cincelada. Siglo XV 117.—Figura de madera con movimiento mecánico. Siglo XVII. 118.—Cabeza de talla de un Apóstol, tamaño natural. Siglo XVI. 119.—Arqueta de madera y cuero de Córdoba con zunchos de hie rro. Siglo XV. 120.—Virgen con el Niño, en cobre fundido. Siglo XVII. 12!.—Hostiero de plata gótico. Siglo XV. 122.—Incensario gótico de cobre. Siglo XV. 123.—^Jarro de plata, liso. Siglo XVI. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUEOPEA 124.—Ocho remates de cruz en plata dorada representando varias figuras. Siglo XVI. 125.—Cuatro tiras de capa pluvial con medallones bordados. Si¬ glo XVI. 126.—Idem id. id. id. 127.—Cuatro collarines de dalmática bordados en oro y sedas sobre fondo rojo. 128.—Un frontal con cuatro alegorías bíblicas tejidas en oro y plata. 129.—Un dosel de raso azul bordado en oro con un medallón en el centro. Expositor : Sr. D. Nemesio Ortiz Villajes 130.—Mueble bargueño. Siglo XVI. Expositor: Sr. D. Luciano Boada 131.—Bargueño del siglo XVI. Expositor: Sr. D. Enrique Mansberger 132.—Bargueño antiguo con catorce cajas pintadas, por Francisco Ribalta. Expositor: Sr. D. Agusím Ceinos García 133.—Arca de madera de fines del siglo XV ó principios del XVI. Estilo mudejar. Expositor: Excma. Sra. Marquesa de Villamejor 134.—Arca tallada del renacimiento. 135.—Otra id., gótica. 8AXA XXV Expositor : Sr. D. Isidro Nüñez de Prado 136.—Cuadro en tabla que representa dos figuras de mujer y ele¬ mentos de naturaleza muerta. Año 1556. 137.—La Anunciación, cuadro del siglo XIV, obra que se cree del Beato Angélico ó de su escuela. Expositor : Sr. D. Fernando Alvarez Guijarro 138.—Arca de madera tallada. Siglo XIV. 139.—San Juan Bautista sanando enfermos, pintura en tabla. Si glo XIV. 140.—Predicación de San Juan Bautista, pintura en tabla. Siglo XIV, 141.—San Juan Bautista, resucitando muertos, id. id. 142.—Presentación de la cabeza del Bautista á Herodes, id. id. 143.—Ecce-Homo, pintura sobre tabla. Siglo XV. Expo.sitOR: Sra. Doña Maria Amerigo 144.—La Adoración de los Reyes, pintura sobre tabla. Siglo XV. 145.—La Asunción de la Virgen, pintura sobre tabla. Siglo XIII. 146.—La Virgen con el Niño en brazos, en lienzo, original de Tobar. 147.—El Señor crucificado con la Magdalena al pié de la Cruz, en lienzo, atribuido á Murillo. Expositor: Sr. Don Mateo Sarrasqueta en la Cruz, en tabla. Siglo XVI. 148.—Cristo 149.—Descendimiento del Señor, en tabla. Siglo XVI. Expositor: Sr. Don Ricardo Hernández 150.—Adoración á la Virgen y al Niño, tabla, escuela de Brujas. Siglo XV. EXPOSICIÓxN HISTÓKICO-EUEOPEA 151.—Triunfo de la religion cristiana sobre el paganismo, tabla. 152.—La Virgen y el Niño, con un pajarito, escuela flamenca. Si" glo XVI. 153.—La coronación de la Virgen, tabla. Siglo XVI. 154.—El Niño acariciando á la Virgen, tabla. 155 .—Tabla pintada donde se ven unos hombres en actitud de bañarse, otro cazando ánades, un monje salvando á un niño y dos monjas en una celda. 156.—San Jerónimo, tabla, atribuida á Holbein. 157.—La misa de San Gregorio, tabla. Siglo XVI. 158.—La Virgen el Niño con y San Juan, cuadro en lienzo. Expositor: Excmo. Señor Marqués de Perales 159.—Retrato de Carlos II, original de Juan Carreño, en lienzo. leo .—Retrato de Doña María Ana de Austria, madre de Carlos II, original de Juan Cerreño. I 61.—Una cacería, original de Fyt, lienzo. 162.—Otra cacería, id., id. Expositor: Excmos. Señores Condes de Superunda I 63.—Cuadro del Divino Morales, representando al Señor con la Cruz á cuestas, la Virgen y San Juan, tabla. 164.—San Martín y Santa Bárbara, tabla del siglo XV. ' Expositor: Excmos. Sres. Duques de Medina de Rioseco 165.—Nuestra Señora con Jesús, muerto en sus brazos, tabla de la escuela alemana. 166.—Tríptico en tabla, del año 1533, representando en el centro á la Santísima Virgen teniendo en sus brazos al Divino Niño Jesús, yá su lado San Francisco de Asís, que les muestra sus manos lla¬ gadas. En sus puertas se ve á la derecha un Apóstol y un Papa, y á la izquierda á Santa Catalina y una señora devota; escuela alemana. 167. La Sagrada Familia con Sanjuan, tabla, escuela alemana. sala xxv Expositor: Sr. Don Eduardo Reyes Prosper 168 .—-Nuestro Señor Jesucristo después del Descendimiento, tabla gótica. Siglo XIV. Expositor: Sr. Don Lino Zaldivar 169-170-171.—Tres tablas representando la Pasión de Ntro. Señor Jesucristo, siglo XV; proceden de Oña. 172.—Una tabla representando un Santo en oración, Siglo XVI; de igual procedencia. 173-174-175.—Tres tablas representando la Sacra Familia; de igual época y procedencia. Expositor: El Colegio de San Isidoro en Madrid 176.—Retablo gótico. Siglo XIV. 177.—Retablo gótico con tallas de su época. Idem, id. Expositor: Sr. Don José Cortijo y Simón 178.—La Virgen con el Señor, tabla. Siglo XV. 179 al 190.— Un apostolado compuesto de doce tablas pintadas. Expositor: Sr. Don Manuel Pérez 191 .=:E1 Descendimiento de Jesús de la Cruz; relieve enmadera. Siglo XV. 192 .—El bautismo de Jesucristo por San Juan; relieve en madera. Siglo XVI. 193.—La aparición de Jesús á los Apóstoles; relieve en madera" Siglo XVI. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUBOPEA Expositor: Sr. Don José Jiménez Navarrete 194.—San Agustín, original de Murillo. 195.—Niño dormido, original de Zurbarán. 196.—Ecce-Homo atribuido á Murillo. 197.—Otro, id. 198.—Un crucifijo grande, id. 199.—Otro, original de Meneses. 200.—Custodia con ángeles en adoración, original de Zurbarán. 201. —La Magdalena, original de Antolinez. 202 al 207.—Seis cuadros, originales de Morales, representando la Pasión y dos ángeles. Debieron formar un retablo. Expositor: Sr. Don Ricardo Blanco Asenjo 208 .—La Virgen con el Niño; pintura en tabla de la escuela italia¬ na. Siglo XV. 209 .— Busto de Dolorosa; pintura en tabla, escuela antigua de Cas¬ tilla. En el Museo del Louvre hay una copia de esta tabla. Expositor: Sr, Don Florentino Domínguez 210.—Cuadro entabla que representa un pasaje de las Sagradas Escrituras. Siglo XVI. Expositor: Sr. Don Domingo García Soldevilla 211.—Jesús en el sepulcro; pintura en tabla. 212.—La Virgen con el Niño; pintura en tabla. 213.—La Virgen con el Niño al pecho; pintura en tabla. 214 .—La toma de hábito de Santa Clara, por Villavicencio; escue- la sevillana. Expositor: Sra. Doña Cecilia de Elias 215.—Un cuadro en lienzo que representa tres cabezas, escuela de Ribera. sala xxv Expositor: El Director del Instituto de Segunda Enseñanza de Zamora 216.—El descendimiento del Señor: pintura en tabla. Expositor: Jtmta Provmcial de Zamora 217.—San Benedicto; pintura en lienzo. 218.—Pintura en que se representa un milagro. Expositor: Sr. Dojt Afitonio Pareja y Serrada 219.—San Jerónimo en meditación; en lienzo, atribuido á Ribera. Expositor: Sr. Don Manuel Eernández Villavicencio 220.—San Antonio Abad, lienzo atribuido á Zurbarán. 221.—Santa Isabel lavando á los pobres; atribuido á Murillo ó á su escuela. Expositor. Sra. Doña Josefa Fiol de Pujol y Camps 222.—Niño dormido; lienzo atribuido á Murillo. 223.—Ecce-Homo, atribuido á un discipulo de Leonardo de Vinci. 224.—Sacra Familia; tabla, escuela flamenca. Expositor Sr. Don Rafael García Palència 225.— Crucifijo, esculpido en madera, tamaño casi natural. Siglo XV. 226.—Templete tallado de madera, que representa á San Ildefonso. Siglo XVI. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUPOPEA 227.—La Virgen de la Piedad, tabla de escuela española. Siglo XV. 228. —-Escultura que representa á San Miguel. Siglo XV. 229.—Tabernáculo gótico- con tallas y tres tableros pintados repre¬ sentando el Señor, la Virgen y un ángel. ExposíTOR: Sr. D. Bonifacio Sáenz 230.—Tabla gótica con San Miguel en el centro. 231-234.—Cuatro columnas de hierro repujadas formando figuras mitológicas y bichas, pintadas y doradas, de la buena época del Renacimiento. 235.—Estatua en piedra blanca de un Obispo. 236.—Atril grande de hierro. 237.—Candelero ó cirial de hierro; descansa sobre un pie con cuatro remates, y en la parte superior tiene una especie de farolillo. 238.—La adoración de los Reyes Magos, pintura en tabla; si¬ glo XVI. 239.—Una comunidad de frailes; tabla gótica. Expositor: Sr. D. Nicolás García 240-41.—Dos candeleros ó tepeblarios de hierro, góticos. Expositor: Sr. D. Antonio Rubio 242.—Ecce-Homo, pintura al óleo. Expositor: Sr. D. Manuel Calmuntia 243.—Bajo relieve en madera dura, que representa á Santo Tomé metiendo el dedo en la llaga de Jesús; siglo XV. Expositor: Sr. D. Rafael Delgado Monreal 244.—La Virgen. Cuadro en tabla; siglo XV. sala xxv Expositor: 245.—Ecce-Homo, pintura en lienzo. Expositor: Sr. D. Enrique Pla Martínez 246.—La Dolorosa, pintura de lienzo; siglo XVI. Escuela del Ti- ciano. Expositor: Sr. D. Mariano Garda Sastre 247.—El descendimiento. Pintura en tabla. Expositor: Excmo. Ayuntamiento de Segovia 248.—Tríptico en madera representando la Adoración de los pas¬ tores. 249-250.—Dos frontales de altar en cuero de Córdoba pintados y dorados con dibujos de pájaros y flores, con sus marcos de ma¬ dera tallada en hueco y dorada; siglo XVIII. Expositor: Sr. D. Joaquin Castellà 251.—Tabla pintada al óleo, que representa á un Santo diciendcr misa arrodillado en acto de ofrecer la Santa Forma al Señor, que se le aparece en el fondo al pie de la Cruz, con otras imᬠgenes representadas. 252.—Cuadro al óleo en tabla, que representa en el centro á Jesús de pie con las manos sobre la cabeza de un Santo,' al parecer, San Jerónimo; á la izquierda la Virgen, arrodillada delante de un reclinatorio, en el que hay un libro abierto, detrás una Santa, á la derecha el Bautista, de pie, en el fondo varias figuras. 253.—Cuadro al óleo en cobre, que representa una Virgen con un niño. Escuela holandesa. 254.—Tabla que representa la Virgen y el Niño sobre las rodillas, San Juan, y sobre platito y una navajita; por la una mesa un parte superior figura ovalada. Escuela alemana. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUEOPEA Expositor: Sr. Don Antonio Pérez Cosío 255.—Busto del Salvador, pintado en tabla, atribuido á Morales. Expositor: Excmo. Señor Vizcofide de Irueste 256-257.—Dos tablas góticas, apaisadas, de dos cuerpos cada una, con asuntosreligiosos. 258.—La Virgen con el Niño al pecho, pintura en tabla. 259.—La Virgen con el Niño, que indica con el dedo la boca de la madre, pintura en tabla. 280.—San José, la Virgen y el Niño en el establo. Autor Luini. 26 I.—Florero de Arellano, 1646, con un grupo de niños en el cen¬ tro, firmado F.'=° Camilo F.<=° AO: 1646. 262.—Cuadro que representa á San Antonio de Pádua. 263.—Un tríptico pintado en tabla con el camino del Calvario, la Crucifixión y el Descendimiento. 264.—La Virgen y el Niño tienen un pájaro en la mano: cuadro del siglo XV, en tabla. 265. —La Virgen con el Niño jugando con San Juan en brazos de Santa Inés y un ángel á la izquierda: pintura en tabla. Expositor: Sr. D. Aureliano Beruete 266.—Retrato del Cardenal D. Pascual de Aragón, pintado en lien¬ zo por D. Juan Carreño de Miranda. Expositor: Sr. Don Miguel Moreno y hennayias 267.—La Virgen con el Niño en brazos: pintura en lienzo atribuida á Murillo. Expositor: Sr. D. Angel Gavera 268.—Cristo yacente, de marfil. sala xxv Expositor: Sr. D. Antonio del Castillo-Olivares 269.—Tríptico de Gaspar de Becerra: pintura en tabla. 270.—Sacra familia, en tabla de Lucas de Leiden. Expositor : Sr. D. Francisco Durán 27 I.—La Santísima Trinidad, tríptico pintado al óleo sobre tabla. 272.—La Pasión del Señor, pintura al óleo sobre tabla, siglo XIV, escuela alemana. 273.—La Conversión de San Pablo, pintura al óleo sobre lienzo, es¬ cuela veneciana. Expositor: Sr. D. Juan de Labaig 274.—La Virgen con el Niño, pintura en tabla, siglo XV. Expositor: Sr. D. Antonio Ramírez Campos 275.—Tríptico pintado en tabla que representa el Descendimiento del Señor. Expositor: Sr. D. A. Ramirez Campos 276.—Tríptico que representa á la Virgen con el Niño Jesús, San Juan Bautista, San Antonio Abad y otro Santo. , Expositor: Sr. D. Manuel López 277.—Crucifijo, pintado en tabla. Expositor: Sr. D. Abraham Carbajal y Eraso 278.—Cuadro en cobre que representa á San Isidro Labrador. Si¬ glo XVI. 279.—La Soledad, cuadro en tabla. EXPOSICIÓN HI8TÓRIC0-EUK0PEA Expositor: Señora viuda de D. Luis González 280.—Un cuadro al oleo en tabla, que representa una escena de la historia de Scipión. Siglo XVI. Expositor: Sr. D. Daitiel García Alejo 281-286.—Maderas talladas del palacio que habitó el Duque de Béjar cuando Toledo fué corte en el reinado del Emperador Carlos V. Expositor: Sr. D. Antonio Vázquez 287-288.—Dos cuadros de Alonso Cano que representan un Ecce- Homo y una Dolorosa. Expositor: Sr. D. Manuel Sigiietiza 289.—Cuadro al oleo, original de Pereda, figura tamaño natural; Representa á San Antonio de Fadua presentando el Niño, que tiene en sus brazos, á la Virgen que aparece entre un grupo de nubes. Expositor: Sr. D. Manuel Ortega 290.—Cristo atado á la columna, pintura en lienzo; 1637. Expositor: Exenta. Sra. Doña Teresa Pierrard, viuda de De- Gregorio 291.—Dos santos frailes en un mismo marco. 292.—La Virgen de la Manzana, escuela flamenca. 293.—San Bruno, por Carducho. Expositor: 5;*. D. Juan Keller y García 294.—Tríptico que representa la Adoración de los Santos Reyes, pintura en tabla, fines del siglo XV ó principios del siglo XVI. sala xx\' Expositor: 5r. D. César Blanco y Caberla 295. —Cuadro en tabla, pintura gótica; dicho cuadro fué hallado en una aldea inmediata á Moscou. Expositor: Sra. Doña Eloísa Iglesias de Vergaz 296.—-La Crucifixión de Jesucristo, en tabla, escuela de Van-Eyck. Expositor: Sr. D. Luis Lacau 297.—La Virgen y el Niño con un libro en la mano, en tabla. 298.—La Resurrección de Nuestro Señor, relieve en tabla. Expositor: Sr. D. Jidián del Pozo 300.—Lápida en relieve que representa una mujer con una cruz en la mano derecha, y en la izquierda un rosario y encima un rótulo formando círculo que dice: Absii gloriari nisi in cruce et eide P. XI. A sus lados hay dos escudos. Expositor: Sr. D. Fernando Martínez Checa 304-305. —Dós cuadros pintados en lienzo sobre tabla, con fondo dorado que representan, el uno un Santo con una Santa á cada lado, y el otro dividido en cinco partes, la Pasión y Muerte del Señor. Expositor: Sr. D. Francisco Brunet 306.—Mandoble de hoja flamíjera con el mango nielado en oro. Está en la vitrina primera con los demás objetos pertenecientes al se¬ ñor Marqués de Castrillo. nr Sí 4-.A V V "f í-t, ^ ^!r ^ V í ^2 Tm^' "" ..- -^ -....Í.S ^ f ' R%5 • '·^ rfí>"i .'^VÍS. i:..- > ■B^f* A ' - ;««. ' "T "" '^>¿7 -j-i^t^-" í V -í^ """ A> 'i ^ ^ V ^ i, Î? v?^' 7 "TV «-'H ïC^'. -, rl·-.í.i^í^·:^ :£®íí í'f^r •^evsí; Expositor: Sr. D. Angel Cerrolaza 1.—Tabla al óleo. Ecce-Homo; original del divino Morales. Alto, o,8i; ancho, 0,56. 2.—Tabla pintada al óleo. Tríptico; Felipe el Hermoso y su familia adorando á la Virgen; siglo XVI. Original de Rómulo Cincinato. Firmado. Alto, 0,69; ancho, 0,44. 3.—Tabla al óleo. Siglo XVI. Escuela flamenca. Alto, 0,62; an¬ cho, 0,43. 4-—Arca de hierro cincelada; siglo XVI. 5.—Tabla al óleo. San Jerónimo; escuela flamenca. Alto, 0,64; an¬ cho, 0,49. 6.—Pergamino con geroglíficos indios. Alto, 0,64; ancho, 0,72. 7.—Tabla al óleo. Santa Margarita, original de Berruguete. Alto, 1,49; ancho, 0,99. 8.—Tabla al óleo. La misa de San Gregorio; escuela española. Alto, 0,71; ancho; 0,82. 9.—Cobre al óleo. Una Virgen; escuela española. Alto, 0,17; an¬ cho, 0,13. 10.—Cobre al óleo. Jesús en el huerto; escuela española. Alto, 0,20; ancho, 0,15. 11.—Miniatura en marfil. Lucrecia Borgia? Alto, 0,16; ancho, 12. 12.—Lienzo al óleo. Judit presentando la cabeza de Holofernes al pueblo de Bettulia, original de Poussin. Alto, 1,18; ancho, 1,88. 13.—Lienzo al óleo. Una Virgen con el Niño, original de J. B. Mal- no. Alto, 0,55; ancho, 0,42. 14 .—Lienzo al óleo. Florero flamenco, original de Baptiste. Fir¬ mado. Alto, 0,58; ancho, 0,40. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA 15.—Lienzo al óleo. El Descendimiento; escuela italiana. Alto, 0,571 ancho, 0,44. 16.—Lienzo al óleo. Retrato de Sor Juana de la Cruz, escuela de Zurbarán. Alto, 1,07; ancho, 0,82. 17.—Lienzo al óleo. Arbol genealógico de la ascendencia del empe¬ rador Xicotencalt; 1523. Alto, 1,94; ancho, 1,19. Copia. 18.—Tabla al óleo. Pilatos presentando á Jesús al pueblo; escuela española. Alto, 1,20; ancho, 0,97. 19.—Lienzo al óleo. La Virgen de Guadalupe. Alto, 0,34; an¬ cho, 0,23. 20.—Lienzo al óleo. San Francisco en oración; escuela española. Alto, 0,34; ancho, 0,25. 21.—Lienzo al óleo. Jesús arrojando á los vendedores del templo, original de Vaccalo. Alto, 1,11; ancho, 1,70. 22.—Lienzo al óleo. Retrato de Hernán-Cortés, original de Cifuen¬ tes. Firmado. Alto, 1,90; ancho, 1,06. 23.—Tabla al óleo. Jesús bajó á los infiernos. Siglo XV; escuela es¬ pañola. Alto, 1,39; ancho, 1,00. 24.—Lienzo al óleo. Sacra familia; escuela española. Alto, 0,25; ancho, 0,35. 25.—Lienzo al óleo. Florero; escuela española. Alto, 0,27; an¬ cho, 0,39. 28.—Real cédula, firmada por Felipe II. Alto, 0,73, ancho, 0,56. 27.—Real cédula, en pergamino iluminado, firmada por Carlos V y Doña Juana. Alto, 0,73; ancho, 0,53. Imitación hecha por los indios mejicanos. 28.—Cobre al óleo. El triunfo de Pavía, original de Paulus. Fir¬ mado. Alto, 0,49; ancho, 0,65. 29.—Cobre al óleo. La coronación de la Virgen, original de Segis- mundus. Roma, 1603; firmado. Alto, 0,22; ancho, 0,16. 30.—I Jenzo al óleo. Un Obispo; escuela italiana. Alto, 0,32; an¬ cho, 0,25. 31.—Lienzo al óleo. Descubrimiento de América; escuela española. Alto, 1,17; ancho, 1,27. 32.—Lienzo al óleo. Jesús y la Magdalena en el huerto, original de Conrado. Alto, 1,85; ancho, 1,35. 33.—Cobre al óleo. Una batalla, original de Roustan; firmado. Alto, 0,33; ancho, 0,46. SALA XXVI 34.—Cobré al óleo. Una batalla, original de Roustan; firmado. Alto, 33; ancho. 46. 35.—-Tabla al óleo. Florero, original de Van-Son. Alto, 0,43; an¬ cho, 0,31. 36.—Lienzo al óleo. Un país, escuela de Poussin. Alto, 0,27; an¬ cho, 0,61. 37.—Lienzo al óleo. Un país, escuela de Poussin. Alto, 0,27; an¬ cho, 0,61. 38.—Lienzo al óleo. Ecce-Homo, original de Zurbarán. Alto, 0,78; ancho, 78. 39.—Cobre al óleo. La vida de la Virgen, original de Frank. Firma¬ do. Alto, 0,68; ancho, 0,54. 40. — Cobre al óleo. La vida de la Virgen, original de Frank. Firma¬ do. Alto, 0,68; ancho, 0,54. 41.—Lienzo al óleo. Adán y Éva en el Paraíso. Alto, 1,20; an¬ cho, 1,56. 42.—Lienzo al óleo. Retrato del guerrero Ruíz de Arcos, Alto, 2; ancho, 1,05. 43.—Lienzo al óleo. Retrato del guerrero D. Diego Gutiérrez de Ceballos. Alto, 2; ancho, 1,05. 44.—Cobre al óleo. La vida de la Virgen, original de Frank. Firma¬ do. Alto, 0,68; ancho, 0,54. 45.—Cobre al óleo. La vida de la Virgen, original de Frank. Firma¬ do. Alto, 0,68; ancho, 0,54. 48.—Lienzo al óleo. Los siete pecados capitales; escuela italiana. Alto, 1,36; ancho, 1,74. 47.—Lienzo al óleo. Retrato del guerrero D. Lope de Alarcón. Alto, 2; ancho, 1,05. 48.—Cobre al óleo. La vida de la Virgen, original de F"rank. Firma¬ do. Alto, 0,68; ancho, 0,54. 49..—Cobre al óleo. La Virgen el Niño y San Juan; escuela flamen¬ ca. Alto, 0,25; ancho, 0,20. 50.—Tabla al óleo. La Virgen dolorosa abrazando á Cristo muerto, de Lucas de Leiden? Alto, 0,i8; ancho, 0,17. 51.—Lienzo al óleo. San Ignacio de Loyola, boceto de Murillo. Alto, 0,72; ancho, 0,54. 52.—Lienzo al óleo. La Santísima Trinidad, boceto de Ribera; es¬ cuela española. Alto, 0,67; ancho, 0,54. exposición históeico-europea 53-—Cobre al óleo. La vida de la Virgen, original de Frank. Firma¬ do. Alto, 0,68; ancho, 0,54. 54.—Lienzo al óleo. Jesús saliendo del sepulcro ayudado por un Angel, copia de Alonso Cano. Alto, 0,68; ancho, 0,47. 55.—Lienzo al óleo. Diana sorprendiendo á Adonis dormido; es¬ ancho, 1,48. cuela italiana. Alto, 1,20; 56.—Lienzo al óleo. Retrato del guerrero D. Germán Martínez de Ceballos. Alto, 2; ancho, 1,05. 57.—Lienzo al óleo. Retrato del guerrero D. Gonzalo Ruíz de Ce¬ ballos. Alto, 2; ancho; 1,05. 58. —Lienzo al óleo. Doce escenas de la conquista de Nueva Espa¬ ña por Flernan Cortés, original de Cifuentes. Firmado. Alto, 0,38; ancho, 0,58; cada uno. 59. —Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. (Este boceto, y los 19 que se di¬ rán, son los que pintó para hacer los cuadros grandes que exis¬ ten en el Museo Nacional de Madrid, procedentes del de la Tri¬ nidad.) 00.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 61. —Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 62.—Lienzo al óleo. Cabaña, original de Orrente. Alto, 0,38; an¬ cho, 0,60. 63.—Lienzo al óleo. Un apóstol; escuela de Pereda. Alto, 0,80; an¬ cho, 0,60. 64.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, o,6ü; ancho, 0,48. 65.—Cobre al óleo. Sala de fumar para los monos, original de V. Vtrecht. Firmado. Alto, 0,23; ancho, 0,32. 66.—Cobre al óleo. Una barbería de monos, original de V. Vtrech. Firmado. Alto, 0,23; ancho, 0,32. 67.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 68.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 69. —Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 70.^—-Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. SALA XXVI 7 I.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 72.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 73. —Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto 0,60; ancho, 0,48. 74.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 75.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 76.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 77.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car* ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 78.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 79.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno, boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 80. —Lienzo al óleo. Historia de San Bruno. Boceto original de Car- ducho. Alto, 0,60; ancho, 0,48. 81.—Escritorio del siglo XVI, con pie de la misma época. 82.—Baúl de madera con incrustaciones. Perteneció, se cree, al cé¬ lebre cura Hidalgo. 83.—Tambor de un tronco de árbol, con geroglíficos, cubierto de pergamino. 84.—Arca de madera forrada declaveteada. cuero y 85.—Cofre de concha de carey con hueso. 86.—Baúl mejicano con listones de marfil. 87.—Tambor de madera. Perteneció á los indios. 88.—Un autógrafo de Bernardo de Toro. Año 1623. 89.—Un autógrafo de Bernardo de Toro. Año 1623. 90.—Un autógrafo de Bernardo de Toro. Año 1623. 9 I.—Once autógrafos. Tratan del misterio de la Inmaculada Con¬ cepción. Año 1561. 92,—Compendio y elogio de la muerte del Rey D. Phelipe II de fe¬ licísima memoria. Escrito por Antonio Pérez, estando en el Rei¬ no de Francia. Valladolid año 1650. 93.-Q. Horatii,.opera. Francofurti, Ch. Egenolphum, 1546- 8." EXPOSICIÓN HISTÓRIOO-EUROPEA 94.—Cartas amorosas de Boceado, Laudino, Spira, Tolomero, Anni- bal, Camilo y otros más. 95.—Explication de I'etendar de Edu Deffein des Queñas prises par les Vénitiens sur les turcos á le batalle devant Coron 1' an 1685; con muchísimos grabados. 96.—Propositioni, overo considerationi, in materia di cosi de Stato. 97.—Delia vita del Catholico. et potentissimo, D. Phlippo Secondo, D' Auftria Re delle Spagne. &. c. Descritta du Cesare Campana, nobile Aquilano.—Parte cuarta. 98.—Del theatro Universale de Prencipi, Et di tutte l'Historia del Mondo, di gio Nicolo Doglioni. 99.—Compendio delle Croniche della Citta de Como. Año 1619. 100.—Relatione del Regno di Congo, Regione dell' Africa. Tratta per Filippo Pigafetta. Roma 7 de Agosto de 1591. 101.—Estribo de hierro. 102.—Cristo de marfil con su cruz. 103.—Cruz bizantina esmaltada. 104.—Dos ídolos de piedra. 105.—Cobre al óleo. Uii retrato. IOS.—Un cuadro de bronce cincelado sobre lápiz lázuli; con ocho relicarios. 107.—Idolo de barro mejicano. 108.— Varios fragmentos antiguos de barro. 109.—Un cobre con marco de piedras duras, plata repujada y bron¬ cincelado, boceto escuela por Van Dyck. ce 110.—Reloj siglo XVII. Caja de ébano con esfera de cobre pintada al óleo. Ill .—Taza de pie y adornos de plata. coco con 112. — Espuela de hierro mejicana. 113.—Idolo de piedra antiguo. Encontrado en las escavaciones de un templo de los Trastcaltecas. 114.—Espuela de hierro mejicana. 115. —Taza de coco con pie y adornos de plata. 116.—Estribo de hierro mejicano. 117.—Hombrera de hierro. Atribuida á Hernán Cortés. 118.—Estàtua de bronce sobre pedestal de mármol. 119.—Trozo de obsidiana, que sirvió de pedestal al ídolo del número siguiente. sala xxvi 120.—Idolo de obsidiana de los Trastcaltecas. Encontrado enanas escavaciones, bajo el altar mayor de la iglesia de Harcalam. 121.—Cáliz de plata repujada. 122.—Crucifijo antiguo de marfil con cruz de palo santo. 123.—Tabla antigua tallada. 124.—Placa de cera en relieve. 125.—Un esmalte de Limoges sobre cobre de concha. con marco 126.—Casulla bordada de plata y oro. Bordado mejicano. Expositor: Excmos. Sres. Duques de Medina de Rioseco 127.—Tabla de la Escuela flamenca; retrato de dos niñas prince¬ sas, de las cuales la mayor lleva á la pequeña con andadores. Su autor, según unos, Alberto Cuip, y, según otros, F. Porbus. 128.— Retrato de PTlipe II, en tabla, original de Antonio Moro. 129.—Retrato de Doña María de Inglaterra, en tabla, original de Antonio Moro. 130.—Santa Rosalía, coronada de rosas, teniendo en la mano una vara de azucenas y una palma. Atribuido á Murillo. 131.—Tabla de la Escuela de Ferrara. Retrato de medio cuerpo de un caballero. Expositor; Sr. Marqués de Piedrabuena 132.—Cuadro en cobre que representa uno de los sentidos corpora¬ les: el gusto. 133.—Cuadro en cobre, que representa uno de los sentidos corpo¬ rales: la vista. Expositor: Excmo. Sr. Marqtiés de Heredia 134 — Retrato de un Cardenal, del Veronés. 135 — Retrato de Cardenal, del Greco. un 136 — Retrato de Cardenal, del Greco. un 137 — Retrato de Becerra, de Velázquez. 138 — Retrato de Luis Vives. EXPOSICIÓN HISTÓEICG-EURGPEA 139.—Un cuadro, de Guido Reñí. 140.—Un retrato de Cardenal. Expositor: Excmo. Sr. Vizconde de Irueste 141.—Retrato del hijo del Príncipe de las Torres. 142.—Retrato de Antonio Pérez. 143.—Retrato del Príncipe de las Torres, con el Toisón. Expositor: Sra. Doña Dolores Muñoz Amau 144.—La Adoración de los Reyes, de Lucas Jordán, en lienzo. Expositor: Sr. D. Antonio Benayas 145.—San Francisco de Asís, cuadro en cobre. Siglo XVII. 146.—San Basilio, cuadro en cobre. Siglo XVII. Expositor: Sra. Doña Mai-ía Ana Ajnérigo 147.—Retrato de la Infanta Doña Isabel Clara Eugenia, por Panto- ja de la Cruz. Expositor: Excma. Sra. Doña Teresa Pierrard viuda de De-Gregorio 148.—Músicos ambulantes, cuadro en lienzo. 149.—Jugadores de naipes, escuela italiana. 150.—La Virgen y el Niño, tabla pintada, italiana. 151.—Milagro de San Vicente, tabla por Juan de Juanes. 152.—Otro milagro de San Vicente, por Juan de Juanes. 153.—Milagro de San Vicente. 154.—Otro milagro del mismo santo. SALA XXVI 155-—Santa Catalina con una palma y una espada, cuadro en lienzo. 156.—Santa Constanza con una palma y un libro en una de las ma¬ nos, en lienzo. Expositor: Sr. D. Antonio del Castillo Olivares 157.—La Virgen y Jesús de medio cuerpo, en lienzo. Expositor: Excmo. Sr. D. Joaquín González Fiori 158-159-160.—Tres tapices flamencos que forman colección, por ser sus cenefas y iguales correlativos los asuntos. Siglo XVI, fa¬ bricación flamenca. Expositor: Sr. D. Alberto Salcedo 161.—Tapiz gótico. Siglo XV. Expositor: D. Manuel Calmuntia I 62.—Paisaje flamenco. 163.—Paisaje flamenco. Expositor: Sra. Doña Felisa Flores 164.—Cuadro que representa á San José y al Niño, en lienzo dete¬ riorado, con marco de mérito artístico. Expositor: Fxcmo. Sr. Marqués de Perales 165.—Cuadro que representa una cacería, de escuela flamenca y firmado por Juan Fyt. 166.—Otro cuadro que representa una cacería, firmado por Juan Fyt, escuela flamenca. EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUEOPBA Expositor: Sr. D. Francisco Durán 167.—Bodegón con pescados y mariscos, escuela flamenca. 168.—Cocina con su cocinera, frutas y pescados, escuela flamenca. Expositor: Sr. D. Bonifacio Maudes 169.—Cabeza de San Juan Bautista, al óleo. Expositor: Sr. D. Luis Lacan 170.—Cabeza de Sanjuan Bautista, al óleo. Expositor: yu7ita provincial de Zamoi-a 171.—Lienzo que representa á Isaac bendiciendo á Jacob, presentado por Rebeca. Expositor: Sr. D. José Jiménez Navarrete 172.—Niño dormido, atribuido á Alonso Cano. 173.—Un bodegón con peces, atribuido á Murillo. 174-175.—Dos cuadros, representando asuntos bíblicos, de Au- tolinez. Expositor: Sr. D. Carlos Pintado 176.—Cabeza de estudio, en lienzo, escuela española. 177.—Retrato de una dama, lienzo atribuido á Velázquez. 178.—Martirio de un Santo, al óleo, escuela española. 179.—La Adoración de los Pastores, al óleo, escuela sevillana. 180.—Tabla atribuida á f iciano representando un asunto mitológico. sala xxvi Expositor : Sr. D. Manuel Carro 181.—Bajo relieve en madera que representa un Fraile contemplan¬ do una calavera. Expositor: Sr. D. Luis Saina 182.—La muerte de San Francisco; cobre. 183.—Cuadro en lienzo, representando las cabezas de San Pedro y San Pablo. 184.—Otro cuadro en marfil grabado, representando dos figuras que adoran un Santísimo Cristo. Expositor: Sr. D. Antonio Ramírez Campos 185.—Cuadro en lienzo que representa á San Antonio Abad. 186.—Cuadro en lienzo que representa á San José con el Niño Jesús. Expositor: Sr. D. Joaquín Castellà ♦ 187.—Cuadro al óleo que representa á San Francisco arrodillado, en oración, á los pies una una cruz y una corona de calavera, espinas;en el fondo dos querubines, marco de talla dorada. Atri buido á Zurbarán. Expositor: Sr. D. Domingo Madrona 188.—Cobre que representa á la Virgen al pie de la Cruz con Jesu¬ cristo en los brazos. Expositor: Sr. D. Ma?mel de Tena 189.—Bandeja de cobre repujada. Siglo XVI. EXPOSICION HISTÓRICO-EgROPEA Expositor: Sr. D. Segundo Fernáridez Cuervo 190.—La Virgen, el Niño y San Juan, sobre cobre. Expositor: Sr. D. Carlos González J 91.—Cuadro al óleo que representa «La presentación de la Virgen en el templo. » Expositor: Sr. D. Sebastián López (Almería) 192.—Culebrina de mano. Siglo XV. 193.—Cañón inglés, de cargar por la recámara. Siglo XVI. J 94.—Balas de la culebrina. Expositor: Sra. Doña Lucía Manterola, viuda de Martínez del Rincón 195-196-197.—-Angeles (un grupo y una pareja), en barro pintado. 198.—Plato de loza hispano-morisca. ♦ Expositor: Sr. D. Diego Lbáñez de Alba 199.—Figura de talla, representa el suplicio de Tántalo. Siglo XVI, en madera dorada. Expositor: Sr. D. Antonio Pérez Cossío 200.—Vitela que representa una Magdalena, pintada en i6oi por Juan Salazar. Expositor: Sr. Don Miguel Moreno y hermanas 201.—Crucifijo de marfil con calavera á los pies. sala xxvi Expositor: Sr. D. Genaro Villagomez 202.—Crucifijo de marfil. Siglo XVII. Expositor: Exentos. Sres. Duques de la Unión de Cuba 203.—Estatua de San Pedro de Alcántara, tallada en madera por Alonso Cano, según se cree. Expositor: Sr. D. Bonifacio Maudes y Rodriguez 204. —Relieve de marfil con Nuestra Señora de las Mercedes y los Mercenarios. Expositor: Sr. D. Jose Megia Gutierrez 205.—Crucifijo en marfil. Siglo XV. Expositor: Sr. D. Federico Diaz 206.—Cruz de madera con incrustaciones de marfil, nacar y madera, y en ella un Cristo de marfil tallado en el siglo XVII. Expositor: Excma. Sra. Doña Teresa Pierrard viuda de De-Gregorio 207.—La Virgen de las Angustias, al pie de la Cruz; escultura en madera. Expositor: Sra. Doña Micaela González 208.—Crucifijo en marfil, con peana. Expositor: Sr. D. Mateo Martinez Arana 209.—Crucifijo de talla en madera. EXPOSICIÓN HISTÓIÍICO-EUEOPEA Expositor: Sr. D. Laureaîio Orovio 210.—Virgen de talla. Siglo XVII. Expositor: Sr. D. Gil María Fabra y Diaz 211.—Crucifijo de marfil tallado sobre peana y cruz de ébano, es¬ cuela española, construcción de fines del siglo XVI ó principios del XVII. Expositor: Sr. D. Ciriaco Pérez y Martínez 212.—Arqueta de madera con incrustaciones de maderas finas del siglo XVII. Expositor: Sr. D. Rafael García Falencia 213.—Caja de madera, revestida con relieves de pasta. Siglo XIV. Expositor: Sr. D. Emilio Piorno 214.—Un lego, talla en madera. Expositor: Sr. D. Adelnw Feijóo Mo7ite7iegro 215.—Colcha del siglo XVII, bordada en sedas, fondo blanco, que fué á los ascendientes del Padre Feijóo. Expositor: Sr. D. Miguel Lozano 216.—Crucifijo de bronce con Encarnación pintada. Siglo XVII. Expositor: Mister Thomson 217. —Retrato de un personaje algunos que suponen ser D. Fernan¬ do el Católico: de medio cuerpo, al óleo sobre talla. SALA XXVII Expositor: D. Antonio Delgado Martínez |.|2.—Doce cuadros en lienzo, firmados por loannes Boees en 1652, representan desde la creación del mundo hasta el diluvio. 13-19.—Perspectivas, lienzo. Escuela italiana. 20.—Cuadro en lienzo que representa una cabaña. Escuela de Bas- sano. Expositor: D. Justo Ulizarna 21-34.—Apostolado y Jesús y María, lienzos. Expositor: D. Francisco de Durán 35.—Alejandro Magno ataca al enemigo que se halla encastillado. Pertenece, como los tres siguientes, á la Escuela flamenca. Pawels Gastéis. 36.—La familia de Darío hecha prisionera por Alejandro: Darío, su é hijos. esposa 37.—Alejandro combate, cubierta la cabeza con una piel de león y montado en fogoso corcel. 38.—Derrota de Poro, el cual cae herido por la lanza de Alejandro Magno. 39.—Bodegón con frutas y caza. Escuela de Francisco Sneyders, lienzo. 40.—Un mercado de carnes. Escuela de Francisco Sneyders, lienzo. EXPOSICIÓN HISTÓRIGO-EUROPEA 41.—Otro mercado de carnes. Escuela de Francisco Sneyders, lienzo. 42.— La adoración de los pastores. Escuela flamenca, Ba.ssano, lienzo. Expositor: D. Angel Cerrolaza 43 .—Lienzo al óleo. Frutero. Escuela flamenca. 44. —Lienzo al óleo. Interior de un templo en perspectiva. Escuela española. 45.—Lienzo al óleo. Canal de Venecia. Escuela italiana. 46.—Lienzo al óleo. Frutero. Escuela flamenca. 47.—Lienzo al óleo. Una perspectiva. Escuela de Panini. 48. —Cobre al óleo. La crucifixión. 49.— Cobre al óleo. Carlos V en el Monasterio de Yuste. 50. —Lienzo al óleo. Frutero con flores. Original de Albano. 51 .—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno. Boceto original de Car- ducho. 52.—Lienzo al óleo. Historia de San Bruno. Boceto original de Car- ducho. Expositor: D. 53.—Un cuadro al óleo, que representa un bodegón. 54.—Un cuadro al óleo, que representa un frutero. Expo.sitor: D. Ricardo Hernández 55.—Jesús presentado al pueblo por Filatos. Tabla de Escuela ita¬ liana. 56. — Santa Ursula y las demás Vírgenes de Colonia. Tabla. Escuela italiana delsiglo XVII. 57.—San Jerónimo. Tabla. Escuela italiana. Estas tres tablas ante¬ dichas proceden de Puebla de Montalbán (provincia de Toledo) y pertenecieron al extinguido mayorazgo de Montalbán. 58.—Florero, siglo XVII. SALA XXVII Expositor: D. Bartolomé Orensans 59.—Un retrato que representa al V. P. Juan de Avila, lienzo. Expositor: D. Antonio Rubio 60.—Un cuadro que representa á Santa Isabel con el niño San Juan, lienzo. Expositor: D. Joaquín Castellà 61.—Bodegón, lienzo del siglo XVII. Expositor: D. Juan y D. Miguel Garda Rodrigo 62.—Cuadro pintado en 1667 por Francisco M. Ossorio, que repre¬ senta el Bautisn;o de Jesucristo. Expositor: D. Julian Terceño 63.—Jesucristo, la adúltera y los judíos, lienzo. Expositor: D. José Díaz Delgado 64.—La Virgen amamantando al niño, lienzo. Expositor: D. Antonio del Castillo Olivares 65.—Perro de tamaño natural, tabla. Escuela flamenca. *66.—Una tabla de Pantoja representando un retrato. Expositor: D. Frandsco Durán 67.—Judas Tadeo. Escuela italiana. 68.—-Santiago el menor. Tabla Escuela italiana. EXPOSICIÓN HISTÓEIGO-EUROPEA » Expositor: D. Segundo Fernández Cuei"uo 69.—Ecce-Homo, sobre cobre. Expositor: Doña Cándida Fernández Cuervo 70. —La Virgen amamantando al Niño, tabla. Expositor: Doña Dolores Pohl 71.—Ecce-Homo, pintura en cobre. Expositor: Doña Cándida Modelo de Zaragoza 72-83.—Doce cuadros al óleo sobre cobre, que representan episo¬ dios de la Sagrada Pasión y muerte de N. S. Jesucristo. Expositor: D. Pedro Gauma y Garda 84.—La Magdalena, pintura sobre cobre. 85.—Sacra Familia, pintura sobre cobre. 88. —La Oración del Huerto, pintura sobre cobre, 87.—Los Angeles y Abraham, pintura sobi'e cobre. Expositor: Doña María Rada 88.—Carta de donación de D. Luis de la Cerda, duque de Medina¬ celi, de diez mil maravedís de renta en las salinas de Saelices á favor del Monasterio de San Blas de Villaviciosa (Guadalajara). Medinaceli, 8 de Abril de 1493. En pergamino, con orla de mi¬ niatura. 89.—Carta de donación de D. Luis de la Cerda, duque de Medina¬ celi, de diez mil maravedises en la renta de dichas salinas y á favor del mismo Monasterio. Fecha ilegible, pero es documento de la misma época que el anterior. Diploma en pergamino con orla de miniatura. sala xxvn 90.—Carta de donación Monasterio por hecha á favor del referido D. Juan de la Cerda,duque de Medinaceli, de diez mil rnarave- dises en las rentas de sus salinas de Saelices. Medinaceli 9 de Enero de 1504. En pergamino, con orla de miniatura. Expositor; D. Vicente Polerò g I —i-Miniatura en vitela y trozos de orlas que adornaban los libros de coro quelos Reyes Católicos mandaron hacer para el con¬ vento de Santo Tomás de Avila. Expositor: 92.—Un dibujo. Escuela florentina del siglo XVI. Expositor: D. Rafael García Falencia 93-94-95.—Hojas de códice en vitela. Miniaturadas. Expositor: Excmo. Sr. D. José Carvajal y Hüe 96.—Grabado del siglo XVI, que representa la vista de Málaga, firmado porGeorgius Homalius, 1564. 97.—^Grabado que representa á Archidona, siglo XVI, firmado por Georgius Homalius, 1564. 98.—Grabado, representa la vista de Antequera, siglo XVI, firmado por Georgius Homalius, 1564. 99.—Grabado, representa la vista de Cartama, siglo XV-'"'firmado por Georgius Homalius, 1564. 100.—Grabado, representa la vista de Velez-Málaga, siglo XVI, fir¬ mado por Georgius Homalius, 1564. Expositor: D. Javier Fuentes y Ponte 101.—Bula de la Santa Cruzada, impresa en 1595. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUKOPEA Expositor: Excmo. Sr. D. L·iis de Cuervo y Pita Pizarra 102-—Real provision de los Reyes Católicos, con sus firmas y sello Real de placa. Valladolid el 6 de Abril de 1488. Expositor: D. Alejayidro Paterno 103.—Hércules y Onfalia. Grabado en metal del siglo XVI. 104.—San Pedro de rodillas con los atributos de la Pasión. 105.—La Degollación de los Inocentes. Grabado en metal del si¬ glo XVI. Expositor: Doña Antonia Pineyro de Regidor 106.—Cacería. Grabado en metal del siglo XVI. Expositor: Doña Enriqueta Regidor 107.—La tercera calda de N. S. Jesucristo. Grabado en zinc con el monograma de Alberto Durero. Expositor: Doña C07icepción Pineyro, vinda de Bonet 108.—El Descendimiento. Grabado metal del en siglo XVI por J. Sadeler. ExPOsri'or: D. Emilio López Merino 109.—Cinco grabados diversos, encerrados en un marco. " Expositor: D. Manuel Eleredia y Tejada 110.—Un cobre grabado. Representa la exaltación de la Santa Cruz, atribuido á Juan de Rojas, artífice que floreció en 1595. En el re¬ verso un Crucifijo al óleo. SALA XXVII Expositor; D. Gregorio Málaga y Arenas Madrid III.—;Cabeza de Santo, repujada en hierro, reproducción de un bajo relieve, de Berruguete, existente en la Catedral de Toledo. Expositor: Excmo. Sr. Marqués de Castro-Serna II2II3. —Dos planchas de cobre con grabados de monumentos, al parecer de Méjico, y figuras de indios y españoles del tiempo de la Conquista, y entre las figuras personajes españoles y meji¬ canos. CONQUISTA DE TÚNEZ. TAPICERÍA DEL REAL PALACIO. Cinco son los expuestos y pertenecen á la riquísima colección paños tejida de plata, lana y seda granadina. Encierran y representan oro, la conquista de Túnez por el Emperador Carlos V de Alemania y I de España. Las inscripciones que á continuación se publican manifiestan los asuntos que contienen. Fueron hechos en Bruselas los cartones por Juan Vermeyen (Bar- balunga), artista flamenco que fué compañero del mismo Emperador en laconquista. El tapicero que contrató esta obra con la Reina María de Hungría era el célebre Guillermo de Pannemacker, autor también de la colec- . ción del Apocalipsis. El todo de la colección se componía de doce paños, y perdidas dos telas, quedan diez. COLECCIÓN DE TAPICES DE TÚNEZ. TAPIZ I. INSCRIPCIÓN LATINA. Impía Tunamm ciipiens contundere Caesar Arma virumqiie simiil Solymanni lussa sequentem Et procul Hesperia regnis fera bella moventem Auspicio Divmn Carolus Cognomitie Quintus É i EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUEOPEA Comparat lune classes et signa minantia poenis Signis Hesperiasque rates Ligurumque carinas. Sicqne morœ impatiens dum tempus et hora ferebant Impiger ad naves properat fidosque sodales. inscripción castellana. Haviendo Haeredin Barbaroxa Capitan General de mar de Solymanno principe de los Turcos con una armada de ciento y xx galeras hecho mucho daño en algunas costas de christianos ocuppo el reyno de Túnez haziendose absoluto Señor del y de otra gran parte pacifico y de Aphrica con tan graue yeuidente peligro de lo mas de lachristian- dad que fue necessario que el Emperador Cario V rey de España se opusiesse a estas nueuas fuerças y por su persona dyesse orden a tan gran expedición y determinado en la prosecución della ordeno que el armada que el Rey de Portugal su cuñado mando hacer en Lisbona de carauelas y otros nauios con su capitan Antonio de Saldaña viniese en Barcelona como a lugar mas apto a esta enbarcacion. Mando venyr ally al mesmo tiempo al Marques de Mondejar con el armada hecha en Malaga en que venian nueue mil españoles y las galeras de España. El Principe Doria partiendo de Genoua con diez y seis galferas suyas llega a Barcelona despues de hauer ordenado las otras armadas que se hauian hecho en Italia y el Marques del Gasto con cargo que tenya de S. M. de recogerlas; tenyendo en ellas seis mili alemanes, cuatro mili españoles soldados viejos cinco mili italianos. Tocando en Ñapó¬ les y Sicilia llego en la isla de Cerdeña cerca del cabo Pola donde espero la llegada del Emperador. inscripción aclaratoria. Como el tapiz especie de carta geográfica, tiene dos escalas; es una y en una de ellas se y en otra: «Cuenta de lee: «Cuenta de leguas», millas».—Ahora en una tarjeta dice: «Porque la conquista que Carlos Emperador de romanos quinto de este nombre y primero entre los reyes de España hizo en Africa el año de mdxxxv tuuo causas graues y de mucha necesidad. Las cuales los coronistas de su tiempo declaran mas copiosamente en sus historias. Aquellas dexadas aparte solo se figura en esta obra la semjança (sicj del hecho cuanto mas al propio fue possible. Y porque para bien entenderlo conviene tener noticia de las regiones y prouincias en que los negocios pasaron y donde los aparejos se proveyeron en este paño se tratara dello tan al natural que VESTÍBULO PRINCIPAL. ninguna cosa tocante a la cosmografia se pueda dessear assi en las costas de Africa como en las de Europa y sus fronteras declarando la forma délias con sus puertos principales, payos (sic), islas vientos en las mismas distancias que se hallan. Teniendo mucho mas respecto a la precision de su assiento que a la propiedad de assi como la pintura y esto se ha hecho en lo de la mar conforme a la cosmografia assi en lo de la tierra el pintor ha observado lo que a su arte se deue. Conside¬ rando el que lo mirare que lo uee desde Barcelona donde se començo la nauegacion para Túnez la cual es entre Leuante y Mediodía dexando el Norte detras sobre el hombro izquierdo pues fundados en esta uer- dad se pueden despues mejor entender las particularidades de los otros tapizes y el sitio de aquellas partes do passó lo que en ellos se contiene. » TAPIZ II. Revista en Barcelona. INSCRIPCIÓN LATINA. Mairiti campos ac tecta relinquit avita Caesar et in laetis Barcinni constitit arvis Signaqiie dinn lustrât proceres turmasque recenset En pia vota facit expandens vela per auras. Ut fréta bina secans Baleares explicet midas Sardoasque simul quo classís iussa caire Germanos Italamque nianum veteresque cohortes Portat Iberorum et Lïbycis advertit arenis. INSCRIPCIÓN CASTELLANA. Todas estas ordenadas y medido el tiempo conforme á lo cosas asy que al Emperador le parecía que conuenia partyr para Barcelona á la misma sazón que las armadas podrían llegar: parte de Madrid y llega á Barcelona donde reconociendo los aparejos que ally habla mandado preueer, hace muestra ó alarde de los grandes y caballeros de su casa y Corte y acabadas de juntar las armadas que ally hablan de venyr, postrero dya de Mayo se hizo á la vela llevando en su compagnia al infante D. Luis su cuñado que con muchos caualleros portugueses venya á hallarse en la jornada : toca en Mallorca y Menorca y con tiempo algo rezio pasa por el golfo de Leon á Cerdeña donde halla el armada que el Marqués del Gasto traya de Italia como se representa en la EXPOSICIÓN HISTÓEICO-EUROPEA primera pieza que es la carta de marear y assi de muchas hecha una demás de trescientas cincuenta velas, prosigue el Emperador su viaje en Africa. A derecha é izquierda, en las cenefas verticales yen sus medios, dos columnas y en ellas se lee: «Plus ultra», así en todos los tapices.— No tiene más inscripciones. TAPIZ V. INSCRIPCIÓN LATINA. Erimpit turca atque ítalo custode repulso Et duce subíalo vallum transcendit: ibero Pulsus abit: post hune coeli calígine fretus Aggreditur valloque fugat. Sed pulsus ibero Turca iterum cedit: tenui comitante caterva Rex venit Hasamus, Ludovicus marchío pugna Saucius excedit: Carolns quum turba laboret, Subvenit. Ac pulsum tormentis exuit hostem. INSCRIPCIÓN CASTELLANA. Salen de mañana los turcos de la goleta y combaten um bastion que con gente italiana guarda el Conde de Samo. Y matan al Conde y algunos soldados sujos y tomanles una bandera. Son socorridos de los soldados viejos españoles que á la parte de la mar guardan otro bastion que ellos hacen. Otro dia antes que amanezca tornan á salir mesmos y dan sobre los mesmos españoles. Y retiranlos del bastion matando algunos y entre ellos un alférez á quien toman la vandera. Mas luego en continente los españoles revuelven y los hechan del reparo y ma¬ tando algunos los meten en la goleta. Matan estos dias en una escara¬ muza al Marques del Final, Coronel de italianos. Viene Muley Hazan, Rey de Túnez, con cuatrocientos de á cavallo no bien aderezados. Los cuales por mandado del Emperador luego se uuelven salvo veinte que les siruan. Trauase una rezia escaramuza con los que del olivar tiran con unos sacres. Hieren en la primera arremetida de una gran lanzada al Marques de Mondejar y despues dauer hecho otras dos los jinetes bueluen sobre ellos los moros que son muchos mas. Socorre el Emperador, huyen los enemigos y pierden parte d' su artilleria y de los suyos. Prosiguense los bastiones y trincheas. Traen las galeras rama palas obras. VESTÍBULO PRINCIPAL. INSCRIPCIÓN ACLARATORIA. Da vista de esta se ymagina desde la torre del Agua y quinta pieza de la Sal, mirando derecho á la goleta, teniendo la mar y el norte por á la mano izquierda y á la derecha el estaño. TAPIZ VI. INSCRIPCIÓN LATINA. Hic quesita prius magno discrimine frustra Pabula: prœsidio multo maiore petuntur, Ductore Albano vallus producitiir. Hostis Erumpens iterum telis infestat iberum. Hic ira rapitur animas stimulante feroces Tentât opus coeptim, premit, urget, férvidas instat. Impiger aggeribus Galette prcclia miscens A tergo rediens hostili a mole laborat. INSCRIPCIÓN CASTELLANA. Despues que auiendo necesidad de bitualla para los caballos el Marques Alarcón fue por ella y cargaron tantos moros sobre el que fue necesario ser socorrido y le socorrió el Emperador con alguna gente de á cavallo y despues otro dia va el Duque de alúa con mayor numero de gente y trae prouision abundante. Al tiempo que buelve salen los turcos de lagoleta á medio dia contra los españoles y otros soldados que guardan los reparos trauase una gran escaramuza. Son los turcos encerrados con alguna perdida de los suyos en la goleta. Llegan nuestros soldados á subir peleando sobre los reparos della donde al retirar por ser el trecho largo y descubierto reciben mucho daño de los arcabuzeros y artilleria de los enemigos. INSCRIPCIÓN ACLARATORIA. Háse de considerar que esta sexta pieza se mira desde los acueduc¬ tos que vanal cabo de Cartago, cabe los lugares que están en él dejando á Túnez á la mano derecha y el norte á la izquierda y mirand o á la goleta por derecho. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA TAPIZ XII. INSCRIPCIÓN LATINA. Ut repetit Cœsar Golettam et prístina castra, Hanc munire iubens custodi tradit ibero Inque fidem recipit percusso foedere poenum Regibus hispanis quid vectigalis in annos Pendat, decernit complexas lege nepotes Laeti deinde domum reliqui iani classe redire Quisque sua iussi discedunt et veterana Ipse manu, Depratmm transmittit victor ad urbem. INSCRIPCIÓN CASTELLANA. Buelve el Emperador desde Rada á la Goleta y alli manda assentar el exercito en la parte donde antes staba. Viene el Rey de Túnez á firmar las capitulaciones en las cuales se haze tributario del Empera¬ dor y sus sucessores en el Reyno de España. Manda el Emperador for¬ tificar la Goleta y dexa en guarda della á D. Bernaldino de Mendoza con mili españoles. Embarcase el exercito casi mediado el mes. Buel- uese el infante D. Luys con la armada de Portugal. El Marques de Mondejar con las ñaues y gente que hauia traydo. D. Alvaro de Bazan con las galeras de España. Los alemanes é italianos en otras naves se boluieron á sus tierras. El Emperador con las galeras del Príncipe: Nápoles, Sicilia, Papa y Religion con algunas ñaues que llevan los soldados viejos españoles de parte con determinación de combatir la ciudad de Africa. Mas los vientos contrarios le forzaron dexar aquel camino y tomar el de Sicilia. INSCRIPCIÓN ACLARATORIA. La duodécima y última pieza se ha de imaginar que se mira desde Rada teniendo á la Goleta y el cabo de Cartago delante y Túnez á la mano izquierda y la mar y norte á la derecha. .. ■'■tí * »l ^~r Vjsí.'' -, ■^· '''. . V /. . " i.^^r. "■"^^^■^y'v5^>4. - * -M fi/ - ■ Ip;"-// .i,^-- • 'A- ■;- r" -CT - ' ^ ^ V . )^'i% ■■í'w ^SS r •'''■'/ 'Í&'» ir. H. .. ».i<^ - A ^ f ., -I·.·'i^'·cí v/s.-' t ..-..,,_^,A>- .«A .ïî^^if- -'^í- fS. >&> í ..,rí ._. ^í''5'^7'V í » ^T V/ .H. ./■"■'-'lU,» - r . m E. Ljf ÍS ^ ' V-s- -•'^^ m·'S ií¿: -"v >1 l^-í! ^^^4<:-í5 Kí»nsV.vw:««-7'W |^^,V, r..-i..—--• ."i; - - ■..•■,-■,:-• ;<•:•■ ■•-■■■■■'■•i ,^g^>!?f.í-'áí yíT-» ra^* 'j-ïSf. -' ^ "W t", '( ..fejï- "t^'¡"*tyf"Sr.¥??>■■ . > . 'V .^■X. •■* "iv «* V, -•■' •■■■■'■'■■■'ffiíSC^C^Ï.· .,■«.■::•■ ■^i:::S .í' 4.'^ . 4í- usast < t ï'-ii; iJV ,; -i- -í .^. , , .sViïTî'î a? > .. •■ >:.;/í^'.-R«.'5^:^'SÍ-'-{;. • ■^ f » í í'í-. ,.,ií^ > ' , <.r/|?K'; -< ^ ^ ^4»^^ 4^-vVt; 4JA^ i> f tK»- pi/.,-Íí-<.-i -ír;4tavr «n. '^t^'»''• <- -1 , " .M0¡>f^^ ;yí 4®¿ ■ - ■' w vf-r ?í >íá -- -1/ ■ - '/■^s,''^;5<·"'^'· -^s'' ■) t J>f -rfçsys^v^i <5^ f í '^Í -hI ï &"74> ,r-j¿í-.SS'^^W.í. '%« ''"Í fc^ír»' vV^Í-V^, ^' i^kr''^ ^■■■J^^á * 'V, í'V. I i ¥Jf ^v/v /,^ EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EÏÏROPEA CORRECCIONES Y ADICIONES Á LOS CATÁLOGOS OE LA MISMA MADRID ESTABLECIMIENTO TIPOGRÁFICO DE FORTANET IMPRESOR DE LA REAL ACADEMIA DE LA HISTORIA Calle de la Libertad, núm. 29 1893 íSs^l-v w ^ ^ * k -ît/; ti-5í ) 'f- ^ • í-^f-Xf fi- v«. r /'v í"^ ^ f-y'^·- - >^;iJf •K . ■ 'AUMSÍííHm&Pífií 4x''á'»vJ. r2í-> ■■• ■--■- r < ^-pl¥ T. =>^®'' " ? -^u ^ te, I „%« ,feE«>V -^í:t,^"-t¿',^ -...■» 1 aíñaa'íai^» ^ +r"·'i··w -5 ■^r y ''P:J^:Í^-«'-.C-.> '.V-.-:Í • s ::• ?•• *^3»' • --.y;..^- -•.1-.^ ; -v-"' i'-'> ■*. t.,>^ f ■■i.y !'■■§-, V^5>rt^tó1^lívte?; ■ ' "* 'i- j i *1 "- •■ "■ »£' "'■! ^v'Jrí-í;V. ■ ' ^ Uî r^lS" //■«. ?c, V', # -h.^* , ^ ¿.A ^ t,V ■ic- -A !:^.sí^-:r>T¡.' - ,.%> Í. ,- ^ 1 y '^i·'^ >éí ^ 'ff ■■• -KT, ' '''íV,·.;:í CORRECCIONES. SALA 1. NÚMEROS. DICE. LEASE. 524 561 Pinturas de la Co¬ Aguadas y dibujos de la Colección Al¬ lección Albertina. bertina. 534 y carbón y lavado á la sepia 598 1525 dada en 1525 599 1650 cuando el ataque en 1650 600 1655 en 1655 SALA II. 40 una tabla de talla dosbajos relieves en madera represen¬ tando pasajes de la vida de Jesús en Egipto. SALA IV. 32 incrustado pintado 337 Franken Frank 587 Siglo XVI. Siglo XVII. SALA V. 62 Javier de Borja. 66 Isabel de Beatriz EXPOSICIÓN HISTÓMCO-EUEOPEA Doctoris Alfonsi, Doctoris Alfonsi Santii. Hispani rerura Sanctii Ispani... anacephaleosis, libri quin¬ indicarum qué (19 fol.) —De rebus indicis, lib. 5. Florida (49 fol.) —De rebus indicis, lib. 2. México (48 fol.) —De bello Peruano (37 fol.) — De rebus indicis, lib. i. Perú (59 fol.) Ms. en latín, con los títulos que se ex¬ presan en cada parte de la obra, corre¬ gido y anotado, etc. procedente de la procedente del Real Monasterio de las Catedral de Burgos Huelgas de Burgos procedentes de la procedentes del Real Monasterio de las Catedral de Burgos Huelgas de Burgos de la del siglo XV segunda mi¬ tad del siglo XIII SALA VI. principio del si¬ principios del siglo xviii glo XVII D. Maximiliano de D. Francisco Alejandro Bocanegra y Austria que mu¬ Jibaja, que murió en 1781. rió en 1614 fines del siglo xvi fines del siglo xviii en que van y que van de la escuela fla¬ del siglo XV, pintado en tabla por menca, pintado Memling entabla porVan- der-Weiden SALA VIL 1 de plata y oro de plata sobredorada 2 procesional patriarcal 21 estilo Renacimiento estilo greco-romano GORREOCIONES. NÚMEROS. DICE. LEASE. 47 48 55 Esculturas Estatuas 56 y 57 69 con miniaturas es¬ con esmaltes, representando el de la maltadas, repre¬ tapa la Sacra Familia sentando varios paisajes bíblicos SALA X. 207 Rodríguez de Al- Rodríguez de Almela meda SALA XX. 41 Idem de señora Mad.">= de Maintenon contemplando el desconocida retrato de Luís XIV. Cuadro al óleo original de Mignard. 61 Michel Michieli 65 Ravenotein Ravenstein 109 lienzo por A. Moro atribuido á A. Moro 167 bîs La Magdalena en La Magdalena, bajo relieve modelado cera dentro de un en cera. precioso cuadro de ébano. 172 una Virgen con Virgen de marfil peana de marfil 173 una virgen muy pe¬ Virgen de marfil queña de marfil 178 Descendimiento de El Señor en la cruz la cruz 180 Nacimiento en re¬ La Presentación del Niño en el Templo lieves de marfil 421 con marco de in¬ marco con incrustaciones de concha y crustaciones de nácar hierro y nácar EXPOSICIÓÍs HISTÓRICO-EUEOPEA NUMEROS. DICE, LÉASE. SALA XXII. Bandejas Bandeja retrato de Carlos V retrato ecuestre de Carlos V Bandeja de plata Bandeja de plata repujada con el retrato- repujada con el de Carlos V retrato de Feli¬ pe Augusto II Breviario de la Psalterium secundum ustim. Santa Eclesia Iglesia Palentina Pallantina. Liicroni Árnaldus Guillelmus en el siglo xvi. de Brocario. MDXII. Secimo Kalendas En vitela á dos Majas. Eolio impreso en vitela. (Ejem¬ tintas, plar falto al principio y al fin.) á Bernardo Serva á Bernardo de Foxá del del lugar de Albons lugar de Bern is al Emperador á D. Bernardo de Eoxá SALA XXIII. verde azul verdoso dorado cincelado vaso jarro mascarón retrato Siglo XVI. Siglo XV. SALA XXIV. 102 P. de Vos 1 atribuido á P. de Vos, SALA XXV. 69 cerradura gótica, Caja de plata filigranada con llave de hie¬ rro cincelado CORRECCIONES DICE. LÉASE. NUMEROS. 176 y 177 Expositor: El Co¬ Expositor: D. Indalecio Martínez de Be¬ delía. legio de San Isi¬ doro en Madrid. Idem Siglo xiv. Siglo xv. Expositor: D. José González Puerto, Higuera la Real (Badajoz). Corresponden á este señor expositor los cuadros que figuran en esta Sala con los números 202 al 207, y en vez de la inscripción del catálogo léase: Seis tablas que representan asuntos diversos de la Sagrada Pasión de Nuestro Señor Jesucristo, San Juan y la Magdalena. 244 Expositor : Don Expositor: D. Manuel Santa María. Rafael Delgado Monreal. Idem. Siglo xv. Siglo xvi. SALA XXVI. 171 Expositor: Junta Expositor; Instituto de segunda ense¬ Provincial de Za¬ ñanza (Zamora). mora 172-175 Expositor: D. José Expositor: Doña Concepción López de Jiménez Nava- Jiménez. rrete SALA XXVII. 21-34 Expositor: D. Jus¬ Expositor: D. Salustiano Vélez. to Oligarua 53 y 54 Expositor: Expositor: D. Rafael González Her- mosilla. 92 Expositor: Expositor: D. Vicente Mota. Idem. Un dibuj o. Escuela Dibujo hecho á pluma por Buonacorsi, florentina del si¬ glo xvi. HLBPJ,!sW WATT'· "W "^«l-il'Wíifffl 1.Í ■ '. í? ■ï'îjt -/^ t'p^ ADICIONES. SALA I. 377.—Procedente de San Juan de Teotihuacán con relieves sobre¬ puestos ymedalloncitos con inscripciones mejicanas. 394 y 395. —Retratos de dos personas desconocidas. 398.—Representa la antigua ciudad de Méjico después de la conquista 400.—Representa el escudo de Méjico, en lienzo. 524.—El edificio «Mora de Cintria». 623.—Tiene las siguientes inscripciones: Et. tu. betliléé. terra,yuda. nequaquan. Ínfima, es. í. principibus. yiida ex. e. enim. exiet. dux. qui. regat, populum. meum. isaie. V. III. Parvuhis. natits. est. nobis, et. films, datus. est. nobis, et. vocatur nomen. eyus, admirabilis. isaias. IX. cap. aleluya. Gloria in excelsis Deo. Expositor: Excmo. Sr. Conde de Valencia de Don fiuan. 625.—Retrato de S. S. Pío V. Lienzo al óleo. Expositor: Sr. D. Manuel Santa Marta. 626.—San Fernando en oración ante un altar. Lienzo al óleo atri buido á Valdés Leal. EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA SALA II. 39.—«Esti retaulo (dice una leyenda que se ve en su parte inferior) fizo fazer el muy honorable mosse sperandeu de sancta fe cancillero á honor é reverencia de la gloriosa virgen maria el qual fue fecho en el anyo de mil quatrocientos trenta et nueve.» 41 bis. — Ecce-Homo enseñando las llagas de las manos; pintura en tabla del siglo xvi. Escuela española. 60.—En yeso. Expositor: D. Manuel Pérez Pedrón. 65.—Colección de ii6 monedas árabes de la serie valenciana. SALA III. Tapices: Uno de ellos lleva la inscripción siguiente : Divi. scipionis vitoriarnn (sic) et spolionmi copiosissimns trinmpns (sic). SALA IV. 596.—El tapiz de la Avaricia tiene una inscripción que dice: Semper eget siciens mediis ceii tantalus unáis ínter annelatas semper avaras opes. El de la Lujuria: Cura placens prce dulce malum tristisque voluptas heu vesana furens pectora cœcat amor. El de la Ira : Turhine scintillans feriunti nascitur ira cuius dira pium dextera nescit opus. El de la Gula: Sint congesta licet ditis patrimonia Croesi inmensa: absumunt alta barathra guie. El de la Envidia: Invida perpetuïs urit praecordia f[l]ammis in cedes fausto sors aliena pede. El de la Pereza: Corrumpunt forti celsas cum corpore mentes ocia phimoso desidiosa thoro. El de la Soberbia: Túrgida ventosos imitata supervia folies pascitur aerio (sic) corpus inane noto. ADICIONES Otro de la Pereza, como el anterior de la colección del conde de Egmon, á que pertenecían también dos de la Sala XXII; Coman- pnnt forti celsas cum corpore mentes ocia pitañoso desidiosa tJioro. SALA V. 14.—El Cardenal Albornoz hace mención de la capa en su testamento, que dice así: Pluviale meum preciosum de opere anglicano. Entre los Santos que representan sus bordados figura San Eduardo rey y confesor, San Dustano, Santo Tomás, obispo de Cantorbery y otros del calendario anglicano. 63. —En la parte exterior de las portezuelas se lee : J-L j-u IC xc IC XC A 11 MC In MC _ Ë E Ë E 1 11 11 1 E E i Ê ÑI KA NI KA C TT NT ico KT KT HT Portezuela derecha (interior), arriba; O An02 1ÍÍANNE2 O XPT202T0M02 Portezuela derecha (interior), abajo; O Ari02 APTEM102 Portezuela izquierda (interior), arriba: O Ari02 N1K0AA02 EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA Portezuela izquierda (interior), abajo ; O APIOS MAHIM02 O OMOAOrHTHS y en la filactería: AAEA4>E ACEZASE THN SAPKA KAI 2X0AAZE Centro : MHTHP 0EOT IESOYS XPI2T02 IQANNE2. O MAPITPOS En el nimbo del Salvador; o — a — N 98 .—El tapiz lleva las siguientes inscripciones: Romulus regem Tatium interfecit sabinosqiie delet. Pallade et Pace restaurantur divina sacrijicia. 100 y 101.—Banderas llevadas al Real Monasterio de las Huelgas de Burgos, por su abadesa Doña Ana de Austria, hija del vencedor de Lepanto. Expositora : Excma. Sra. Condesa de Carlet. 141.—Crucifijo de marfil, de 8o centímetros de altura, y mérito extra¬ ordinario, atribuido á Benvenuto Cellini. 142.—La Virgen con el Niño, pintura al óleo sobre lienzo, atribuido á la escuela de Murillo. SALA VI. 42.—Hay una inscripción que dice : Quid statis aspicientes in cœlum ? y el monograma: ihs. 52.—En el asiento lleva la cruz griega y penden de ambos brazos las letras A y íí. 135. —En cera. ADICIONES. 158.—De bronce dorado, y realzado de turquesas. esmaltado y 159.—De correal de cabra, dorado, plateado y pintado. 175.—Del siglo xv, de plata dorada y esmaltes italianos translúcidos. SALA VIL 61 y 62.—Del siglo xvn. 69.—Del siglo xviii. SALA X. 16.—En la franja de la capa pluvial se lee lo siguiente, en las cartelas y filacterías; FORTIS. OsÉAS.—Saínalo eos in Dómino Deo suo. SOFONITI (sic). Jeremías. — Vide doloretn niejim. Non est qui consoletuv me, CFNPISRF. SoFONÍAS.—Justa est dies Dómini magntts. PNINPSPA. Lacharías (sic) adducam serlum (sic) mexin orientem. FMANUFL. Isaías.—Prope est Justus meus. Egrestis est salvator. JESUS. Ex le mihi egredietur qtii sit dominatov in Israel.—Micheas. ADMICLF. Agéo.—Et veniet desideratas cunctis géntibus. SALVAD."" Orietur volis timentibus nomen meum sol justitia (sic).—M al achí as. 743. —Es la misma información que la que lleva el 745 (inventariada por duplicado en el Catálogo). EXPOSICIÓN HISTÓRICO-EUROPEA SALA XIII. 34 .—Las inscripciones dicen lo siguiente; Novet amplissima regna Assiorum cum Babilone non sine mutu (sic) dei sibi concessa cuius sentent (sic) ad reedificandum captione laxata hiero- solime Rhanum ctim Thesauro crateris et sacra vasa dimisit. Fama constat bellum Regnum autem iusiicia et liberalitate. Los emblemas dicen: Ne quemqtiam noceat.—Quia sola infelix.—Exitus indubioest.— Teméritasnon din Felix. En el centro del tapiz se lee: Hec dicit Cirus Rex. Cirus. 35 .—Las inscripciones dicen lo siguiente: Rex Medorum Astiages ex filia nepotem drum necandum mandat Her- pagoni qui negare nec regali proli sevire ausus rem per regis bubiilcum agereputat cuius uxoria pietate servaittr cuñete orientis imperio regnaturtis. Fama constat belltim.—Regnum autem iusticia et liberalitate. Emblemas: Ratione non feritati fidendum.—Morsus arte levabo.— Dissimilis animo.—Non tali auxilio. 36.—Sus inscripciones son como siguen: CROESUS ROGO IMPOSITUS FIT MEMOR DICTI SOLONIS QUO CIRUS ADMONITUSQUE VICISSITUDINE RERUM PERPENSA. CR.ESUM CUM C.'ETERIS lUBET DEPONIT. Las dos adjuntas hállanse en los extremos de la cenefa inferior y se repiten en las piezas todas de la colección: FAMA REGNUM AUTEM CONS- lUSTICIA TAT ET LIBERALI- BELLUM. TAXI. Y entre estas, cuatro emblemas de imaginería é inscripciones. IIONES. En el primero se lee: maiorum fortunam sequimur. En el segundo: et parere docemüs. En -el tercero; ne contagia ledant. En el cuarto: sic vita tiranni. 37. —Las inscripciones dicen lo siguiente: cirus in europam (sic) classem sternit hellespontem (sic) gui bellatrix arthemisia (sic) fert suppetias. Y entre las inscripciones inferiores, en todos los paños repeti¬ das, aparecen en los emblemas los epígrafes siguientes: ut quiescant alv (slc) — debita parenti pietas — victor vi ausque cadent — nec quidquam nocent. En las vestiduras de Arthemisia hállase la siguiente inscripción: arthemisia regina carie. Y en un Caria. pendoncillo de lanza encuéntrase el nombre. 38. — Las inscripciones superior y las correspondientes á los emblemas son como siguen: AduUus Cirus ad imperinm ascitus vicit Astiagem quent nom nt victor sed hmnanitate fretus victum proposuit magno (sic) hircanorum genii ac medorum solium ad tersas (sic) transferens regnum valde anxit. Fama constat helium.—Regnum antem insticia et liberalitate. Emblemas: Natura reptignat (un elefante y un ratón).—Durum- aliena vivere ope.—Agilior quia sohrius (un dromedario).—Totis non viribus. 99. —Contiene la tela las siguientes inscripciones: Epiphania Domini.—Nativitas Domini.—Sanctus Petrus y VSDS (repetidas varias veces). 101.—Se leen en la tela los nombres siguientes: Sanctus Stephanus.—Sanctus Thomas Cantuarensis. EXPOSICIÓN HIST, iOPEA SALA XV. 1.—En el tapiz se lee lo siguiente: Virtutis fama vel hostes queque ultra subditos facit. 9.—En la franja superior hállase la inscripción siguiente: ' Illa. dies, veniet. Christo. contrarius, illeo In. coetus. fidos. última, bella, ciet. Vida, ruet.- Babilon. sed. proles, perditionisu Szippliciuni. aeternum. cum. Bahilone. luet. SALA XVI. 1.—Dice la inscripción : Si pef^prtstus (sic) ipse sit querunt pharisei, prédicans cimctis dicit; Ecce Agnus Dei. 2.—La insci'ipción dice: Omîtes inclinat natura homines ad honores quos virtus preclara viris insignihus offerte. 3.—Dice la inscripción: Sanctum infantulum esterilis per miráculum parit Elizabeth.— Quern Maria Virgo húmilis Zacharie nominanduin exhibet. 4.—Las inscripciones que lleva son las siguientes: PRIMERA. Motus ob audaces Fhaetontis Juppiter austis turbat in ultrices ora cadentis aquas. ^ SEGUNDA. Impia supremi cure est cultura tonanps hunc beat eterna nobilitate Deus. TERCERA. Sisyphus Ixión Ticius Phrineus danai grex seva lunt justis crimina suppliciis.