EASIT. Easy Access for Social Inclusion Training.
Unidade 3B, Lectura fácil e audiodescripción
elemento 1, Procesos
Exemplo 1: Teatro Real.
Este vídeo contén unha entrevista a Javier Jiménez Dorado
director e fundador de Aptent.
Aptent é unha empresa que ofrece servizos de accesibilidade
para persoas con discapacidade cognitiva ou sensorial.
Nesta entrevista, Javier fala da audiodescrición de hoxe en día
ata que punto eses audios son accesibles para todo o mundo
e como se poderían mellorar.
Ola, chámome Ana Pereira
e traballo na Universidade de Vigo.
É un pracer estar hoxe aquí con Javier
para falar sobre audioexplicacións e textos fáciles.
Ola, Javier. Que tal?
Ola, Ana. Moi ben. Moitas grazas pola invitación.
Grazas a ti.
Antes de comezar co que nos ten que contar Javier
vouno presentar brevemente.
Javier é director e fundador de Aptent.
Aptent é unha empresa tecnolóxica que presta servizos de accesibilidade
en teatro, ópera, audiovisuais, eventos presenciais e en liña, etc.
O obxectivo é crear un mundo sen barreiras
para as persoas con discapacidade sensorial e cognitiva.
Unha vez presentado, gustaríanos que compartise connosco
a súa experiencia sobre audioexplicacións fáciles de entender.
A nosa primeira pregunta é...
Poderías explicarnos que son as audioexplicacións
onde se utiliza este servizo de accesibilidade
e a quen vai dirixido?
Cando queiras.
Bueno, pois, a ver... As audioexplicacións
ás que outros compañeiros chaman audiofáciles
é un servizo de accesibilidade cognitiva
baseado na lectura fácil
que comparte moitas similitudes con respecto á audiodescrición
polo menos, como nós a traballamos.
Por exemplo, na audiodescrición nunha obra ou película
o que intentamos buscar é facilitar a comprensión do produto
do espectáculo en vídeo
ás persoas con problemas cognitivos
e discapacidade intelectual ou de comprensión.
Trátase de mensaxes sonoras
que se redactaron en lectura fácil
as cales foron validadas
seguindo a metodoloxía de traballo da lectura fácil
validadas por un grupo de traballo de persoas con discapacidade intelectual.
Estas mensaxes introdúcense nos ocos e silencios onde non hai diálogo
para non pisalos
e sempre se intenta explicar o significado de palabras complexas
aclarar o que está pasando, recordar algún feito significativo
de forma que, sen interferir moito no proceso
poidamos crear esa accesibilidade.
E cal é o proceso?
Que fases hai á hora de crear as audioexplicacións?
Como se fan?
Bueno...
Na parte na que se parecen á audiodescrición...
Parécense moito no proceso e o que se entrega
pero existen algúns matices.
A grandes trazos, as fases serían as seguintes.
Primeiro, hai que analizar a obra sempre de maneira xeral
e pódense ir identificando ao mesmo tempo os ocos
así como as problemáticas e a dificultade
quizais hai que recuperar material, documentarse, etc.
Na segunda fase, despois desa análise, xa podes comezar a crear o guión.
Este traballo faino un profesional cualificado
con experiencia en accesibilidade cognitiva
un pouco para identificar que cousas hai que resolver
no espazo que temos, etc.
Aquí, a principal diferenza
é que ademais do proceso de revisión, que é natural, feito por compañeiros
hai unha validación feita por persoas con discapacidade
o cal se herda das metodoloxías de lectura fácil.
Este grupo pode facer cambios, suxerencias e modificacións
que volven pasar este proceso.
Unha vez se valida o texto e se aproba para a seguinte fase
pódese comenzar a locutar.
Unha vez se locutan
dependendo de se é unha obra ou producto audiovisual
requerirán unha montaxe técnica ou preparación diferente.
Sempre antes de entregar o traballo ao cliente
outra persoa fai unha revisión final ou un control de calidade
para asegurarnos de que non hai erros e de que se respectan os estándares.
Como se converte un produto
como unha entrevista a un especialista
nun audiofácil?
Pódese quitar o audio e dobralo con audiofácil?
É posible?
Sempre hai produtos que son complexos á hora de adaptalos.
Neste caso, o que nós adoitamos facer
é respectar a norma de non pisar os diálogos.
Pensamos que esta é a forma máis correcta
porque non queremos tocar o orixinal.
Tamén seguimos a experiencia e as pautas recollidas na norma UNE.
Perdoa, non recordo cal agora.
A norma UNE 153020 ou algo así, creo que é.
Sobre audiodescrición.
A norma 153020 sobre a audiodescrición, si.
Porque non hai normas de audiofácil ou audioexplicacións
así que utilizamos esa.
Cando non hai moitos ocos, pois...
Unha estratexia que se utiliza en audiodescrición
é tratar de incluír explicacións ao comezo da entrevista.
Ao mellor tes que anticipar algunhas cuestións do que vai pasar
pero se fas un traballo previo
que, no contexto da audiodescrición, se chama audiointrodución...
Se fas unha audiointrodución explicando en lectura fácil
cousas que logo non poderás explicar porque non hai ocos
pois iso que gañas.
Logo aproveitas os ocos que hai.
En todo caso, dependendo da entrevisa e o contexto
unha opción pode ser crear un produto derivado.
Neste sentido, paga a pena distinguilo así...
Creamos unha versión adaptada deste contido
e así, por exemplo, se logo nos dan permiso, poderiamos...
Ou o que comentabas, editar o produto orixinal
e ou forzar os ocos creando pausas no vídeo
e inserindo aí unha voz en off para explicar cousas
ou creas unha versión totalmente dobrada con explicacións.
Eses serían os dous enfoques.
Claro.
Cres que é posible utilizar estes servizos noutros contextos?
En cales máis?
Si, claro que é posible.
Nos últimos meses
traballamos cunha editorial que produce libros en lectura fácil.
Neste caso, todo o libro está en lectura fácil
pero ademais engadiron códigos QR nas esquinas de cada plana
para que o público teña a opción de escoitar o libro en lectura fácil.
Aínda que neste caso o produto era accesible dende o principio
esta estratexia pode aplicarse
a calquera libro ou documento ao que se lle engada un código QR
para que teña a versión accesible en lectura fácil.
Nalgunha ocasión, falando con persoas que usan audioexplicacións
trasladáronche facilidades ou dificultades
ou que lles gustaría que se fixesen doutra maneira
á hora de utilizar as audioexplicacións?
Cal é a opinión do usuariado?
Na miña opinión
o grupo que se beneficia desta accesibilidade cognitiva
é moi ampo e heteroxéneo
moito máis incluso que calquera outro colectivo
con discapacidade ou problemas de acceso á comunicación
falando en termos xerais, que é o meu.
Entón, claro...
Ás veces...
Como, polo que falamos, tes moitas limitacións
tanto de tempo como de espazo físico á hora de adaptar
é difícil crear audioexplicacións que satisfagan a todo o mundo.
Logo atopas que no proceso de validación
se fan correccións, modificacións e suxerencias.
Para iso está...
Por iso creo que neste servizo
é importante manter a norma de pasar por un grupo de validación
para ofrecer ese toque máis persoal característico dun grupo.
Tamén e certo, e isto é algo que falo con colegas
que o grupo que valida é reducido
e o colectivo destinatario é moi heteroxéneo.
Non é o mesmo
como no caso de colectivos con discapacidade visual ou auditiva
cuxas necesidades están máis estandarizadas, dalgunha maneira
e son máis...
Coñécense máis ou son máis comúns.
Pero...
Trátase sempre de facelo o mellor posible.
E conforme máis traballamos
perfeccionaremos a técnica, crearanse normas
e encontraremos a maneira de que...
Para que...
Para asegurarnos de que a probabilidade de éxito
de que esta accesibilidade funcione para todo o mundo aumente co tempo.
Moitas grazas polo teu tempo e a túa dispoñibilidade, Javier.
Sen dúbida, toda esta información que compartes
axudaranos a coñecer mellor esta parcela da accesibilidade.
Moi ben.
Grazas a ti, Ana.
Sorte co traballo.
Quedo con ganas de ver os resultados.
Este vídeo é obra de Ana Pereira Rodríguez
da Universidade de Vigo
e de Javier Jiménez Dorado, de Aptent
e foi producido por Jesús Meiriño-Gómez
da Universidade de Vigo.
O proxecto EASIT financiouse mediante o programa
"Erasmus+ Strategic Partnerships for Higher Education" da CE
mediante o acordo 2018-1-ES01-KA203-05275.
A colaboración da CE neste proxecto
non supón a aprobación do contido
que é obra dos autores e autoras.
A CE non se fai responsable
de calquera uso que se faga da información aquí exposta.
Este proxecto conta cunha licencia Creative Commons
ShareAlike 4.0 International License.
Socios do proxecto EASIT.
Universitat Autònoma de Barcelona.
Università Degli Studi Di Trieste.
Universidade de Vigo.
Stiftung Universität Hildesheim.
SDI München.
Dyslexiförbundet.
Radiotelevizija Slovenja.
Zavod RISA.
EASIT. Easy Access for Social Inclusion Training.