EASIT: Εύκολη Πρόσβαση για Κατάρτιση Κοινωνικής Ένταξης
Κεφάλαιο Πρώτο: Προσβασιμότητα Πολυμέσων
Μέρος Πρώτο: Ανθρώπινη ποικιλομορφία
Διάλεξη "Ανθρώπινη ποικιλομορφία".
Είμαι η Άννα Ματαμάλα,
από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο Βαρκελώνης και σ' αυτή τη διάλεξη θα αποσαφηνίσω
ορισμένες έννοιες σχετιζόμενες με την ανθρώπινη ποικιλομορφία.
Όλοι είμαστε μοναδικοί και διαφορετικοί.
Η ανθρώπινη ποικιλομορφία σχετίζεται με σημαντικές διαφορές
μεταξύ ομάδων που αφορούν σε παράγοντες όπως:
εθνικότητα, πολιτισμό, φύλο,
σεξουαλικές προτιμήσεις, οικογενειακή κατάσταση,
μητρική γλώσσα, κοινωνικο-οικονομική κατάσταση,
σωματικές και διανοητικές ικανότητες, ηλικία,
θρησκευτικές και πολιτικές πεποιθήσεις,
ή εθνική καταγωγή, μεταξύ πολλών άλλων.
Οι κατηγορίες αυτές δεν είναι παγιωμένες
και οι ορισμοί της πολυμορφίας
μπορούν να είναι στενότεροι ή ευρύτεροι.
Θα ήθελα να διαβάσετε ένα κεφάλαιο με τίτλο
"Κοινωνικές και ψυχολογικές οπτικές για τη διαφορετικότητα"
από τη Λίλιαν Οτάγιε-Εχέδε και τη Λολίγια Ακόμπο.
Εκδόθηκε το 2020, στη δεύτερη έκδοση του βιβλίου
"Ένταξη και διαχείριση της πολυμορφίας"
από τους: Τζαουάντ Σαϊέντ και Μουσταφά Οζμπιλγκίν.
Οι συγγραφείς εξηγούν ότι,
αυτό που ενώνει στενούς και ευρύτερους ορισμούς
της ανθρώπινης ποικιλομορφίας, είναι η έννοια της διαφοράς.
Λένε, και παραθέτω:
"H ποικιλομορφία μπορεί να οριστεί ως μία ποικιλία ορατών
και μη ορατών διαφορών.
Π.χ. φύλο, εθνότητα, κοινωνική τάξη,
ηλικία, θρησκεία,
που είναι εγγενείς μεταξύ ατόμων και ομάδων.
Ωστόσο, μία αξιολόγηση έρευνας για τη διαφορετικότητα,
αποδεικνύει ότι δίνεται έμφαση στις κοινωνικές ομάδες
που έχουν ιστορικά υποστεί διακρίσεις
όπως: ανά φύλο, ηλικία, εθνικότητα,
φυλή, αναπηρία, σεξουαλικό προσανατολισμό
και ως εκ τούτου προστατεύονται από νόμους σε όλο τον κόσμο.
Οι ίδιοι συγγραφείς παρέχουν ενδιαφέρουσες οπτικές
για τέσσερις βασικές έννοιες όταν ασχολούμαστε με διαφορετικές ομάδες.
Επιτρέψτε μου να συνοψίσω αυτές τις κύριες έννοιες.
Η πρώτη είναι τα στερεότυπα.
Τα στερεότυπα θεωρούνται ως, και παραθέτω,
"Mεροληπτικές γενικεύσεις για μια κοινωνική ομάδα".
Σχετίζονται με τις γνώσεις μας.
Τα μαθαίνουμε με διαφορετικούς τρόπους, π.x: μέσω της επικοινωνίας,
γονιών και συνομιλίκων, μέσω των μέσων ενημέρωσης,
και είναι δύσκολο να αλλάξουν.
Οι συγγραφείς που ανέφερα θέτουν ένα παράδειγμα στερεότυπου:
"Τα παιδιά που φορούν γυαλιά είναι σπασίκλες και υστερούν στα αθλήματα"
ή ότι, "οι ξανθές γυναίκες είναι χαζές".
Αυτά είναι στερεότυπα.
Δεύτερη, η προκατάληψη.
Σε έναν κλασικό ορισμό, ο Άλπορ την ορίζει ως, και παραθέτω:
"Η αντιπάθεια που βασίζεται σε ελαττωματική ή άκαμπτη γενίκευση".
Οι προκαταλήψεις συχνά, βασίζονται σε στερεότυπα
με αντίκτυπο στον τρόπο επικοινωνίας και συμπεριφοράς με άλλους
ή στον τρόπο σκέψης μας.
Εξαιτίας του τρόπου που αντιμετωπίζουμε μια ομάδα, λόγω ενός στερεότυπου,
αναπτύσσουμε αρνητικό συναίσθημα προς μια κοινωνική ομάδα,
δηλαδή αναπτύσσουμε μια προκατάληψη.
Για παράδειγμα, μερικοί, μπορεί να αντιπαθούν
ή να μισούν κάποιον, λόγω σεξουαλικών προτιμήσεων.
Η τρίτη έννοια είναι η ασυνείδητη προκατάληψη.
Χωρίς να το γνωρίζουμε, μπορεί να ευνοήσουμε αυτούς που μας μοιάζουν
ή με τους οποίους μοιραζόμαστε παρόμοιες αξίες σε βάρος άλλων
Τελευταία έννοια είναι οι διακρίσεις.
Οι διακρίσεις συνδέονται με τη συμπεριφορά.
Όταν άτομα που αντιμετωπίζονται λιγότερο ευνοϊκά, γιατί συνδέονται με μια ομάδα
λόγω ηλικίας, εθνικότητας, σωματικών και διανοητικών ικανοτήτων κ.λπ.
μιλάμε για διάκριση.
Η διάκριση αυτή μπορεί να είναι άμεση ή έμμεση,
και μπορεί να λάβει πολλαπλές μορφές.
Θα αναφερθώ σε δύο παραδείγματα της Λίλιαν Οτάγιε-Εχέδε
και της Λολίγια Ακόμπο στο κεφάλαιό τους.
Ας πούμε, αν ένας άνδρας και μια γυναίκα έχουν τα ίδια προσόντα για μια θέση
η δουλειά θα προσφερθεί στον άνδρα,
επειδή οι περισσότεροι είναι άνδρες και θεωρούν ότι θα ταιριάξει καλύτερα.
Αυτό θα ήταν άμεση διάκριση.
Ένα άλλο παράδειγμα: Αν ένα ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης
δεν επιτρέπει σκύλους στις εγκαταστάσεις,
αυτό μπορεί να αποτελέσει έμμεση διάκριση
έναντι ατόμων με απώλεια όρασης με σκύλο οδηγό.
Διακρίσεις εις βάρος ατόμων με αναπηρίες
είναι γνωστές ως διακρίσεις υπέρ των αρτιμελών ή μή.
Η Μισέλ Νάριο-Ρέντμον, στο βιβλίο
"Αρτιμελισμός: Οι αιτίες και οι συνέπειες της προκατάληψης αναπηρίας"
που δημοσιεύθηκε το 2020,
θεωρεί ότι, παρά τους πολλούς ορισμούς του «αρτιμελισμού»,
θα μπορούσε απλά να οριστεί ως, και πάλι, παραθέτω:
"Προκατάληψη και διακρίσεις εις βάρος των ατόμων
επειδή ταξινομούνται ως άτομα με ειδικές ανάγκες
ανεξάρτητα αν οι αναπηρίες τους είναι σωματικές ή διανοητικές
ορατές ή αόρατες".
Από θεωρητικής άποψης, η βιβλιογραφία είναι άφθονη
και σίγουρα θα βρείτε ενδιαφέροντα άρθρα
για να κατανοήσετε αυτές τις έννοιες.
Θα ολοκληρώσω το βίντεο αναφέροντας δύο βασικά έγγραφα.
Η Διακήρυξη των Ανθρώπινων Δικαιωμάτων αναφέρει στο άρθρο 2:
"Όλοι δικαιούνται όλα τα δικαιώματα και τις ελευθερίες όπως διατυπώνονται εδώ,
χωρίς κανενός είδους διάκριση, όπως φυλή, χρώμα,
φύλο, γλώσσα, θρησκεία,
πολιτικές ή άλλες απόψεις, εθνική ή κοινωνική καταγωγή,
περιουσία, γέννηση ή άλλη κατάσταση.
Επιπλέον, δεν πρέπει να γίνεται διάκριση βάσει
του πολιτικού, δικαιοδοτικού ή διεθνούς καθεστώτος
της χώρας ή του εδάφους στο οποίο ανήκει ένα πρόσωπο,
είτε είναι ανεξάρτητο, έμπιστο, μη αυτοδιοικούμενο
ή υπό οποιονδήποτε άλλο περιορισμό της κυριαρχίας".
Παραθέτω και το κείμενο της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών
για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες στο άρθρο 5:
"Τα Συμβαλλόμενα Κράτη θα απαγορεύουν κάθε διάκριση με βάση την αναπηρία
και θα εγγυώνται σε άτομα με αναπηρίες, ισότιμη
και αποτελεσματική νομική προστασία κατά των διακρίσεων σε όλα τα επίπεδα".
Ελπίζω αυτή η διάλεξη να ήταν τροφή για σκέψη.
Η διάλεξη έγινε από την Άννα Ματαμάλα, από το Αυτόνομο Πανεπιστήμιο Βαρκελώνης.
Μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μου στο Anna.matamala@uab.cat.
Φωτογραφίες
Πηγή: pixabay.com, publicdomainvectors.org.
Πνευματικά Δικαιώματα: Pixabay, CC0.
Το έργο EASIT χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή
στα πλαίσια του Erasmus+ Στρατηγικές Συμπράξεις για τη Γ'βάθμια εκπαίδευση,
συμφωνία επιχορήγησης 2018-1-ES01-KA203-05275.
Η στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη συγκεκριμένη παραγωγή
δεν συνιστά αποδοχή του περιεχομένου, που απηχεί τις απόψεις των συγγραφέων,
και η Επιτροπή δεν ευθύνεται
για οποιαδήποτε χρήση πληροφοριών που περιέχονται σε αυτές.
Το έργο παρέχεται με άδεια Creative commons
Απόδοση-Παρόμοια Διανομή 4.0.
Συμμετείχαν στην έρευνα του EASIT:
Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης
Πανεπιστήμιο της Τεργέστης
Πανεπιστήμιο του Βίγο
Πανεπιστήμιο του Χίλντεσχαϊμ
SDI, Μόναχο
Ένωση Δυσλεξίας
Κρατική Ραδιοτηλεόραση Σλοβενίας
ΜΚΟ, Ζάβοντ Ρίσα.
Υποτιτλισμός: Μαρία Δημητροπούλου
EASIT: ΚΑΤΑΡΤΙΣΗ ΣΤΗΝ ΕΥΚΟΛΗ ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ