Neuromodulación en cefaleas y neuralgias craneofaciales : guía de la Sociedad Española de Neurología y de la Sociedad Española de Neurocirugía
Belvís, Roberto 
(Institut d'Investigació Biomèdica Sant Pau)
Irimia, Pablo 
(Clínica Universidad de Navarra)
Seijo-Fernández, Fernando (Centro Médico Asturias)
Paz, José (Hospital Universitario La Paz)
García March, Guillermo (Hospital Clínico Universitario)
Santos Lasaosa, Sonia 
(Hospital Clínico Universitario "Lozano Blesa" de Zaragoza)
Latorre, Germán
(Hospital Universitario de Fuenlabrada ( Madrid))
González-Oria, Carmen
(Hospital Universitario Virgen del Rocío (Sevilla, Andalusia))
Rodriguez Rodriguez, Rodrigo
(Institut d'Investigació Biomèdica Sant Pau)
Pozo-Rosich, Patricia
(Hospital Universitari Vall d'Hebron)
Lainez Andres, Jose Miguel
(Hospital Clínico Universitario)
| Título variante: |
Neuromodulation in headache and craniofacial neuralgia : guidelines from the Spanish Society of Neurology and the Spanish Society of Neurosurgery |
| Fecha: |
2021 |
| Resumen: |
Introducción: En los últimos años han surgido numerosos dispositivos de neuromodulación, invasivos y no invasivos, que se han aplicado en pacientes con cefaleas y neuralgias sin que exista una revisión actualizada de su eficacia y seguridad, ni recomendaciones de ninguna institución sanitaria sobre su uso específico en cada entidad nosológica. Métodos: Neurólogos del Grupo de Cefaleas de la Sociedad Española de Neurología (SEN) y neurocirujanos expertos en neurocirugía funcional seleccionados por la Sociedad Española de Neurocirugía (SENEC), hemos realizado una revisión exhaustiva en el sistema Medline sobre neuromodulación en cefaleas y neuralgias. Resultados: Presentamos una revisión actualizada y establecemos por primera vez unas recomendaciones consensuadas entre la SEN y la SENEC sobre el uso de la neuromodulación en cefaleas y neuralgias, adjudicando niveles de evidencia sobre su eficacia actual, específicamente en cada entidad nosológica. Conclusiones: Los resultados actuales de los estudios proporcionan evidencias para la indicación de técnicas de neuromodulación en casos refractarios de cefaleas y neuralgias (sobretodo en migraña, cefalea en racimos y neuralgia del trigémino), seleccionados por neurólogos expertos en cefaleas, tras comprobar el agotamiento de las opciones farmacológicas. Adicionalmente, en el caso de la neuromodulación invasiva, se recomienda que los casos sean debatidos en comités multidisciplinarios y la cirugía sea realizada por equipos de neurocirujanos expertos en neurocirugía funcional y con una morbimortalidad aceptable. |
| Resumen: |
Introduction: Numerous invasive and non-invasive neuromodulation devices have been developed and applied to patients with headache and neuralgia in recent years. However, no updated review addresses their safety and efficacy, and no healthcare institution has issued specific recommendations on their use for these 2 conditions. Methods: Neurologists from the Spanish Society of Neurology's (SEN) Headache Study Group and neurosurgeons specialising in functional neurosurgery, selected by the Spanish Society of Neurosurgery (SENEC), performed a comprehensive review of articles on the MEDLINE database addressing the use of the technique in patients with headache and neuralgia. Results: We present an updated review and establish the first set of consensus recommendations of the SEN and SENC on the use of neuromodulation to treat headache and neuralgia, analysing the current levels of evidence on its effectiveness for each specific condition. Conclusions: Current evidence supports the indication of neuromodulation techniques for patients with refractory headache and neuralgia (especially migraine, cluster headache, and trigeminal neuralgia) selected by neurologists and headache specialists, after pharmacological treatment options are exhausted. Furthermore, we recommend that invasive neuromodulation be debated by multidisciplinary committees, and that the procedure be performed by teams of neurosurgeons specialising in functional neurosurgery, with acceptable rates of morbidity and mortality. |
| Derechos: |
Aquest document està subjecte a una llicència d'ús Creative Commons. Es permet la reproducció total o parcial, la distribució, i la comunicació pública de l'obra, sempre que no sigui amb finalitats comercials, i sempre que es reconegui l'autoria de l'obra original. No es permet la creació d'obres derivades.  |
| Lengua: |
Castellà |
| Documento: |
Article ; recerca ; Versió publicada |
| Materia: |
Neuromodulación ;
Estimulación ;
Cefalea ;
Racimos ;
Euralgia ;
Migraña ;
Neuromodulation ;
Stimulation ;
Headache ;
Cluster headache ;
Neuralgia ;
Migraine |
| Publicado en: |
Neurología, Vol. 36 Núm. 1 (enero 2021) , p. 61-79, ISSN 1578-1968 |
DOI: 10.1016/j.nrl.2020.04.022
PMID: 32718873
El registro aparece en las colecciones:
Documentos de investigación >
Documentos de los grupos de investigación de la UAB >
Centros y grupos de investigación (producción científica) >
Ciencias de la salud y biociencias >
Institut de Recerca Sant PauArtículos >
Artículos de investigaciónArtículos >
Artículos publicados
Registro creado el 2023-01-02, última modificación el 2026-05-01