Petroni, Satíricon LXXI (Ed. Akal Trad. Carmen Codoñer)
71.1. Entregado a esta discusión,
dijo Trimalción: "Amigos míos, también los esclavos son humanos y se
han alimentado de una misma leche, aunque un destino funesto haya
dejado sentir su peso sobre ellos. Pero, si dios me da la vida, pronto
gustarán el agua de la libertad. O séase, en mi testamento, los libero
a todos. 2. A Filargiro, además, le dejo una parcela y su mujer; a
Carión también un piso, el cinco por ciento y una cama con su colcha y
todo. 3. Y a Fortunata la nombro mi heredera y la encomiendo a todos
mis amigos. Estoy haciendo públicas estas disposiciones para que mi
gente sienta por mí ahora el mismo cariño que si estuviera muerto".
4.
Todos habían empezado a dar gracias por la benevolencia de su amo,
cuando él, dejándose de tonterías, mandó que se le trajera una copia
del testamento y lo leyó entero en voz alta, desde el principio al
final, entre los suspiros del servicio. 5. Después, volviendo su mirada
hacia Habinas, dijo: "¿Qué me dices, querido amigo? 6. ¿Estás
construyendo mi panteón tal y como te ordené? Te lo pido en serio:
pinta a los pies de mi estatua una perrita, guirnaldas, perfumes y
todos los combates de Petraites para, gracias a ti, alcanzar la suerte
de seguir vivo después de muerto. Además, que tenga cien pies de
fachada y doscientos de fondo. 7. Quiero que haya todo tipo de árboles
frutales rodeando mis cenizas y cantidad de viñedos. Y es que es una
equivocación total el tener las casas de los vivos tan bien cuidadas y
no preocuparse por aquellas en las que vamos a vivir por mucho más
tiempo. Y por eso, ante todo, quiero que se ponga: "Este panteón no
forma parte de la herencia".
8. "Por lo demás, tendré buen cuidado
en tomar medidas en el testamento para que no se me profane después de
muerto. Voy a encargar a uno de mis libertos de que vigile la tumba, de
que la gente no acuda a cagar en mi panteón. 9. Te ruego también que
las naves de mi panteón las representes con las velas desplegadas y a
mí sentado sobre un estrado, con la pretexta y cinco anillos de oro y
con un monedero repartiendo dinero a la gente. Bien sabes que en el
banquete di dos denarios por persona. 10. Y si te parece, se pueden
colocar unos triclinios, y representarás a toda la gente disfrutando.
11. A mi derecha pondrás la estatua de mi Fortunata sujetando una
paloma y llevando a mi perrita atada por una correa, y a mi cariñito, y
montones de cántaras selladas para que no escape el vino; también sería
bueno que esculpieras una que pareciera rota y sobre ella un niño
llorando. Un reloj en el centro para que todo el mundo que mire la
hora, quiera o no quiera, lea mi nombre. 12. El epitafio mira a ver con
cuidado si éste te parece lo bastante adecuado:
DESCANSA AQUÍ G. POMPEYO TRIMALCIÓN MECENETIANO
SE LE CONCEDIÓ EL SEVIRADO EN AUSENCIA.
AUNQUE PUDO ESTAR EN TODAS LAS DECURIAS EN ROMA, NO
PIADOSO, VALIENTE, FIEL, SALIÓ DE LA NADA, DEJÓ TREINTA
MILLONES DE SESTERCIOS Y NUNCA ASISTIÓ A LAS CLASES
DE UN FILÓSOFO
VALE. TU TAMBIÉN.
Text llatí
[LXXI] Diffusus hac contentione Trimalchio: "Amici,
inquit, et serui homines sunt et aeque unum lactem biberunt, etiam si
illos malus fatus oppresserit. Tamen me saluo cito aquam liberam
gustabunt. Ad summam, omnes illos in testamento meo manu mitto.
Philargyro etiam fundum lego et contubernalem suam, Carioni quoque
insulam et uicesimam et lectum stratum. Nam Fortunatam meam heredem
facio, et commendo illam omnibus amicis meis. Et haec ideo omnia
publico, ut familia mea iam nunc sic me amet tanquam mortuum".
Gratias agere omnes indulgentiae coeperant domini,
cum ille oblitus nugarum exemplar testamenti iussit afferri et totum a
primo ad ultimum ingemescente familia recitauit. Respiciens deinde
Habinnam: "Quid dicis, inquit, amice carissime? Aedificas monumentum
meum quemadmodum te iussi? Valde te rogo, ut secundum pedes statuae
meae catellam pingas et coronas et unguenta et Petraitis omnes pugnas,
ut mihi contingat tuo beneficio post mortem uiuere; praeterea ut sint
in fronte pedes centum, in agrum pedes ducenti. Omne genus enim poma
uolo sint circa cineres meos, et uinearum largiter. Valde enim falsum
est uiuo quidem domos cultas esse, non curari eas, ubi diutius nobis
habitandum est. Et ideo ante omnia adici uolo: HOC MONVMENTVM HEREDEM
NON SEQVATVR. Ceterum erit mihi curae, ut testamento caueam ne mortuus
iniuriam accipiam. Praeponam enim unum ex libertis sepulchro meo
custodiae causa, ne in monumentum meum populus cacatum currat. Te rogo,
ut naues etiam <in fronte> monumenti mei facias plenis uelis
euntes, et me in tribunali sedentem praetextatum cum anulis aureis
quinque et nummos in publico de sacculo effundentem; scis enim, quod
epulum dedi binos denarios. Faciatur, si tibi uidetur, et triclinia.
Facies et totum populum sibi suauiter facientem. Ad dexteram meam pones
statuam Fortunatae meae columbam tenentem, et catellam cingulo
alligatam ducat, et cicaronem meum, et amphoras copiosas gypsatas, ne
effluant uinum. Et urnam licet fractam sculpas, et super eam puerum
plorantem. Horologium in medio, ut quisquis horas inspiciet, uelit
nolit, nomen meum legat. Inscriptio quoque uide diligenter si haec
satis idonea tibi uidetur:
C. POMPEIVS TRIMALCHIO MAECENATIANVS HIC REQVIESCIT
HVIC SEVIRATVS ABSENTI DECRETVS EST
CVM POSSET IN OMNIBVS DECVRIIS ROMAE ESSE TAMEN NOLVIT
PIVS FORTIS FIDELIS EX PARVO CREVIT SESTERTIVM RELIQVIT TRECENTIES
NEC VNQVAM PHILOSOPHVM AVDIVIT
VALE
ET TV "
